Dấu hiệu ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật ở cây là gì?

Cây bị ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật thường có biểu hiện xuất hiện nhanh sau khi phun (vài giờ đến vài ngày): lá cháy mép, cháy chóp, có đốm cháy theo giọt thuốc, lá vàng, xoăn, biến dạng, đọt non quắn lại, hoa và quả non rụng, vỏ quả bị sần, loang vết; nặng t…

Cây bị ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật thường có biểu hiện xuất hiện nhanh sau khi phun (vài giờ đến vài ngày): lá cháy mép, cháy chóp, có đốm cháy theo giọt thuốc, lá vàng, xoăn, biến dạng, đọt non quắn lại, hoa và quả non rụng, vỏ quả bị sần, loang vết; nặng thì cây ngừng sinh trưởng, chết đọt. Đặc trưng là triệu chứng phân bố theo hướng phun, theo hàng, hoặc ở phía cây bị phun nhiều, khác với bệnh thường lan dần theo thời gian. Nguyên nhân hay gặp là phun quá liều, trộn nhiều thuốc kỵ nhau, phun lúc nắng gắt, dùng thuốc không đăng ký cho cây, hoặc thuốc cỏ bay sang.

Các dạng triệu chứng thường gặp

1. Cháy lá

Mép lá, chóp lá khô nâu.
Đốm cháy nhỏ theo vị trí giọt thuốc đọng lại.
Thường nặng hơn ở lá non, mặt lá hướng về phía phun.

2. Vàng lá, mất màu

Lá vàng loang lổ, bạc màu sau vài ngày.

3. Biến dạng

Lá non xoăn, cong, dày, nhăn; đọt non quắn.
Đặc biệt gặp khi bị thuốc trừ cỏ (nhất là loại hormone) bay sang: lá xoăn, thân cong vặn bất thường.

4. Rụng hoa, quả

Hoa khô, rụng; quả non rụng sau khi phun.
Vỏ quả có vết loang, sần, nám (ảnh hưởng mẫu mã).

5. Cây ngừng sinh trưởng

Đọt không ra tiếp, cây "đứng" một thời gian.

Cách phân biệt ngộ độc thuốc với bệnh

Tiêu chí	Ngộ độc thuốc	Bệnh
Thời điểm	Ngay sau phun vài giờ – vài ngày	Xuất hiện, lan dần theo thời gian
Phân bố	Theo hàng, hướng phun, đồng loạt	Rải rác, thành ổ, lan rộng dần
Vết	Cháy đều, theo giọt, không có nấm mốc	Đốm có viền, có nấm mốc, tơ nấm
Lá mới ra sau đó	Bình thường nếu đã hết độc	Tiếp tục bị bệnh

Nguyên nhân thường gặp

Pha quá liều, phun nhiều lần dày đặc.
Trộn nhiều loại thuốc, phân bón lá kỵ nhau.
Phun lúc nắng gắt, nhiệt độ cao.
Dùng thuốc không đăng ký cho cây trồng đó.
Thuốc cỏ bay sang, hoặc bình phun thuốc cỏ không rửa sạch.
Phun lên hoa đang nở, đọt quá non.
Thuốc dạng dầu phun khi cây đang stress hạn.

Cách xử lý khi cây bị ngộ độc thuốc

Ngừng phun thêm bất kỳ thuốc nào.
Phun rửa bằng nước sạch lên lá càng sớm càng tốt (trong ngày phát hiện) để rửa bớt thuốc còn trên lá.
Tưới nước đủ ẩm giúp cây phục hồi; nếu do thuốc cỏ rơi xuống đất, tưới để pha loãng.
Bổ sung dinh dưỡng phục hồi: phân bón lá chứa axit amin, rong biển, vi lượng ở liều nhẹ sau vài ngày; bón gốc phân hữu cơ, kích rễ.
Cắt bỏ phần cháy nặng, đọt khô.
Theo dõi: cây thường ra lá mới bình thường sau một thời gian nếu ngộ độc nhẹ.

Phòng tránh

Đọc kỹ nhãn: đúng cây, đúng liều, đúng thời điểm.
Dùng công cụ pha thuốc để pha đúng liều.
Không tự ý trộn nhiều loại thuốc; thử trên vài cây trước khi phun đại trà.
Phun sáng sớm, chiều mát.
Dùng bình phun riêng cho thuốc cỏ hoặc rửa kỹ bình sau khi phun thuốc cỏ.
Không phun thuốc cỏ lúc có gió gần vườn cây.

Câu hỏi thường gặp

Cây ngộ độc thuốc có chết không? Ngộ độc nhẹ cây thường hồi phục. Ngộ độc nặng (đặc biệt do thuốc cỏ) có thể làm cây con, cây non chết hoặc suy kéo dài.

Phun axit amin có giải độc được không? Axit amin, rong biển giúp cây phục hồi nhanh hơn, không "giải" được hoàn toàn chất độc. Rửa lá sớm và tưới nước quan trọng hơn.

Quả bị nám do thuốc có ăn được không? Vết nám chủ yếu ảnh hưởng mẫu mã. Điều quan trọng là tuân thủ thời gian cách ly của thuốc trước khi thu hoạch.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc bảo vệ thực vật tại địa phương.