Cách nhận biết bệnh thán thư trên cây trồng?

Bệnh thán thư do nấm (chủ yếu nhóm Colletotrichum) gây ra, nhận biết qua vết bệnh hình tròn hoặc bất định, màu nâu đến nâu đen, thường lõm xuống, có viền rõ, đôi khi có vòng đồng tâm và chấm đen li ti (ổ bào tử) ở giữa; khi ẩm có thể thấy lớp bào tử màu hồng c…

Bệnh thán thư do nấm (chủ yếu nhóm Colletotrichum) gây ra, nhận biết qua vết bệnh hình tròn hoặc bất định, màu nâu đến nâu đen, thường lõm xuống, có viền rõ, đôi khi có vòng đồng tâm và chấm đen li ti (ổ bào tử) ở giữa; khi ẩm có thể thấy lớp bào tử màu hồng cam. Bệnh hại lá non, đọt, hoa, quả và cành, phát triển mạnh khi mưa nhiều, ẩm độ cao, sương mù. Thán thư gặp trên rất nhiều cây: cà phê, điều, xoài, sầu riêng, hồ tiêu, ớt, thanh long, cây có múi…

Triệu chứng trên từng bộ phận

Trên lá

Đốm nhỏ màu nâu, lan rộng thành vết lớn hình tròn hoặc bất định, thường ở mép lá hoặc chóp lá.
Vết bệnh có viền nâu sẫm, giữa khô, có thể thủng lỗ.
Lá non bị nặng thường quăn, khô, rụng.

Trên đọt, chồi non

Đọt bị thâm đen, khô từ ngọn xuống (khô đọt, chết ngọn).

Trên hoa

Chùm hoa có đốm nâu đen, khô cháy, rụng hàng loạt (rất phổ biến trên xoài, điều).

Trên quả

Vết lõm màu nâu đen, tròn, lan rộng; quả non teo, rụng.
Trên quả gần chín (xoài, ớt, thanh long) vết bệnh lõm, có vòng đồng tâm, sau thu hoạch tiếp tục phát triển gây thối.

Trên cành

Vết thâm đen, khô cành; trên cà phê gây khô cành, khô quả.

Điều kiện bệnh phát triển

Ẩm độ cao, mưa nhiều, mưa phùn, sương mù kéo dài.
Nhiệt độ ấm áp.
Vườn rậm rạp, thiếu thông thoáng.
Cây bị tổn thương do côn trùng chích hút, gió, cắt tỉa.
Nguồn bệnh tồn tại trên lá, cành, quả bệnh để lại trong vườn.

Phân biệt với các bệnh, hại khác

Cháy lá do nắng, thiếu nước: vết khô không có viền rõ, không có chấm đen, thường xuất hiện ở phía nắng chiếu.
Vết chích của bọ xít muỗi: nhiều chấm nhỏ thâm đen, thường thành cụm.
Đốm lá do vi khuẩn: vết bệnh có quầng vàng, thường mọng nước lúc đầu.
Thiếu kali: cháy mép lá già đều theo mép, không có vết tròn.

Khi chưa chắc, bà con có thể tra cứu triệu chứng tại mục chẩn đoán bệnh cây trồng hoặc hỏi cán bộ bảo vệ thực vật.

Biện pháp quản lý chung

Vệ sinh vườn: cắt bỏ, tiêu hủy lá, cành, quả bệnh.
Tỉa cành tạo độ thông thoáng.
Bón phân cân đối, tránh thừa đạm; bổ sung kali, canxi.
Thoát nước tốt, tránh ẩm độ cao kéo dài trong vườn.
Phun phòng vào giai đoạn nhạy cảm: ra đọt non, ra hoa, quả non, đặc biệt sau mưa.
Dùng thuốc trừ nấm theo nhóm hoạt chất được khuyến cáo cho từng cây; luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc; tham khảo mục thuốc bảo vệ thực vật.
Bao quả với cây ăn trái để hạn chế nhiễm bệnh trên quả.

Câu hỏi thường gặp

Thán thư có lây từ cây này sang cây khác không? Có. Bào tử nấm lây lan qua nước mưa, gió, côn trùng và dụng cụ. Một số chủng có thể hại nhiều loại cây khác nhau.

Vì sao mùa mưa thán thư nặng hơn? Bào tử nấm cần nước để nảy mầm và lây lan. Mưa nhiều, ẩm cao giúp bệnh phát triển nhanh.

Phun thuốc khi đã thấy vết bệnh có hiệu quả không? Thuốc giúp ngăn bệnh lan sang bộ phận khỏe, nhưng không làm vết bệnh cũ lành lại. Vì vậy phòng sớm vào giai đoạn nhạy cảm hiệu quả hơn.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc bảo vệ thực vật tại địa phương để xác định đúng bệnh và cách xử lý.