Dung dịch thủy canh cần kiểm soát pH ra sao?

Dung dịch thủy canh cho phần lớn rau nên duy trì ở pH hơi chua, khoảng 5,5–6,5, vì trong khoảng này các dinh dưỡng (sắt, mangan, kẽm, lân…) dễ hấp thu nhất.

Dung dịch thủy canh cho phần lớn rau nên duy trì ở pH hơi chua, khoảng 5,5–6,5, vì trong khoảng này các dinh dưỡng (sắt, mangan, kẽm, lân…) dễ hấp thu nhất. Cần đo pH thường xuyên (hằng ngày hoặc vài ngày một lần) bằng bút đo đã hiệu chuẩn, điều chỉnh từ từ bằng dung dịch tăng/giảm pH chuyên dụng, pha loãng trước khi cho vào bể, khuấy đều rồi đo lại. Đồng thời theo dõi EC/TDS (nồng độ dinh dưỡng) và thay dung dịch định kỳ. pH lệch kéo dài làm cây vàng lá, chậm lớn dù dung dịch đủ chất.

Vì sao pH dung dịch quan trọng?

pH quyết định dạng tồn tại của dinh dưỡng: pH cao (kiềm) làm sắt, mangan, kẽm, lân kết tủa → cây thiếu; pH quá thấp gây hại rễ, mất cân đối hấp thu.
Rễ cây trong thủy canh tiếp xúc trực tiếp với dung dịch nên nhạy cảm hơn trồng đất.

Khoảng pH tham khảo

Nhóm rau	pH tham khảo
Rau ăn lá (xà lách, cải, rau muống)	Khoảng 5,5–6,5
Cà chua, ớt, dưa leo, dưa lưới	Khoảng 5,5–6,5
Dâu tây	Khoảng 5,5–6,2

Tham khảo thêm hướng dẫn của nhà sản xuất dung dịch dinh dưỡng đang dùng.

Cách đo pH

Hiệu chuẩn bút đo bằng dung dịch chuẩn theo hướng dẫn.
Lấy mẫu dung dịch ở bể chứa (sau khi khuấy đều hoặc bơm chạy).
Nhúng đầu đo, chờ chỉ số ổn định, ghi lại.
Rửa đầu đo bằng nước sạch, bảo quản đầu đo ẩm theo hướng dẫn.

Cách điều chỉnh pH

pH quá cao (kiềm)

Dùng dung dịch hạ pH chuyên dụng (thường là axit loãng dùng cho thủy canh).
Pha loãng trước, cho từng lượng nhỏ vào bể, khuấy đều, đợi vài phút rồi đo lại.

pH quá thấp (chua)

Dùng dung dịch tăng pH chuyên dụng (thường là chất kiềm loãng).
Làm tương tự: từng lượng nhỏ, khuấy, đo lại.

Lưu ý an toàn

Mang găng tay, kính khi pha axit/kiềm; luôn cho axit vào nước, không làm ngược lại.
Không điều chỉnh quá mạnh một lần (sốc rễ).

Vì sao pH dung dịch thay đổi?

Cây hấp thu dinh dưỡng không đều làm pH trôi dần (thường tăng dần theo thời gian ở nhiều hệ thống).
Nguồn nước có độ kiềm cao.
Rêu tảo phát triển trong bể (do để bể phơi nắng).
Giá thể chưa xử lý.

Kiểm soát cùng EC/TDS

EC/TDS cho biết nồng độ dinh dưỡng: quá thấp cây thiếu chất; quá cao cây bị "cháy" rễ, mép lá khô.
Khi bổ sung nước, dinh dưỡng thì đo cả EC và pH.
Thay toàn bộ dung dịch định kỳ (theo khuyến cáo, ví dụ vài tuần một lần) để tránh mất cân đối ion.

Mẹo giữ pH ổn định

Dùng nguồn nước ổn định, kiểm tra độ kiềm nước đầu vào.
Che bể chứa khỏi ánh nắng, tránh rêu tảo.
Vệ sinh hệ thống giữa các vụ.
Ghi sổ pH, EC hằng ngày để phát hiện xu hướng.

Câu hỏi thường gặp

Có thể dùng giấm, chanh để hạ pH không? Có thể tạm thời với quy mô rất nhỏ, nhưng không ổn định và dễ gây phát triển vi sinh vật. Nên dùng dung dịch điều chỉnh pH chuyên dụng.

Bao lâu đo pH một lần? Hệ thống nhỏ, tĩnh: vài ngày một lần; hệ thống hồi lưu, quy mô lớn: nên đo hằng ngày.

Lá rau thủy canh vàng có phải do pH không? Có thể do pH lệch làm cây thiếu sắt, magie… hoặc do EC sai, nhiệt độ dung dịch cao, thiếu oxy rễ. Kiểm tra pH và EC trước tiên.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm hướng dẫn của nhà cung cấp dung dịch và cán bộ kỹ thuật.