Cần Thơ đưa công nghệ vào sản xuất, tăng giá trị mới cho nông nghiệp

Sáng 2/11, tại TP. Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức Hội nghị “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam”.

Chia sẻ về thực tiễn địa phương, ông Trần Chí Hùng - Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết: Triển khai Nghị quyết số 169/NQ-CP ngày 27/6/2026 của Chính phủ, thành phố tập trung thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 từ 10,07% trở lên. Trong 9 tháng đầu năm, tăng trưởng của thành phố đạt 7,89%, trong đó khu vực nông - lâm - thủy sản tăng 4,3%.

“Kết quả này cho thấy vai trò quan trọng của nông nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả, ứng dụng công nghệ để phát triển bền vững”, ông Hùng nhấn mạnh.

Số hóa giúp tăng hiệu quả bảo vệ môi trường

Về những kết quả ứng dụng khoa học công nghệ thời gian qua, ông Trần Chí Hùng cho biết: Trong sản xuất, thành phố phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI), Trường Đại học Cần Thơ, doanh nghiệp và hợp tác xã triển khai các nền tảng số như FarMoRe, Rice Crop Manager (RCM), cảm biến IoT quản lý tưới ngập khô xen kẽ (AWD), nhật ký canh tác điện tử và bản đồ số phục vụ đo đạc, báo cáo giảm phát thải (MRV).

Đặc biệt, nền tảng RCM giúp giảm trên 30% lượng phân đạm, giảm lượng giống gieo sạ xuống khoảng 60 kg/ha, giảm 2-3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật, tăng năng suất 0,3-0,7 tấn/ha và tăng lợi nhuận tối thiểu 20% so với canh tác truyền thống.

Đối với Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, thành phố đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng chế phẩm sinh học xử lý rơm rạ, thu gom phụ phẩm để sản xuất nấm và phân hữu cơ vi sinh, giảm chất thải và nâng cao giá trị chuỗi lúa gạo.

Trong lĩnh vực thủy sản, các mô hình nuôi tuần hoàn, xử lý chất thải, biogas và ứng dụng IoT, AI được triển khai theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giám sát môi trường và nâng cao hiệu quả quản lý ao nuôi.

Để nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc và giá trị thương mại nông sản, thành phố triển khai các mô hình sản xuất rau, nấm đạt tiêu chuẩn VietGAP gắn với truy xuất nguồn gốc; thúc đẩy xây dựng mã số vùng trồng, phát triển sản phẩm OCOP và đưa nông sản lên các nền tảng số.

Thời gian tới, thành phố chỉ đạo tập trung tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất, chế biến và phân phối để chuyển kết quả ứng dụng công nghệ thành giá trị gia tăng thực tế.

Trong quản lý nhà nước và giám sát sản xuất, ngành nông nghiệp và môi trường ứng dụng các phần mềm chuyên ngành trong kiểm soát giết mổ, quản lý chăn nuôi và giám sát dịch bệnh động vật. Trong đó, hệ thống VAHIS hỗ trợ cập nhật thông tin dịch bệnh, quản lý đàn vật nuôi và các cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh, góp phần nâng cao năng lực cảnh báo, giám sát và xử lý rủi ro.

Từ thực tiễn trên, thành phố xác định cần chuyển từ triển khai mô hình riêng lẻ sang đánh giá hiệu quả thực chất, chuẩn hóa quy trình và nhân rộng các giải pháp có khả năng giảm chi phí, nâng cao năng suất, bảo vệ môi trường và tạo giá trị gia tăng bền vững cho nông nghiệp.

Giúp nông dân, hợp tác xã tiếp cận công nghệ

Dù đạt được một số kết quả tích cực, sản xuất nông nghiệp tại Cần Thơ vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Thời tiết bất lợi, giá vật tư và chi phí đầu vào tăng cao tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất. Ở một số lĩnh vực, sản xuất còn ở quy mô nhỏ, cơ giới hóa chưa đồng bộ. Một bộ phận nông dân, hợp tác xã và cơ sở sản xuất còn hạn chế về vốn, nhân lực cũng như khả năng tiếp cận, ứng dụng công nghệ mới.

Việc hình thành các chuỗi liên kết sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ cũng chưa đáp ứng yêu cầu.

Đáng chú ý, dữ liệu chuyên ngành hiện còn phân tán ở nhiều hệ thống, thiếu sự kết nối và đồng bộ trong chia sẻ, khai thác. Điều này khiến quá trình triển khai ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa phát huy hết hiệu quả, chưa tạo chuyển biến đồng đều giữa các lĩnh vực và các chủ thể sản xuất.

Từ thực tế đó, Cần Thơ mong muốn Bộ Nông nghiệp và Môi trường quan tâm tháo gỡ những vướng mắc về hạ tầng và cơ chế dữ liệu. Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ đề xuất, cần có cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu thống nhất giữa cơ quan Trung ương, địa phương và doanh nghiệp; đồng thời chuẩn hóa mã định danh, tiêu chuẩn và cấu trúc dữ liệu để hạn chế tình trạng nhập liệu nhiều lần, bảo đảm thông tin được cập nhật kịp thời và có thể khai thác hiệu quả.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành cần được triển khai theo hướng dùng chung, liên thông, có sự phân định rõ trách nhiệm quản lý, cập nhật và khai thác của từng cơ quan. Những dữ liệu thiết yếu như vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, dự báo thời tiết phục vụ sản xuất nông nghiệp, giám sát dịch bệnh và tiêu thụ nông sản cần được ưu tiên kết nối. Khi dữ liệu được chia sẻ thông suốt, địa phương và doanh nghiệp mới có thêm cơ sở để quản lý sản xuất, dự báo rủi ro và tổ chức thị trường hiệu quả hơn.

Một vấn đề khác được Cần Thơ quan tâm là khả năng tiếp cận công nghệ của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Các giải pháp về cơ giới hóa, công nghệ sinh học, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số cần phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế, tránh đầu tư dàn trải hoặc chạy theo công nghệ. Hiệu quả kinh tế, mức tăng thu nhập của người dân và sức cạnh tranh của nông sản phải là những tiêu chí quan trọng để đánh giá kết quả ứng dụng.

Thực tiễn tại Cần Thơ cho thấy, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được những vấn đề cụ thể của sản xuất, giúp giảm chi phí, nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị nông sản. Quan trọng hơn, những thành quả đó phải được chuyển hóa thành lợi ích thiết thực cho người nông dân.