'Cô Trang khuyến nông' và hành trình gieo niềm tin

“Cô Trang khuyến nông”

5 giờ 30 phút sáng, khi phần lớn người dân vùng cao xã Quảng Đức (Quảng Ninh) còn chìm trong giấc ngủ, chị Nguyễn Thị Quỳnh Trang, cán bộ Trung tâm Cung ứng dịch vụ xã Quảng Đức đã có mặt ngoài đồng. Trên chiếc xe máy quen thuộc, người phụ nữ nhỏ nhắn ấy bắt đầu một ngày làm việc mới.

Có hôm chị đi kiểm tra sâu bệnh trên lúa. Có hôm lại xuống tận các hộ dân theo dõi mô hình địa liền, khoai môn hoặc hướng dẫn kỹ thuật phòng chống dịch bệnh cho vật nuôi. “Đến khoảng 9 giờ sáng là bà con nghỉ làm vì trời nắng nên muốn gặp được người dân phải đi từ rất sớm”, chị Trang kể.

Những chuyến đi như thế đã trở thành công việc thường nhật suốt hơn 16 năm qua của nữ cán bộ khuyến nông. Trở về cơ quan sau buổi sáng ở cơ sở, chị lại tiếp tục với chồng hồ sơ, văn bản, dự toán, thuyết minh mô hình, kế hoạch phòng chống dịch bệnh cho cây trồng, vật nuôi.

Một tuần, chị dành khoảng ba buổi sáng xuống cơ sở. Thời gian còn lại là công việc hành chính. Thế nhưng thực tế, công việc của một cán bộ khuyến nông cơ sở chưa bao giờ gói gọn trong giờ hành chính, bởi buổi tối mới là lúc dễ gặp bà con nhất.

“Ban ngày người dân đi rừng, đi nương nên nhiều khi muốn vận động, tuyên truyền phải đến tận nhà vào buổi tối”, chị nói. Đã không ít lần, đồng hồ chỉ 23 giờ đêm chị mới về nhà sau những buổi vận động người dân tham gia mô hình sản xuất mới.

Như tối hôm vận động bà con trồng chè Hương Bắc Sơn, cuộc trò chuyện kéo dài từ chuyện giống cây, kỹ thuật chăm sóc đến đầu ra sản phẩm. Khi chị lên xe về thì nhiều gia đình đã chìm trong giấc ngủ.

Đó cũng là hình ảnh quen thuộc của người dân Quảng Đức về “cô Trang Khuyến nông” - cái tên thân thương mà bà con đặt cho nữ cán bộ trẻ Nguyễn Thị Quỳnh Trang vì những đóng góp và sự tận tâm trong công việc.

Từ cô bé nhà nông đến kỹ sư nông nghiệp

Sinh ra trong gia đình thuần nông, tuổi thơ của chị Trang gắn liền với ruộng lúa, nương ngô, đàn lợn, đàn gà. Ngày nhỏ, chị thường theo bố mẹ ra đồng cấy lúa, chăm ngô, chăn nuôi gia súc gia cầm. Những nhọc nhằn của nông dân đã in sâu trong ký ức. Có lẽ chính điều đó đã nuôi dưỡng tình yêu nông nghiệp trong cô gái trẻ.

Sau khi tốt nghiệp ngành Công nghệ sinh học nông nghiệp tại Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, chị tiếp tục theo học chương trình thạc sĩ thú y.

Từ năm 2010 đến nay, chị đã trải qua nhiều vị trí công tác trong ngành nông nghiệp Quảng Ninh, từ Trung tâm Chuyển giao Tiến bộ khoa học kỹ thuật Nông lâm nghiệp tỉnh, Trung tâm Dịch vụ Kỹ thuật nông nghiệp huyện Đầm Hà, huyện Hải Hà và hiện nay là Trung tâm Cung ứng dịch vụ xã Quảng Đức.

“Bản thân mình sinh ra và lớn lên gắn liền với nông nghiệp nên rất yêu nghề. Mình luôn nghĩ nếu có thể giúp được người dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống thì đó là điều rất ý nghĩa”, chị chia sẻ.

Hơn ai hết, chị hiểu những nỗi vất vả của nông dân. Những vụ được mùa nhưng mất giá. Những năm mất mùa vì thiên tai, dịch bệnh. Những giọt mồ hôi đổ xuống ruộng đồng nhưng giá trị nông sản chưa tương xứng với công sức bỏ ra.

Mang cây địa liền hồi sinh đất biên giới

Trong hơn 16 năm công tác, chị Trang đã tham mưu triển khai nhiều mô hình sản xuất hiệu quả. Khi còn công tác tại huyện Hải Hà, chị là một trong những người đưa giống lúa chất lượng cao J02 về vùng Đường Hoa.

Nhưng mô hình khiến chị tâm huyết nhất hiện nay là cây địa liền ở xã Quảng Đức. Địa liền vốn là cây bản địa của vùng núi biên giới. Theo thời gian, nguồn cây tự nhiên ngày càng cạn kiệt.

Nhận thấy tiềm năng của cây dược liệu này, chị đã tham mưu xây dựng mô hình sản xuất tập trung, đồng thời kết nối doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm. Đến nay, diện tích địa liền của xã đã đạt khoảng 10ha.

Không chỉ hỗ trợ kỹ thuật, chị còn chủ động tìm kiếm doanh nghiệp liên kết tiêu thụ sản phẩm, giúp bà con yên tâm sản xuất. Hiện sản lượng địa liền tươi của Quảng Đức đạt trên 200 tấn mỗi năm, giá bán dao động từ 30.000 - 35.000 đồng/kg. Mục tiêu tiếp theo là xây dựng thương hiệu địa liền Quảng Đức đạt chuẩn OCOP từ 3 đến 4 sao.

Một trong những hộ tiêu biểu tham gia mô hình là gia đình bà Tằng Sắn Múi ở bản Kháy Phầu. Ban đầu, gia đình chỉ sản xuất nhỏ lẻ và còn nhiều băn khoăn trước cây trồng mới. Năm 2025, khi tham gia mô hình do chị Trang hướng dẫn, gia đình thu hoạch khoảng 10 tấn củ tươi. Với giá bán khoảng 40.000 đồng/kg thời điểm đó, nguồn thu mang lại vượt xa kỳ vọng. Nhận thấy hiệu quả cao, năm nay gia đình chủ động mở rộng diện tích lên 2ha dù không còn nguồn hỗ trợ.

Không chỉ địa liền, chị Trang còn đưa nhiều giống cây trồng mới về địa phương như khoai môn, khoai tây Atlantic, các giống lúa chất lượng cao, kết hợp hướng dẫn phương thức sản xuất xen canh.

Ở những diện tích keo mới trồng, chị vận động bà con đưa địa liền, khoai môn vào sản xuất. Chiến lược “lấy ngắn nuôi dài” giúp người dân có thu nhập ngay từ những năm đầu, giảm áp lực kinh tế trong thời gian chờ cây keo đến kỳ khai thác.

Điều quý nhất là được người dân tin tưởng

Làm khuyến nông ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số chưa bao giờ là công việc dễ dàng. Địa bàn rộng, đường sá đi lại khó khăn. Nhân lực khuyến nông ngày càng mỏng. Nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế khiến việc tiếp cận tiến bộ kỹ thuật gặp không ít trở ngại.

Chị Trang lựa chọn cách làm chậm mà chắc. Đó là tìm đến những người có uy tín trong cộng đồng, vận động họ tham gia trước. Khi mô hình thành công, hiệu quả thực tế sẽ trở thành lời thuyết phục mạnh mẽ nhất. “Người dân thường tin vào những gì họ nhìn thấy. Khi một hộ làm hiệu quả thì các hộ khác sẽ làm theo”, chị chia sẻ.

Có những thời điểm áp lực khiến chị từng nghĩ đến chuyện rời bỏ nghề. Đó là khi đi vận động mãi không thành công, khi đối mặt với những khó khăn về thu nhập và khối lượng công việc ngày càng lớn.

Đặc biệt, ký ức về những ngày chống dịch tả lợn châu Phi vẫn còn nguyên trong tâm trí chị. Những đàn lợn phải tiêu hủy toàn bộ dù mới chỉ có một vài con dương tính. Những nông dân ngồi khóc bên chuồng trại, van xin giữ lại những con lợn trông còn khỏe mạnh. Người cán bộ khuyến nông lúc ấy vừa phải sẻ chia, vừa phải kiên quyết giải thích để ngăn dịch bệnh lây lan.

“Đó là những thời điểm rất khó khăn. Mình thương bà con nhưng vẫn phải làm đúng quy định để bảo vệ sản xuất lâu dài”, chị nhớ lại.

Chị Phùn Thị Dung, bản Chăn Mùi, một trong những hộ được chị Trang hướng dẫn trồng địa liền cho biết: “Thấy các hộ trồng trước có hiệu quả nên gia đình tôi làm theo. Được xã hỗ trợ kỹ thuật nên cây phát triển tốt, tỷ lệ nảy mầm cao, sinh trưởng khỏe. Nhờ vậy gia đình có thêm thu nhập”.

Mỗi lần chứng kiến người dân có thêm thu nhập, một mô hình sản xuất thành công hay một hộ gia đình thoát nghèo, chị lại có thêm động lực để tiếp tục gắn bó.

Khi được hỏi thành công lớn nhất của một cán bộ khuyến nông cơ sở là gì, chị Trang không nhắc đến những con số mà chỉ mỉm cười: “Được người dân tin tưởng”. Có lẽ, với người làm khuyến nông, đó chính là phần thưởng lớn nhất sau những chuyến đi từ tinh mơ cho đến khi đêm muộn.