Chăn nuôi dựa trên dữ liệu, hướng tới quản trị thông minh toàn chuỗi

Ngày 29/10, trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học Chăn nuôi Á - Úc lần thứ 21 (AAAP 2026), Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với GREENFEED Việt Nam tổ chức Hội thảo "Hành trình chuyển đổi sang chăn nuôi dựa trên dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI)".

Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng Giám đốc GREENFEED Việt Nam Đỗ Cao Bằng khẳng định: "Bên cạnh những tiến bộ về di truyền giống, dinh dưỡng và thú y, chuyển đổi số, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội mới để ngành chăn nuôi phát triển thông minh, hiệu quả và bền vững hơn".

Theo ông, dữ liệu cần giúp hiểu rõ hơn những gì đang diễn ra trong quá trình sản xuất; AI hỗ trợ dự báo và đưa ra quyết định chính xác hơn; tự động hóa góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả vận hành. Công nghệ không phải là đích đến mà là phương tiện để tạo ra giá trị thực tiễn.

"Chuyển đổi số trong chăn nuôi không thể chỉ là nỗ lực riêng lẻ của từng doanh nghiệp. Sự kết nối giữa các nhà khoa học, doanh nghiệp chăn nuôi, đơn vị công nghệ và người sản xuất có vai trò quan trọng trong việc đưa tiến bộ khoa học, công nghệ vào thực tiễn", ông Bằng chia sẻ.

Kết nối dữ liệu từ con giống đến tiêu thụ sản phẩm

Phân tích yêu cầu chuyển đổi số trong chăn nuôi, TS Bùi Huy Doanh, Phó Trưởng khoa phụ trách chăn nuôi (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho rằng mục tiêu của chăn nuôi thông minh không đơn thuần là lắp đặt thêm các thiết bị cảm biến hay thiết bị tự động hóa, mà quan trọng hơn là cách các thiết bị phối hợp, tạo ra dữ liệu và hỗ trợ quá trình xử lý thông tin, ra quyết định.

Dữ liệu phục vụ chăn nuôi thông minh không thể chỉ đến từ một cơ sở sản xuất mà được liên thông từ con giống, thức ăn, thú y đến các khâu trong chuỗi liên kết và tiêu thụ sản phẩm. Các quyết định trong chăn nuôi cần dựa trên dữ liệu thời gian thực và cơ sở khoa học để nâng cao độ chính xác trong quá trình sản xuất, đồng thời lựa chọn giải pháp phù hợp nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao hơn. Hiệu quả sản xuất và khả năng truy xuất nguồn gốc cũng cần được bảo đảm trong quá trình chuyển đổi.

Từ đó, chăn nuôi thông minh cần hướng tới chuyển đổi từ số hóa từng công đoạn sang quản trị thông minh trên toàn chuỗi, thay vì chỉ tập trung ứng dụng công nghệ tại từng trang trại riêng lẻ.

Chuẩn hóa dữ liệu, tạo nền tảng cho chăn nuôi bền vững

Theo TS Bùi Huy Doanh, hạ tầng dữ liệu là một trong những yếu tố quan trọng nhất để nâng cao hiệu quả chuyển đổi số ngành chăn nuôi. Dữ liệu cần được chuẩn hóa từ thông tin trang trại, đàn vật nuôi đến các quy trình sản xuất, bảo đảm việc ghi nhận chính xác và minh bạch.

Ông cho biết, theo thông tin được đề cập tại hội thảo, hệ thống quản lý dữ liệu chăn nuôi đã được triển khai tại 34/34 tỉnh, thành phố; khoảng 96% trang trại chăn nuôi đã có kết nối và định danh dữ liệu. Tuy nhiên, việc kết nối hiện vẫn tập trung ở một số trang trại lớn, trong khi dữ liệu từ các hộ chăn nuôi nhỏ chưa được bảo đảm đầy đủ.

Do đó, bên cạnh việc chuẩn hóa dữ liệu, cần có cơ chế về kết nối, quyền truy cập và cập nhật thông tin để hình thành hệ thống dữ liệu liên thông. Đây là cơ sở để cơ quan quản lý và các chủ thể trong chuỗi chăn nuôi giám sát hoạt động sản xuất, đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu và nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Một yêu cầu khác, xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung giữa các trang trại và hộ chăn nuôi, tiến tới hình thành bộ dữ liệu chung của ngành. Dữ liệu cũng cần phục vụ giám sát dịch bệnh, an toàn sinh học và phát triển các hệ thống cảnh báo sớm.

Đối với chăn nuôi chính xác, việc ứng dụng công nghệ cần gắn với những mục tiêu cụ thể như kiểm soát quy trình sản xuất, xử lý nước thải và truy xuất nguồn gốc. AI và Internet vạn vật (IoT) có thể hỗ trợ giám sát, kiểm chứng kết quả và đo lường hiệu quả kinh tế của các giải pháp được áp dụng.