Chọn giống cà phê Robusta cao sản: tiêu chí và giống phổ biến

Chọn giống cà phê Robusta cao sản nên ưu tiên các dòng đã được công nhận chính thức, cho năng suất cao và ổn định, kháng bệnh gỉ sắt tốt, hạt to (cỡ sàng lớn) và chín tương đối tập trung để đỡ công thu hái. Với vùng Tây Nguyên, "cao sản ở nơi khác" chưa chắc hợp ở vườn bạn — hãy chọn giống đã khảo nghiệm tốt ngay tại địa phương.

Bốn tiêu chí chọn giống thực chiến

Đã được công nhận, khảo nghiệm tại vùng: ưu tiên các dòng vô tính (clone) do Viện Khoa học Kỹ thuật Nông – Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI/Eakmat) chọn tạo và được Bộ NN&PTNT công nhận, hoặc giống Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã trồng thử thành công gần vườn bạn.
Kháng bệnh gỉ sắt cao: đây là bệnh làm rụng lá, suy cây phổ biến nhất. Giống kháng gỉ sắt tốt giúp giảm hẳn số lần phun và giữ bộ lá khỏe nuôi trái.
Năng suất cao và chín tập trung: chín rải quá dài khiến phải hái nhiều đợt, tốn công và dễ lẫn trái xanh. Chín gọn trong 1–2 đợt giúp nâng chất lượng nhân.
Cỡ hạt lớn, tỷ lệ tươi/nhân thấp: hạt to, đều bán được giá hơn và ít hạt lép.

Một số dòng Robusta phổ biến

Các dòng vô tính chọn lọc như TR4, TR9, TR11… và một số dòng "xanh lùn", "dây thuần" được nhiều nhà vườn ưa dùng vì năng suất khá và kháng gỉ sắt tốt. Ngoài ra có giống trồng bằng hạt lai đa dòng (như TRS1) cho vườn tương đối đồng đều mà không cần ghép. Không nên trồng độc canh một dòng duy nhất trên diện rộng: phối 2–4 dòng tương hợp giúp thụ phấn chéo tốt, đậu trái cao và giảm rủi ro khi một dòng gặp bất lợi.

Mua giống ở đâu cho chắc

Mua ở vườn ươm có uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, tránh cây trôi nổi không rõ dòng.
Cây giống ghép phải có mắt ghép liền, khỏe; cây thực sinh phải có rễ cọc thẳng, không cong vẹo trong bầu.
Chọn cây 5–6 tháng tuổi, thân mập, 4–6 cặp lá thật, không sâu bệnh, không vàng lá.

Câu hỏi thường gặp

Trồng nhiều dòng cà phê trong một vườn có bị lẫn tạp không? Không. Trồng phối nhiều dòng tương hợp còn giúp thụ phấn chéo, tăng tỷ lệ đậu trái. Chỉ cần các dòng có thời gian ra hoa gần nhau để nở trùng đợt.

Giống cao sản có cần chăm nhiều hơn không? Giống năng suất cao "ăn" phân và nước nhiều hơn khi nuôi trái. Nếu bón và tưới không theo kịp, cây dễ kiệt sức, năm sau cho ít trái (hiện tượng cách năm). Cần cân đối phân và tưới đủ.

Có nên tự lấy hạt vườn nhà để ươm giống? Không nên với cà phê vối, vì cây thụ phấn chéo nên hạt bị phân ly, đời con không giữ được đặc tính tốt của cây mẹ. Muốn giữ giống tốt phải nhân bằng ghép hoặc mua giống đã chọn lọc.

Trước khi trồng diện rộng, bạn nên hỏi thêm cán bộ khuyến nông hoặc trung tâm giống tại địa phương để chọn đúng dòng phù hợp với đất và điều kiện vườn của mình.