Đạo ôn cổ bông lúa: phun trễ 1 ngày, mất cả bông

Đạo ôn cổ bông là giai đoạn nguy hiểm nhất của bệnh đạo ôn: nấm tấn công cổ bông làm nghẽn đường vận chuyển dinh dưỡng, bông bị lép trắng hoặc gãy gục. Khi đã thấy triệu chứng thì gần như không cứu được bông đó, nên phải phun phòng đúng thời điểm: khi lúa bắt đầu trổ (trổ lác đác) và nhắc lại khi lúa trổ đều — đặc biệt nếu trời âm u, ẩm, ruộng từng bị đạo ôn lá.

Vì sao phun trễ là mất bông?

• Nấm xâm nhập vào cổ bông ngay khi bông vừa thoát khỏi bẹ lá đòng.
• Sau khi nấm đã vào, vết bệnh phát triển và chặn dòng dinh dưỡng lên hạt — thuốc không đảo ngược được.
• Triệu chứng chỉ lộ rõ sau vài ngày, khi đó bông đã lép.

Dấu hiệu nhận biết

• Cổ bông có vết màu nâu xám đến nâu đen, bao quanh cổ bông.
• Bông bạc trắng, lép, hoặc gãy gục ở cổ bông.
• Hạt lép, lửng, giảm năng suất rõ rệt.
• Có thể gặp vết bệnh trên đốt thân, cổ gié.

Đối chiếu tại chẩn đoán đạo ôn lúa.

Cách phòng trị đúng thời điểm

• Phun lần 1 khi lúa trổ lác đác: phun thuốc trừ đạo ôn được đăng ký cho lúa, đúng liều trên nhãn.
• Phun lần 2 khi lúa trổ đều: bảo vệ những bông trổ sau, nhất là khi thời tiết vẫn ẩm.
• Phun lúc trời ráo: tránh lúc mưa hoặc lá còn đọng sương.
• Kết hợp phòng lem lép hạt: giai đoạn trổ cũng là lúc phòng các bệnh trên hạt — xem cảnh báo lem lép hạt cuối vụ.
• Không bón đạm muộn: bón đạm sát giai đoạn trổ làm tăng nguy cơ bệnh.

Ruộng nào cần ưu tiên phun phòng?

• Ruộng đã có đạo ôn lá trước đó — xem cảnh báo đạo ôn khi trời âm u.
• Giống nhiễm đạo ôn.
• Ruộng sạ dày, bón nhiều đạm, lá xanh đậm.
• Thời tiết lúc trổ âm u, sương mù, mưa phùn.

Câu hỏi thường gặp

Lúa đã bị đạo ôn cổ bông thì phun có cứu được không? Những bông đã bị bệnh thường không cứu được. Phun lúc này chỉ để bảo vệ những bông chưa bị nhiễm và hạn chế lây lan.

Có cần phun phòng nếu trời nắng ráo? Nếu ruộng không có đạo ôn lá, giống ít nhiễm và trời nắng ráo lúc trổ, nguy cơ thấp hơn; vẫn nên thăm đồng và cân nhắc theo khuyến cáo địa phương.

Có thể phun chung thuốc đạo ôn với thuốc trị bệnh khác không? Nhiều loại có thể phối trộn, nhưng phải đọc kỹ nhãn về khả năng phối trộn, và không trộn quá nhiều loại trong một bình.

Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho ruộng của bạn.