Giá cà phê nhân được hình thành như thế nào?

Giá cà phê nhân trong nước được hình thành theo chuỗi: giá Robusta trên sàn London → giá doanh nghiệp xuất khẩu chào mua (sau khi trừ chênh lệch chất lượng, chi phí, lợi nhuận và quy đổi tỷ giá) → giá đại lý cấp 1, cấp 2 → giá trả cho nông dân. Vì vậy giá cà phê hôm nay phụ thuộc vào diễn biến sàn London, tỷ giá USD/VND, cung cầu trong nước theo mùa vụ, chất lượng hàng và chi phí trung gian. Mức giá ở mỗi tỉnh chênh nhau một chút do khác biệt về chất lượng và chi phí vận chuyển.

1. Giá sàn London là "giá gốc"

Cà phê Robusta được giao dịch kỳ hạn trên sàn ICE Futures Europe (thường gọi là sàn London), đơn vị USD/tấn.
Đây là giá tham chiếu chung cho Robusta toàn thế giới; Việt Nam là nước sản xuất Robusta lớn nên giá trong nước bám sát sàn này.
Phiên London diễn ra vào chiều tối theo giờ Việt Nam; giá trong nước thường được các đại lý điều chỉnh vào sáng hôm sau dựa trên kết quả phiên trước.

2. Chênh lệch (trừ lùi) theo chất lượng và cung cầu

Doanh nghiệp xuất khẩu bán cà phê cho khách nước ngoài theo công thức giá London cộng hoặc trừ một khoản chênh lệch (gọi là "basis", "differential" hay "trừ lùi").
Mức chênh phụ thuộc chất lượng (loại hạt, tỷ lệ hạt đen vỡ, độ ẩm), thời điểm giao hàng và cung cầu thực tế.
Khi hàng khan, chênh lệch có thể dương (giá cao hơn sàn); khi hàng dồi dào, chênh lệch âm nhiều hơn.

3. Quy đổi tỷ giá

Từ giá USD/tấn, doanh nghiệp quy đổi sang đồng/kg theo tỷ giá USD/VND.
Tỷ giá tăng (USD mạnh lên) thì cùng một giá USD quy ra tiền đồng cao hơn, và ngược lại.

4. Trừ chi phí và lợi nhuận trung gian

Chi phí vận chuyển ra cảng, chế biến, đóng gói, lưu kho, tài chính, rủi ro.
Lợi nhuận của doanh nghiệp, đại lý các cấp.
Kết quả là giá đại lý trả nông dân thấp hơn giá xuất khẩu quy đổi.

5. Cung cầu trong nước theo mùa vụ

Chính vụ thu hoạch: nông dân bán ra nhiều, giá có thể chịu áp lực.
Cuối vụ, giáp hạt: hàng trong dân ít, giá có xu hướng giữ tốt hơn.
Tâm lý găm hàng hoặc bán tháo cũng ảnh hưởng ngắn hạn.

6. Chất lượng lô hàng của từng hộ

Giá niêm yết thường là cho cà phê nhân xô đạt chuẩn (độ ẩm, tạp chất, hạt đen vỡ ở mức thông thường).
Hàng ẩm, nhiều tạp chất, hạt lỗi sẽ bị trừ giá; hàng đẹp, chế biến kỹ có thể được cộng giá.

Những yếu tố "phía sau" giá London

Giá sàn London lại chịu tác động của:

Sản lượng và thời tiết ở các nước sản xuất lớn (Việt Nam, Brazil, Indonesia, Uganda…).
Tồn kho cà phê được chứng nhận trên sàn.
Nhu cầu tiêu thụ thế giới, kinh tế toàn cầu.
Dòng tiền đầu tư, đầu cơ của các quỹ trên thị trường hàng hóa.
Chi phí vận tải biển, chính sách thương mại.

Theo dõi giá thế nào cho đúng?

Xem giá cà phê hôm nay theo từng tỉnh Tây Nguyên.
Xem giá Robusta London trực tuyến để hiểu xu hướng.
So sánh giá đại lý gần nhà với giá chung để tránh bị ép giá.
Có thể dùng công cụ quy đổi cà phê để tính giá trị cà phê tươi ra nhân.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao giá cà phê mỗi tỉnh khác nhau? Do chất lượng cà phê từng vùng, khoảng cách đến kho doanh nghiệp, cảng xuất khẩu và mức cạnh tranh giữa các đại lý. Mức chênh thường không lớn.

Giá cà phê có thay đổi trong ngày không? Có thể. Giá đại lý thường được chốt buổi sáng theo kết quả phiên London đêm trước, nhưng có thể điều chỉnh trong ngày khi thị trường biến động mạnh.

Nông dân có thể bán cà phê theo giá London không? Một số doanh nghiệp, đại lý có hình thức chốt giá theo sàn (bán chốt giá sau). Hình thức này cần hiểu rõ cơ chế và rủi ro, nên tìm hiểu kỹ trước khi tham gia.

Thông tin trong bài mang tính tham khảo; bà con nên theo dõi giá từ nhiều nguồn trước khi quyết định bán.