Lịch bón phân cho lúa theo từng giai đoạn?

Một vụ lúa thường bón phân theo 4 mốc: bón lót, bón thúc lần 1 (đẻ nhánh sớm), bón thúc lần 2 (đẻ nhánh rộ) và bón đón đòng, có thể thêm một lần nuôi hạt nếu cần. Đạm được chia nhỏ qua các lần bón, lân dồn chủ yếu vào bón lót, còn kali chia đôi giữa giai đoạn đẻ nhánh và làm đòng để cây cứng, hạt chắc.

Lịch bón tham khảo cho lúa ngắn ngày (khoảng 90–105 ngày)

Số ngày dưới đây tính theo ngày sau sạ (NSS), chỉ để tham khảo. Giống dài ngày hơn thì các mốc lùi lại tương ứng.

1. Bón lót (trước khi sạ hoặc trong vòng vài ngày đầu)

• Bón toàn bộ hoặc phần lớn lân và một phần nhỏ đạm.
• Đất phèn có thể dùng lân nung chảy, vừa cung cấp lân vừa bổ sung canxi, magie.
• Kết hợp phân hữu cơ nếu có, giúp đất tơi và giữ dinh dưỡng.

2. Bón thúc lần 1 (khoảng 7–10 NSS)

• Mục tiêu: giúp mạ bén rễ, ra lá nhanh, bắt đầu đẻ nhánh.
• Chủ yếu là đạm kèm một ít lân.
• Ruộng phải có nước vừa đủ (lấp xấp), không bón khi ruộng khô nứt hoặc ngập sâu.

3. Bón thúc lần 2 (khoảng 18–22 NSS)

• Đây là giai đoạn đẻ nhánh rộ, cây cần nhiều đạm nhất.
• Bón đạm và khoảng một nửa lượng kali.
• Quan sát màu lá: lá xanh vừa thì bón đủ, lá xanh đậm thì giảm bớt đạm.

4. Bón đón đòng (khoảng 40–45 NSS với giống ngắn ngày)

• Khi cây bắt đầu phân hóa đòng (tách thân thấy đòng non dài khoảng 1–2 mm).
• Bón phần kali còn lại và lượng đạm nhỏ.
• Bón đúng lúc giúp bông dài, nhiều hạt, hạn chế lép. Bón sớm quá thì kích thích chồi vô hiệu, trễ quá thì không kịp nuôi đòng.

5. Nuôi hạt (khi lúa trổ đều – nếu cần)

• Chỉ áp dụng khi cây có dấu hiệu thiếu dinh dưỡng; có thể phun phân bón lá có kali, vi lượng.
• Không bón thêm đạm ở giai đoạn này vì dễ làm lúa đổ ngã, nhiễm đạo ôn cổ bông.

Tỷ lệ chia phân tham khảo

Tổng lượng phân/ha phụ thuộc giống, mùa vụ, loại đất và năng suất mục tiêu. Nên tham khảo khuyến cáo của trạm khuyến nông vùng mình hoặc dùng công cụ tính lượng phân.

Dùng bảng so màu lá để bón đạm đúng

Bảng so màu lá giúp quyết định có nên bón thêm đạm hay không: lá nhạt màu hơn ngưỡng khuyến cáo thì bón, đạt ngưỡng thì giữ, đậm hơn thì giảm. Cách này giúp tiết kiệm phân và hạn chế sâu bệnh do thừa đạm.

Lưu ý theo mùa vụ

• Vụ có mưa nhiều, âm u: giảm đạm, tăng kali; thừa đạm lúc trời ẩm là điều kiện cho đạo ôn, khô vằn, rầy nâu.
• Đất phèn, đất mới khai hoang: ưu tiên lân và vôi, theo dõi ngộ độc phèn đầu vụ.
• Ruộng vùi rơm rạ chưa hoai: cây dễ vàng lá, chậm đẻ nhánh do ngộ độc hữu cơ, cần rút nước, thay nước và bón bổ sung lân.

Câu hỏi thường gặp

Có thể gộp hai lần bón thúc thành một không? Không nên. Bón dồn một lần làm cây hút không kịp, phân bị thất thoát, lúa phát triển không đều. Chia nhỏ giúp cây ăn đều và tiết kiệm phân.

Lúa xanh tốt có cần bón đón đòng không? Vẫn nên bón kali, có thể giảm hoặc bỏ đạm nếu lá đang xanh đậm. Kali giúp bông to, hạt chắc và cây cứng chống đổ ngã.

Bón phân khi ruộng cạn nước được không? Không nên. Bón khi ruộng có lớp nước mỏng rồi giữ nước vài ngày giúp phân tan và đi vào vùng rễ, hạn chế bay hơi đạm.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương để điều chỉnh theo giống và chân ruộng của mình.