Chăn nuôi trước áp lực môi trường: [Bài 2] Dự án lớn, hiệu quả chưa cao

Chăn nuôi tại Nam trung bộ - Tây Nguyên với quy mô lớn đang thu hút nguồn vốn đầu tư tại khu vực. Tuy nhiên, hồ sơ dự án, kết quả giám sát và kiểm tra thực tế cho thấy những vướng mắc không chỉ nằm ở tiến độ, mà còn liên quan đến thủ tục môi trường, đất rừng và nguồn nước.

Nhiều dự án chăn nuôi còn vướng thủ tục

Theo báo cáo của UBND tỉnh Đắk Lắk, đến đầu 10/2026, toàn tỉnh có 66 dự án chăn nuôi, gồm 30 dự án đang hoạt động, 32 dự án đang triển khai và 4 dự án tạm ngừng. Riêng 30 dự án đang hoạt động có diện tích gần 1.354,4ha, vốn đăng ký 4.034,6 tỉ đồng; trong đó 27 dự án quy mô trang trại lớn, 3 dự án quy mô vừa.

Về thủ tục môi trường, báo cáo tháng 10 ghi nhận 30 dự án đã được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, 17 dự án được cấp giấy phép môi trường, 1 dự án được xác nhận đăng ký môi trường và 2 dự án có hồ sơ cam kết bảo vệ môi trường. Ngoài ra, 2 dự án đã nộp hồ sơ đánh giá tác động môi trường nhưng chưa được phê duyệt, 2 dự án đang thực hiện thủ tục và 7 dự án chưa thực hiện thủ tục môi trường.

Đáng chú ý, báo cáo giám sát của HĐND tỉnh cuối năm 2025 lại ghi nhận 43/66 dự án được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường. Báo cáo giám sát cũng cho biết 66 dự án có tổng diện tích 4.931,51ha, vốn đầu tư hơn 10.121 tỉ đồng, đóng góp ngân sách Nhà nước hơn 17 tỉ đồng trong năm 2025. HĐND tỉnh chỉ ra một số dự án còn thiếu công trình xử lý chất thải hoặc chưa có giấy phép môi trường; việc kiểm tra tại một số địa phương chưa kịp thời.

Ông Lê Minh Đức, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, cho biết phần lớn dự án chăn nuôi quy mô lớn đã đầu tư hạ tầng, bảo đảm khoảng cách an toàn. Tuy nhiên, tình trạng mùi hôi và ô nhiễm tại những khu vực tập trung nhiều trang trại, nhất là phía Đông tỉnh, vẫn chưa được xử lý triệt để.

Ở Gia Lai, báo cáo ngày 26/10 của Sở Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận 311 dự án chăn nuôi, tổng diện tích khoảng 13.500ha, vốn đăng ký 68.005 tỉ đồng. Trong đó, 204 dự án đã có quyết định chủ trương đầu tư, 107 dự án đang xin chủ trương; 80 dự án đang hoạt động, 120 dự án đang triển khai và 16 dự án đang xây dựng.

Ông Đoàn Ngọc Có, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, cho biết ngành đang rà soát tổng đàn, đôn đốc tiến độ dự án và hướng dẫn chăn nuôi an toàn sinh học gắn với bảo vệ môi trường. Với số vốn đăng ký lớn, việc theo dõi tiến độ cần đi cùng đánh giá điều kiện thực hiện và năng lực của từng nhà đầu tư.

Đất rừng, nguồn nước và trách nhiệm vận hành

Ngoài thủ tục và tiến độ, việc xác định hiện trạng đất rừng cũng là vấn đề cần làm rõ tại Đắk Lắk. Kết quả đối chiếu sơ bộ ranh giới dự án với dữ liệu điều tra rừng ở phía Tây tỉnh cho thấy 5 dự án có diện tích nằm trong khu vực được xác định là rừng tự nhiên.

Trong đó, dự án Đại Phú có 603,66ha; nhà đầu tư đề xuất tách phần diện tích này khỏi dự án, giữ lại 243,71ha đất để xem xét phương án chăn nuôi heo và trồng rừng. Ngày 18/8/2026, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát việc đấu giá cho thuê rừng, làm cơ sở tham mưu điều chỉnh chủ trương đầu tư.

Kết quả đối chiếu mới là bước rà soát sơ bộ, cần tiếp tục xác minh hồ sơ và hiện trạng trước khi xác định phương án xử lý. Việc sử dụng đất cho dự án chăn nuôi phải phù hợp quy hoạch và các quy định liên quan, nhất là tại khu vực có rừng.

Nguồn nước cũng đặt ra yêu cầu quản lý trong quá trình vận hành. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, phần lớn trang trại chưa được cấp nước tập trung, chủ yếu sử dụng nước mặt và nước dưới đất. Do đó, nhu cầu sản xuất cần được tính toán cùng khả năng đáp ứng của khu vực và quy định khai thác tài nguyên nước.

Về yêu cầu thu hút đầu tư, Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy yêu cầu phải gắn với an ninh, nguồn nước, môi trường và hiệu quả đóng góp cho địa phương.

“Phải đảm bảo được ba yếu tố về an ninh, nguồn nước và môi trường khi triển khai dự án. Quan trọng nhất các dự án là phải đóng góp được vào cho ngân sách của tỉnh”, ông Huy nhấn mạnh, đồng thời đề nghị khuyến khích dự án chế biến sâu và liên kết doanh nghiệp, hợp tác xã với người chăn nuôi.

Theo ông Huy, từ tiến độ đầu tư đến hồ sơ đất đai và kết quả kiểm tra môi trường, phải xác định rõ từng dự án còn vướng ở đâu, trách nhiệm thuộc về ai và thời hạn xử lý thế nào. “Đây là cơ sở để vốn đăng ký chuyển thành năng lực sản xuất thực tế, đồng thời hạn chế những hệ lụy về đất đai và môi trường”, Huy ông nói.

Ngày 6/11, tại Đắk Lắk, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Đắk Lắk, Cục Chăn nuôi và Thú y, Cục Môi trường và Hội Chăn nuôi Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững gắn với bảo vệ môi trường khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên”.

Diễn đàn diễn ra theo hình thức trực tiếp và trực tuyến với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, UBND các xã, hợp tác xã, chủ trang trại, người dân và cộng đồng doanh nghiệp chăn nuôi, xử lý môi trường chăn nuôi. Chương trình tập trung trao đổi, tìm kiếm giải pháp xử lý môi trường chăn nuôi, giảm ô nhiễm và giải pháp phát triển chăn nuôi an toàn, bền vững.

Thời gian: 8h ngày 6/11/2026. Địa điểm: Khách sạn Sài Gòn - Ban Mê, phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.

Tham gia cuộc họp Zoom: ID cuộc họp: 965 1869 0746 Mật mã: N6

Quý độc giả cũng có thể theo dõi trực tiếp tại nongnghiepmoitruong.vn.

Thông tin liên hệ: Nhà báo Thiều Ngọc Khanh, Trưởng Văn phòng đại diện Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Báo Nông nghiệp và Môi trường. Điện thoại: 0914 143 560. Hoặc Nhà báo Trần Thọ, Phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường thường trú tại Đắk Lắk. Điện thoại: 0964 149 798.