Trời âm u, ẩm cao: cảnh báo đạo ôn lúa bùng phát

Trời âm u, ẩm độ cao, có sương mù hoặc mưa phùn kéo dài là điều kiện để bệnh đạo ôn (cháy lá) trên lúa bùng phát rất nhanh, nhất là khi ruộng sạ dày và bón thừa đạm. Khi gặp kiểu thời tiết này, cần thăm đồng ngay, ngừng bón đạm, giữ nước ruộng và phun thuốc đặc trị khi vừa thấy vết bệnh mới — chậm vài ngày, bệnh có thể lan cả ruộng.

Vì sao thời tiết âm u làm đạo ôn bùng phát?

• Ẩm độ cao, lá ướt lâu: bào tử nấm cần màng nước trên lá để nảy mầm và xâm nhập.
• Nhiệt độ mát: thời tiết mát, đêm se lạnh rất thuận lợi cho nấm đạo ôn phát triển.
• Thiếu nắng: lá lúa mềm, mỏng, dễ bị nấm xâm nhập.
• Ruộng dày, thừa đạm: tán lúa rậm, lá xanh đậm, mềm — "món ăn" ưa thích của nấm.

Dấu hiệu nhận biết

• Vết bệnh trên lá: hình thoi (mắt én), tâm màu xám trắng, viền nâu đỏ.
• Giai đoạn nặng: các vết liên kết lại, lá cháy khô, ruộng nhìn từ xa như bị cháy lửa.
• Ở đốt thân, cổ bông: vết nâu đen làm gãy đốt, bông lép trắng — xem đạo ôn cổ bông.

Đối chiếu hình ảnh tại chẩn đoán đạo ôn lúa.

Cách xử lý khi thời tiết bất lợi

• Thăm đồng thường xuyên: mỗi 2–3 ngày, nhất là ruộng giống nhiễm, ruộng sạ dày.
• Ngừng bón đạm ngay: không bón urê, không phun phân bón lá có đạm khi trời âm u và có bệnh — xem bón thừa đạm cho lúa rước sâu bệnh.
• Giữ nước ruộng: không để ruộng khô nứt, cây bị stress dễ nhiễm bệnh.
• Phun thuốc đặc trị khi thấy vết bệnh mới: dùng thuốc trừ đạo ôn được đăng ký cho lúa, phun đúng liều trên nhãn; phun lúc trời không mưa, lá đã ráo sương.
• Phun nhắc lại nếu cần: khi thời tiết tiếp tục ẩm và bệnh vẫn phát triển, phun lần 2 theo khuyến cáo nhãn.
• Theo dõi dự báo: khi thời tiết báo nhiều ngày âm u, mưa phùn, cần chuẩn bị sẵn thuốc và lịch thăm đồng.

Câu hỏi thường gặp

Lúa giai đoạn nào dễ bị đạo ôn lá nhất? Giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng thường dễ bị đạo ôn lá. Giai đoạn trổ bông thì nguy cơ chuyển sang đạo ôn cổ bông.

Bón kali có giúp giảm đạo ôn không? Kali giúp lá cứng, tăng sức chống chịu, nên bón đủ kali là biện pháp hỗ trợ tốt, kết hợp không thừa đạm.

Phun thuốc rồi gặp mưa có hiệu quả không? Nếu mưa ngay sau phun, thuốc bị rửa trôi nhiều. Nên chọn lúc dự báo không mưa vài giờ sau phun, hoặc dùng chất bám dính phù hợp.

Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho ruộng của bạn.