Chanh leo thế chân thanh long già cỗi

Quả ngọt mô hình trồng chanh dây hướng hữu cơ

Dưới cái nắng dịu của buổi sớm, chúng tôi cùng cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng đến khu vực Hòn Dồ (tổ dân phố Tiến Hải, phường Tiến Thành) tham quan mô hình trồng chanh leo theo hướng hữu cơ rộng 0,5ha của gia đình anh Huỳnh Văn Đẩu. Khác với những vườn thanh long cằn cỗi xung quanh, vườn chanh leo giống Hoàng Kim hương ổi (VN77) của anh Đẩu đang thời kỳ sung sức, quả kết từng chùm căng mọng.

Dẫn chúng tôi đi dưới giàn chanh leo mát rượi, anh Đẩu phấn khởi chia sẻ về quyết định chuyển đổi cây trồng của mình. Sở hữu 1ha trước đây chuyên canh thanh long, anh phải phá bỏ một nửa diện tích do vườn cây già cỗi. Sau khi phá bỏ, anh Đẩu tạm gieo mè, trồng đậu nhưng hiệu quả kém, đành để trống đất. 0,5ha thanh long còn lại bước vào năm thứ 7 - 8 cũng bắt đầu giảm năng suất, giá cả bấp bênh.

Nhận thấy cây thanh long không còn mang lại hiệu quả kinh tế, anh quyết định dừng tái canh. Giữa lúc đang trăn trở tìm hướng đi mới cho diện tích đất trống, anh Đẩu được Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng hỗ trợ cây giống, vật tư và chuyển giao kỹ thuật để chuyển sang trồng chanh leo.

Vườn chanh leo của anh Đẩu được canh tác khá bài bản, đúng quy trình kỹ thuật. Cây được trồng với khoảng cách hàng cách hàng 4m, cây cách cây 1,5m và đi theo hệ thống giàn chữ U thông thoáng. Đặc biệt, anh Đẩu đã đầu tư đồng bộ hệ thống tưới tiết kiệm, tích hợp tưới nước và bón phân chạy trực tiếp đến từng gốc cây.

Nhờ quy trình chăm sóc bài bản, cây chanh leo rất khỏe, ít sâu bệnh, chỉ cần lưu ý phòng ngừa thối cổ rễ và phấn trắng. Để giữ vườn bền, anh dùng thuốc sinh học và tập trung bón phân chuồng ủ hoai, hạn chế thấp nhất phân hóa học.

Chỉ sau 6 tháng xuống giống, vườn chanh leo đã cho thu hoạch lứa trái bói với sản lượng khoảng 3 tấn. Hiện vườn chanh leo của gia đình anh vẫn đang tiếp tục cho ra quả sum suê, căng mọng. Anh Đẩu nhẩm tính năng suất dự kiến có thể đạt tới 40 tấn/ha trong chu kỳ 2 năm.

Về đầu ra, anh Đẩu phấn khởi cho biết lứa trái bói này được bán cho các vựa thu mua ở Nha Trang, TP.HCM với giá dao động khá cao từ 30.000 - 40.000 đồng/kg. Có bao nhiêu hàng, các vựa đều bao tiêu hết. Đáng mừng hơn, chanh leo trồng tại khu vực này được khách hàng phản hồi rất tích cực, đánh giá có chất lượng vượt trội và vị ngọt thanh hơn hẳn so với chanh leo trồng ở các vùng khác. Điều này càng làm anh Đẩu thêm tin tưởng, phấn khởi và dự định sẽ sớm phá bỏ nốt 0,5ha thanh long già cỗi kém hiệu quả còn lại để trồng chanh leo.

Rời Tiến Thành, chúng tôi tiếp tục cùng cán bộ khuyến nông di chuyển đến xã Hàm Liêm - nơi đang triển khai mô hình trồng thâm canh cây chanh leo thích ứng biến đổi khí hậu. Mô hình này thuộc chương trình khuyến nông tỉnh năm 2026 với quy mô 4ha, hỗ trợ cho 9 hộ dân tại thôn Hàm Chính, thôn Hội Nhơn và thôn 2 chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

Để bà con vững tâm xuống giống, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng không chỉ hỗ trợ 50% chi phí bao gồm cây giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật mà còn phối hợp với UBND xã và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Hàm Liêm chủ động kết nối, ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với Công ty TNHH Nông nghiệp công nghệ Eden Bình Thuận.

Theo đó, doanh nghiệp cam kết thu mua toàn bộ sản phẩm: loại 1 xuất khẩu giá sàn 20.000 đồng/kg (điều chỉnh theo thị trường); loại 2 tiêu thụ nội địa giá 15.000 đồng/kg; loại 3 giá 10.000 đồng/kg.

Tại thôn Hàm Chính, thôn Hàm Chính của xã Hàm Liêm, chúng tôi ghé thăm mô hình trồng chanh leo rộng 3 sào của ông Nguyễn Văn Tiêm. Trên đất ruộng lúa kém hiệu quả sau khi dỡ bỏ trụ thanh long cũ, hệ thống giàn trụ bê tông cao 2m căng dây cáp chắc chắn đã hoàn thành. Vườn chanh leo vàng mới xuống giống được hơn 10 ngày.

Tại vườn, chị Lương Thị Anh Đào, cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông Lâm Đồng hướng dẫn ông Tiêm kỹ thuật bấm tỉa chồi gốc ghép giai đoạn đầu. Chị Đào lưu ý bà con phải tỉa sạch toàn bộ chồi dại dưới mắt ghép và các chồi phụ trên mắt ghép để tập trung dinh dưỡng nuôi ngọn chính. Sử dụng chế phẩm trichoderma và axit humic để tưới gốc nhằm phòng bệnh thối gốc, thối rễ và kích rễ cho cây con mới trồng sau nhiều ngày gặp mưa. Chị Đào cũng khuyến cáo cần tưới nước giữ ẩm thường xuyên cho cây khi trời nắng trở lại...

Để chuẩn bị cho vườn chanh này, ông Tiêm đã đầu tư gần 100 triệu đồng. Ông tận dụng trụ bê tông thanh long cũ làm giá đỡ và thiết kế đường ống tưới tiết kiệm tích hợp bón phân chạy dọc các hàng cây. Nhờ được tập huấn kỹ lưỡng và sự sâu sát của các cán bộ khuyến nông, gia đình ông rất tự tin vào sự thành công của mô hình.

Hướng đi bền vững cho nông nghiệp vùng khô hạn

Ông Nguyễn Đức Thiên, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng cho biết, thời gian qua, đơn vị đã triển khai nhiều mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích lúa kém hiệu quả thích ứng với biến đổi khí hậu. Điển hình là chuyển đổi sang 2 vụ lúa + 1 vụ màu đông xuân hoặc 1 vụ lúa + 1 vụ màu đông xuân bằng các cây trồng chịu hạn tốt như bắp lai, đậu, mè...

"Các mô hình đều đạt năng suất cao, tiết kiệm nước, hạn chế sâu bệnh, mang lại lợi nhuận cao hơn sản xuất đại trà trên 20%. Đến nay, nhiều địa phương vùng đông nam tỉnh Lâm Đồng đã chủ động nhân rộng, mở hướng đi bền vững", ông Thiên cho hay.

Giai đoạn 2024 - 2025, Trung tâm Khuyến nông Lâm Đồng đã thí điểm mô hình trồng chanh leo định hướng hữu cơ trên đất trồng thanh long với quy mô 0,5ha tại khu vực Phan Thiết và 2ha ở phường Tiến Thành, phường Hàm Thắng và xã Hàm Thuận, bước đầu cho hiệu quả rõ rệt.

Năm 2026, Trung tâm tiếp tục nhân rộng mô hình với quy mô 4ha tại xã Hàm Liêm nhằm đánh giá khả năng thích nghi trên các chân đất khác nhau. Từ đó, đơn vị sẽ tham mưu phát triển cây trồng mới triển vọng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và thu nhập cho bà con.

Đồng thời, Trung tâm chủ động làm cầu nối liên kết chuỗi sản xuất gắn với tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và ký kết bao tiêu sản phẩm lâu dài với doanh nghiệp, kỳ vọng chanh dây sẽ trở thành cây trồng có giá trị kinh tế vững chắc tại địa phương.

"Thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông tỉnh sẽ không ngừng đổi mới, chuyển giao đồng bộ tiến bộ kỹ thuật và đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị để nâng cao năng suất, tăng sức cạnh tranh cho nông sản, cải thiện đời sống bà con", ông Nguyễn Đức Thiên cho biết.

Sự đồng hành giữa nhà nông, khuyến nông tỉnh Lâm Đồng và doanh nghiệp là bệ đỡ vững chắc để bà con yên tâm canh tác, hướng tới những mùa quả ngọt bền vững.