Khô cành khô quả cà phê: nguyên nhân ít ai ngờ
Khô cành khô quả cà phê thường không do một nguyên nhân duy nhất: nấm thán thư chỉ là "đòn kết liễu", còn gốc rễ là cây mang trái quá sức, thiếu dinh dưỡng (nhất là kali, đạm), rễ yếu do tuyến trùng hoặc úng, và tán quá rậm.
Khô cành khô quả cà phê thường không do một nguyên nhân duy nhất: nấm thán thư chỉ là "đòn kết liễu", còn gốc rễ là cây mang trái quá sức, thiếu dinh dưỡng (nhất là kali, đạm), rễ yếu do tuyến trùng hoặc úng, và tán quá rậm. Vì vậy chỉ phun thuốc nấm thường không dứt; phải vừa trừ nấm, vừa bồi dưỡng cây và cân đối số trái.
Dấu hiệu nhận biết
- Đầu cành khô đen dần vào trong, lá vàng rồi rụng trơ cành.
- Chùm trái trên cành đó thâm đen, khô teo, dính trên cành.
- Hay xuất hiện ở cành mang nhiều trái, cành tầng giữa và dưới.
- Đối chiếu tại chẩn đoán khô cành khô quả cà phê.
Những nguyên nhân ít ai ngờ
Cây mang trái quá sức
Năm được mùa, cây dồn dinh dưỡng nuôi trái, cành không đủ sức nên khô. Đây là dạng sinh lý — nấm vào sau.
Thiếu dinh dưỡng giai đoạn nuôi trái
Thiếu kali và đạm khi trái đang lớn khiến cành suy kiệt. Xem cà phê nuôi trái cần phân gì.
Rễ có vấn đề
Tuyến trùng, rệp sáp hại rễ, ve sầu hoặc úng nước làm rễ hút kém; trên tán biểu hiện thành khô cành dù bón đủ phân.
Tán rậm, ẩm độ cao
Thiếu tỉa cành, ít thông thoáng → nấm thán thư phát triển mạnh mùa mưa.
Cách xử lý và phòng ngừa
- Cắt bỏ cành khô: cắt đến phần gỗ còn xanh, gom ra khỏi vườn tiêu hủy.
- Phun trừ nấm: dùng thuốc gốc đồng hoặc hoạt chất trừ thán thư đăng ký cho cà phê, phun lúc trời ráo, theo nhãn.
- Bón cân đối, đủ kali: chia nhiều lần trong mùa mưa; không để cây "đói" lúc trái lớn.
- Kiểm tra rễ: bới đất ở cây suy, xem rễ có u sưng (tuyến trùng), rệp sáp, ve sầu hay thối đen do úng.
- Tỉa cành sau thu hoạch: giữ số cành hợp lý, tán thông thoáng — xem cắt tỉa cành cà phê sau thu hoạch.
- Bón phục hồi sau vụ: cây cạn kiệt sau năm được mùa cần bồi dưỡng sớm để tránh khô cành năm sau.
Câu hỏi thường gặp
Khô cành khô quả có lây không? Phần do nấm thán thư có lây qua bào tử theo nước mưa. Phần do sinh lý không lây, nhưng cành suy dễ bị nấm tấn công, nên vẫn cần vệ sinh vườn.
Vì sao năm được mùa lại khô cành nhiều? Cây dồn dinh dưỡng cho trái; nếu bón không theo kịp, cành mang trái nhiều nhất sẽ suy kiệt và khô trước.
Cành đã khô có ra lại được không? Cành khô hẳn thì không phục hồi. Cần cắt bỏ và nuôi chồi, cành mới thay thế cho vụ sau.
Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho vườn của bạn.