Chăn nuôi trước áp lực môi trường: [Bài 1] Vi phạm kéo dài

*LTS: Chăn nuôi đang được mở rộng tại Nam Trung Bộ - Tây Nguyên với hàng trăm dự án, tổng vốn đăng ký hàng chục nghìn tỉ đồng. Tuy nhiên, phía sau quy mô đầu tư là những vấn đề về tiến độ triển khai, sử dụng đất, xử lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm. Thực tế tại một số địa phương cho thấy vi phạm môi trường vẫn tái diễn, ảnh hưởng đến đời sống người dân. *Loạt bài của Báo Nông nghiệp và Môi trường phản ánh những bất cập này, đồng thời làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và cơ quan quản lý trong quá trình phát triển chăn nuôi.

Phạt tiền rồi thanh tra toàn diện, trại chăn nuôi có chấm dứt vi phạm?

Tại trang trại nuôi heo ông Đặng Văn May, buôn Ea Brăh, xã Ea Knốp, tỉnh Đắk Lắk, phóng viên ghi nhận mùi hôi nồng nặc từ xa. Con suối gần đó có nước đen, đục, dấu hiệu rò rỉ nước thải, ảnh hưởng kéo dài hơn 1 km...

Người dân cho biết tình trạng này đã diễn ra nhiều năm. Thanh tra tỉnh Đắk Lắk đang thanh tra toàn diện trang trại các vi phạm về đất đai, ô nhiễm môi trường, trách nhiệm quản lý địa phương tại đây...

Bà Lê Thị Vân Anh, trú xã Ea Knốp phản ánh trang trại heo của ông May gây mùi hôi, ảnh hưởng đời sống người dân. Theo bà, tình trạng ô nhiễm nguồn nước và mùi hôi kéo dài nhưng qua nhiều lần kiến nghị vẫn chưa được xử lý dứt điểm.

Theo báo cáo của UBND xã Ea Knốp, ông May từng bị Chủ tịch UBND huyện Ea Kar trước đây xử phạt hành chính ngày 21/3/2024 và 10/1/2025. Tháng 8/2026, xã tiếp tục thành lập đoàn kiểm tra toàn diện, yêu cầu chủ trang trại không tái đàn, nuôi mới trong thời gian kiểm tra và khắc phục vi phạm.

Tuy nhiên, ông May vẫn thả nuôi 800 con heo. Ngày 19/8/2026, UBND xã Ea Knốp xử phạt ông 12,5 triệu đồng với 3 hành vi vi phạm. Ông đã nộp phạt ngày 3/9 nhưng hoạt động chăn nuôi vẫn tiếp diễn.

Theo kết quả kiểm tra, trang trại có thời điểm nuôi khoảng 1.200 con heo mỗi lứa, vượt quy mô đăng ký 800 con. Hệ thống xử lý nước thải gồm 3 hầm biogas và 3 hồ đất không lót bạt. Cơ quan chức năng ghi nhận mùi hôi tại đường dân sinh phía tây nam trang trại.

Cơ sở cũng chưa cung cấp được hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất sang đất chăn nuôi tập trung; các vấn đề về đất đai, xây dựng, chăn nuôi và môi trường chưa được giải quyết đầy đủ.

Trước tình hình này, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy yêu cầu thành lập đoàn thanh tra liên ngành, rà soát quy hoạch, sử dụng đất, việc thực hiện các kết luận trước đây và làm rõ trách nhiệm của UBND xã Ea Knốp.

“Địa phương cũng phải nghiêm túc rút kinh nghiệm vì thực hiện một số nội dung chỉ đạo không đúng thời hạn, đồng thời tổ chức đối thoại với người dân với sự tham gia của các cơ quan chuyên môn”, ông Huy chỉ đạo.

Từ hồ sơ môi trường đến sự cố tại trang trại

Ngoài cơ sở ông May, nhiều trang trại chăn nuôi tại Đắk Lắk cũng bị xử phạt vì vi phạm môi trường. Tại xã Sơn Thành, Công ty CP Tập đoàn Quốc tế Minh Phúc bị phạt tổng cộng 180 triệu đồng với 2 hành vi.

Theo quyết định xử phạt, doanh nghiệp bị phạt 50 triệu đồng do hồ sơ đăng ký môi trường chưa đầy đủ nội dung về phương án xử lý chất thải, mùi; phạt 130 triệu đồng do thông số ô nhiễm không khí vượt quy chuẩn.

Ngày 17/7/2026, cơ quan chức năng lấy mẫu không khí ngoài hàng rào, cách dãy chuồng khoảng 150 m, cuối hướng gió về phía đông. Kết quả phân tích cho thấy nồng độ amoniac (NH₃) đạt 288 µg/Nm³, vượt 1,44 lần quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh.

Trang trại có vốn đầu tư 159 tỉ đồng, diện tích hơn 40 ha, công suất thiết kế 48.000 con heo thịt mỗi năm. Doanh nghiệp phải cải tạo, nâng cấp hệ thống xử lý mùi và báo cáo kết quả khắc phục.

Theo số liệu của Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Đắk Lắk, năm 2025, tỉnh xử phạt 18 trang trại chăn nuôi quy mô lớn với tổng số tiền 1,938 tỉ đồng. Các vi phạm gồm không thực hiện đầy đủ nội dung trong quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, không có giấy phép hoặc đăng ký môi trường và xả nước thải vượt quy chuẩn.

Trong đó, trang trại Tuấn Phong bị phạt 202,5 triệu đồng; cơ sở của ông Bùi Trọng Hiếu 190,5 triệu đồng; ông Vũ Trần Minh Cường 160 triệu đồng; ông Vũ Văn Sáu 157,5 triệu đồng; bà Trần Thị Loan 128,5 triệu đồng và bà Đinh Thị Chờ 127,5 triệu đồng.

Tại Lâm Đồng, thanh tra 4 trang trại gồm Công ty TNHH Chăn nuôi Quảng Sơn, Công ty TNHH Song Vũ Đắk Nông, Công ty TNHH Đầu tư - Chăn nuôi Thành Phát và Công ty TNHH Lộc Nam Tiến cũng ghi nhận nhiều tồn tại trong vận hành.

Công ty Quảng Sơn từng gặp sự cố hầm biogas gây mùi hôi, sổ theo dõi vận hành hệ thống xử lý nước thải thiếu thông tin. Tại Công ty Song Vũ Đắk Nông, van xả khí dư của hầm biogas rò rỉ từ năm 2025 nhưng báo cáo, khắc phục chưa kịp thời; sổ vận hành cũng chưa ghi đầy đủ thông số.

Ở Công ty Thành Phát, mưa lớn năm 2025 làm rách khoảng 1-2 m² bạt phủ hầm biogas, phát sinh mùi hôi. Việc báo cáo sự cố chưa kịp thời; khắc phục được triển khai sau khi đoàn kiểm tra làm việc. Công ty có 4 giếng khai thác nước dưới đất được cấp phép và 3 giếng chưa được cấp phép.

Trong khi đó, Công ty Lộc Nam Tiến chưa có hợp đồng với đơn vị có chức năng thu gom chất thải rắn sinh hoạt; sổ vận hành hệ thống xử lý nước thải còn thiếu thông tin.

Theo cơ quan chuyên môn, các trang trại đã khắc phục những tồn tại nêu trong kết luận thanh tra và báo cáo cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy, cần phân biệt vi phạm được phát hiện tại thời điểm thanh tra với tình trạng hiện nay; kết quả khắc phục cần được đánh giá qua kiểm tra thực tế.

Trước những vi phạm trên, tỉnh Đắk Lắk đang rà soát các dự án chăn nuôi. Chủ tịch UBND tỉnh Đỗ Hữu Huy yêu cầu các sở, ngành, địa phương rà soát toàn bộ dự án, làm rõ khó khăn, vướng mắc và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị.

Đối với dự án mới, ông Huy yêu cầu hoàn thiện thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng, chăn nuôi, thú y, môi trường và nguồn nước; tính toán phương án xử lý chất thải, kiểm soát mùi ngay từ đầu. “Tuyệt đối không chuyển đổi đất rừng sang chăn nuôi, các ngành, địa phương phải tăng cường kiểm tra sau cấp phép”, ông Huy yêu cầu.

Ngày 6/11, tại Đắk Lắk, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, Cục Chăn nuôi và Thú y, Cục Môi trường và Hội Chăn nuôi Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững gắn với bảo vệ môi trường khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên”.

Diễn đàn diễn ra theo hình thức trực tiếp và trực tuyến với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, UBND các xã, hợp tác xã, chủ trang trại, người dân và cộng đồng doanh nghiệp chăn nuôi, xử lý môi trường chăn nuôi. Chương trình tập trung trao đổi, tìm kiếm giải pháp xử lý môi trường chăn nuôi, giảm ô nhiễm và giải pháp phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững.

Thời gian: 08h00 ngày 6/11/2026. Địa điểm: Khách sạn Sài Gòn - Ban Mê, phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

Tham gia cuộc họp Zoom: ID cuộc họp Zoom: 965 1869 0746; Mật mã: N6

Quý độc giả cũng có thể theo dõi trực tiếp tại

nongnghiepmoitruong.vn.Thông tin liên hệ: Nhà báo Thiều Ngọc Khanh, Trưởng Văn phòng đại diện Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Báo Nông nghiệp và Môi trường. Điện thoại: 0914 143 560. Hoặc Nhà báo Trần Thọ, Phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường thường trú tại Đắk Lắk. Điện thoại: 0964 149 798.