Trồng cà phê giống ghép hay thực sinh? Ưu nhược điểm

Trồng cà phê bằng cây ghép hay cây thực sinh (trồng hạt) đều được, nhưng mỗi cách có ưu nhược riêng: cây ghép giữ nguyên đặc tính giống mẹ, vườn đồng đều và cho thu sớm hơn; cây thực sinh có bộ rễ cọc khỏe, chịu hạn và bám đất tốt hơn nhưng dễ phân ly nếu lấy…

Cây ghép — đồng đều, cho thu sớm

Cây ghép là ghép chồi/mắt của dòng đã chọn lọc lên gốc thực sinh khỏe.

Ưu điểm: giữ đúng đặc tính giống mẹ (năng suất, kháng bệnh, cỡ hạt), vườn đồng đều, thường cho bói sớm hơn cây thực sinh khoảng nửa năm đến một năm.
Nhược điểm: giá cây giống cao hơn; nếu mắt ghép hoặc kỹ thuật ghép kém, chỗ ghép dễ yếu, gãy khi gió lớn.
Hợp với: trồng mới thâm canh, cải tạo vườn, nơi cần thu hồi vốn nhanh.

Cây thực sinh — rễ khỏe, chịu hạn

Cây thực sinh là cây gieo từ hạt.

Ưu điểm: rễ cọc ăn sâu, chịu hạn và neo cây tốt, giá giống rẻ hơn.
Nhược điểm: nếu dùng hạt không chọn lọc, cây phân ly mạnh — vườn không đều, có cây tốt cây xấu. Muốn đồng đều phải dùng giống trồng hạt đã được chọn tạo (giống lai đa dòng), không lấy hạt tùy tiện ở vườn nhà.

Cưa ghép cải tạo — tận dụng gốc cũ

Với vườn già hoặc giống kém nhưng gốc còn khỏe, có thể cưa gốc rồi ghép chồi giống mới (ghép cải tạo). Cách này tận dụng bộ rễ sẵn có nên cây phục hồi nhanh, cho thu lại sớm hơn nhiều so với trồng mới hoàn toàn.

Lời khuyên chọn

Muốn vườn đồng đều, thu sớm, thâm canh cao → chọn cây ghép hoặc ghép cải tạo.
Đất dễ khô hạn, ít điều kiện tưới, muốn cây bám đất chắc → cân nhắc thực sinh từ giống chọn lọc.
Dù chọn cách nào, tuyệt đối không dùng hạt/chồi trôi nổi không rõ nguồn gốc.

Câu hỏi thường gặp

Cây ghép có yếu hơn cây thực sinh không? Chỗ ghép không làm cây yếu nếu ghép đúng kỹ thuật và chăm tốt. Điểm cần lưu ý là bộ rễ cây ghép (gốc thực sinh) vẫn khỏe, nên khả năng chịu hạn không thua kém đáng kể.

Bao lâu sau ghép cải tạo thì cho thu lại? Vì tận dụng bộ rễ cũ, chồi ghép phát triển nhanh; thường sau khoảng một năm rưỡi đến hai năm là bắt đầu cho thu, sớm hơn trồng mới.

Trồng hạt vườn nhà có được không? Không nên. Cà phê vối thụ phấn chéo nên hạt vườn nhà bị phân ly, đời con không giữ được đặc tính cây mẹ. Nên mua giống trồng hạt đã chọn tạo hoặc cây ghép.

Nên trao đổi với cán bộ khuyến nông hoặc vườn ươm uy tín để chọn phương án và nguồn giống phù hợp với vườn của bạn.