Đồng Tháp nghiên cứu chuyển đổi hơn 100.000 ha đất lúa kém hiệu quả

Chuyển đổi đất lúa theo lợi thế từng vùng

Tại Mỹ Tho và Cao Lãnh, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp phối hợp với các địa phương vừa tổ chức hội thảo lấy ý kiến dự thảo Đề án chuyển đổi mục đích sử dụng đất canh tác lúa kém hiệu quả sang mục đích khác mang lại giá trị cao hơn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo Phân viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp miền Nam (Viện Quy hoạch và Thiết kế nông nghiệp) - đơn vị tư vấn xây dựng Đề án, việc chuyển đổi nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tổ chức lại sản xuất và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là yêu cầu đặt ra khi Đồng Tháp có vùng sản xuất đa dạng, từ Đồng Tháp Mười chịu ảnh hưởng của lũ, phèn đến vùng hạ lưu sông Tiền và ven biển chịu tác động của hạn, mặn.

Theo số liệu kiểm kê đất đai năm 2024, toàn tỉnh có khoảng 281.143 ha đất trồng lúa. Qua đánh giá điều kiện sản xuất, đơn vị tư vấn xác định khoảng 101.292 ha thuộc nhóm ít thích hợp và không thích hợp để tiếp tục canh tác lúa theo các tiêu chí của Đề án.

Đơn vị tư vấn xây dựng ba phương án chuyển đổi, trong đó đề xuất lựa chọn phương án chuyển đổi khoảng 101.292 ha, giữ lại 179.850 ha đất lúa, bao gồm 119.770 ha lúa chất lượng cao.

Các hướng chuyển đổi gồm trồng cây ăn trái lâu năm, rau màu, hoa kiểng, nuôi trồng thủy sản và sử dụng đất vào những mục đích khác phù hợp với điều kiện từng vùng. Theo đơn vị tư vấn, một số mô hình có khả năng mang lại lợi nhuận cao hơn trồng lúa, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào vốn đầu tư, điều kiện canh tác và thị trường tiêu thụ.

Gỡ vướng đất đai, hoàn thiện phương án chuyển đổi

Một trong những vấn đề được quan tâm tại hội thảo là sự chênh lệch giữa diện tích đất lúa theo hồ sơ quản lý và hiện trạng sản xuất.

Theo số liệu trình bày tại hội thảo, diện tích đất trồng lúa theo hồ sơ quản lý và hiện trạng canh tác chênh lệch gần 59.000 ha. Kết quả rà soát bước đầu cho thấy nhiều diện tích đã chuyển sang trồng cây lâu năm và các loại hình sử dụng đất khác.

Đơn vị tư vấn cho biết đã kết hợp số liệu kiểm kê đất đai với kết quả giải đoán ảnh vệ tinh và thông tin do địa phương cung cấp. Tuy nhiên, dữ liệu vẫn cần tiếp tục đối chiếu, cập nhật để phản ánh sát thực tế.

Theo các ý kiến tại hội thảo, nhu cầu chuyển đổi đất lúa của người dân tại nhiều địa phương khá lớn, nhưng việc thực hiện còn vướng thủ tục, điều kiện chuyển đổi và cập nhật hồ sơ đất đai.

Dẫn ví dụ về sinh kế nông dân, chủ tọa hội thảo cho rằng một hộ có 1 ha lúa, canh tác 3 vụ, thu lợi nhuận khoảng 60 triệu đồng/năm thì bình quân nguồn thu từ trồng lúa của gia đình 4 người chỉ tương đương 1,25 triệu đồng/người/tháng.

Trong khi người dân mong muốn cải thiện thu nhập, chính quyền cơ sở phải bảo đảm việc sử dụng đất đúng quy định. Vì vậy, các đại biểu đề nghị phân biệt rõ trường hợp chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp quy định với trường hợp phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất.

Theo ông Trần Thanh Tâm, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, các ý kiến từ địa phương sẽ được tiếp thu để hoàn thiện dự thảo Đề án.

Ông đề nghị các xã, phường tiếp tục rà soát số liệu, trường hợp phát hiện nội dung chưa phù hợp cần có văn bản gửi về Chi cục để tổng hợp, điều chỉnh.

Sau khi hoàn thiện, dự thảo sẽ được báo cáo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trình UBND tỉnh xem xét. Trên cơ sở phương án được thống nhất, tỉnh sẽ thực hiện các bước cần thiết để kiến nghị cơ quan Trung ương có thẩm quyền xem xét điều chỉnh chỉ tiêu đất trồng lúa theo quy định.

Cùng với chuyển đổi sản xuất, Đề án định hướng hoàn thiện dữ liệu quản lý đất đai, thu hẹp chênh lệch giữa hồ sơ và hiện trạng sử dụng đất, hướng đến kỳ kiểm kê năm 2029.

Các giải pháp về thủy lợi, khoa học công nghệ, liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản cũng được đề xuất nhằm hỗ trợ nông dân chuyển đổi hiệu quả.

Việc chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả được kỳ vọng tạo thêm sinh kế cho người dân, nhưng cần phù hợp quy hoạch, quy định pháp luật và điều kiện sản xuất từng vùng.