Hỏi đáp kỹ thuật canh tác nông nghiệp ngày 12/7/2026: giải đáp từ chuyên gia

Kỹ thuật canh tác sầu riêng Monthong đạt chuẩn xuất khẩu Trung Quốc — Giải đáp chi tiết

Ngày 12/7/2026, hàng nghìn bà con ở Tiền Giang, Bến Tre và Đắk Lắk đang vào vụ thu hoạch sầu riêng Monthong. Nhưng không ít người lo lắng: trái đẹp, giá cao (52.000–55.000 đ/kg loại 1 tại vườn), mà vẫn bị trả về ở cửa khẩu Tân Thanh vì “không đạt mã vùng trồng” hay “dư lượng thuốc BVTV vượt ngưỡng”. Đây không phải chuyện hiếm — theo cập nhật từ cửa khẩu Hữu Nghị từ 01/05/2026, Trung Quốc siết kiểm tra nghiêm ngặt hơn bao giờ hết. Cùng với đó, nhiều hộ chia sẻ kinh nghiệm thực tế như anh Phạm Văn Tùng (Tiền Giang) cho biết: “Thương lái TQ chỉ nhận trái ≥3kg, không nứt, vỏ xanh đậm, cuống còn tươi, và bắt buộc có giấy xác nhận vùng trồng do cơ quan chuyên môn cấp”.

Tổng quan kỹ thuật

Sầu riêng Monthong xuất khẩu không chỉ đòi hỏi trái to, ngọt — mà là cả một quy trình “sạch từ gốc”. Cơ sở khoa học nằm ở hai yếu tố then chốt: (1) Quản lý vùng trồng theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc GlobalG.A.P để được cấp mã số vùng; (2) Kiểm soát dư lượng thuốc BVTV theo danh mục cho phép của Trung Quốc (không dùng Carbofuran, Methamidophos, hay các chất cấm trong Danh mục 2026 do Cục Bảo vệ Thực vật ban hành). Mỗi trái xuất khẩu là một “hồ sơ sinh học”: từ ngày phun thuốc cuối cùng, thời gian cách ly, đến nhật ký chăm sóc đều phải ghi chép đầy đủ.

Hướng dẫn thực hiện từng bước

Bước 1: Đăng ký mã vùng trồng — Liên hệ Trạm Bảo vệ Thực vật huyện nơi bạn canh tác để lập hồ sơ. Cần bản đồ vị trí, diện tích, tên chủ vườn, giống cây, lịch sử canh tác 3 năm gần nhất. Thời gian cấp mã: tối đa 15 ngày làm việc.
Bước 2: Áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) — Chỉ dùng thuốc BVTV trong Danh mục được phép xuất khẩu sang TQ (tra trên cổng thông tin Cục BVTV). Phun đúng liều, đúng thời điểm (ưu tiên lúc sáng sớm hoặc chiều mát), không phun trước thu hoạch dưới 14 ngày.
Bước 3: Chọn trái chuẩn xuất khẩu — Thu hái khi trái chín sinh lý: cuống chuyển vàng nhạt, gai mềm đầu, vỗ nhẹ có tiếng trầm. Loại bỏ trái <3kg, nứt vỏ, trầy xước, hoặc có dấu hiệu bệnh nấm hồng.
Bước 4: Xử lý sau thu hoạch — Rửa nhẹ bằng nước sạch, lau khô, đóng thùng carton có lót xốp. Ghi rõ mã vùng trồng, ngày thu hoạch, tên chủ vườn lên tem dán bên ngoài.

Lưu ý và sai lầm phổ biến

• Sai lầm lớn nhất: Dùng phân bón giả (như lô DAP 18-46 giả đang lưu hành ở Pleiku) → cây suy kiệt, trái nhỏ, dễ nhiễm bệnh, khiến dư lượng thuốc tăng do phải phun nhiều lần.
• Không ghi chép nhật ký đồng ruộng → không chứng minh được thời gian cách ly thuốc → bị trả hàng dù trái đẹp.
• Nhầm tưởng “trái to là đạt chuẩn” — nhưng nếu vỏ xanh non, cuống khô, hoặc có vết côn trùng chích thì vẫn bị loại tại biên giới.

Kinh nghiệm từ cộng đồng

Chị Đặng Thị Hoa (Bảo Lâm, Lâm Đồng) chia sẻ mô hình xen canh sầu riêng Monthong – cà phê giúp giảm áp lực sâu bệnh tự nhiên, nhờ bóng râm vừa đủ và vi sinh vật đất cân bằng. Anh Trần Minh Phúc (Đắk Lắk) kết hợp tưới nhỏ giọt cho sầu riêng: tiết kiệm 60% nước, hạn chế nấm rễ, và giúp cây hấp thụ phân đều — góp phần nâng tỷ lệ trái loại 1 lên 85%. Còn chị Trần Thị Út (Sóc Trăng) khuyên: “Dùng rơm lúa sau thu hoạch để ủ phân hữu cơ vi sinh — vừa rẻ, vừa an toàn, lại không lo dư lượng”.

Kết luận và khuyến nghị

Sầu riêng Monthong không còn là cây “ăn may”, mà là sản phẩm cần kỹ thuật bài bản, minh bạch và kỷ luật cao. Với giá ổn định 52.000–55.000 đ/kg loại 1 tại vườn, lợi nhuận cao hơn hẳn lúa (IR 50404 chỉ 7.200–7.400 đ/kg) hay cà phê (kim ngạch xuất khẩu tăng 22% nhưng giá bấp bênh). Bà con nên ưu tiên đăng ký mã vùng trồng ngay từ đầu vụ, kết hợp bón phân đúng cách, phòng trừ sâu bệnh theo IPM, và ghi chép nhật ký đầy đủ. Đó chính là chìa khóa để “đưa sầu riêng Việt đi xa — không chỉ đến Trung Quốc, mà còn tới EU, Mỹ trong tương lai gần”.

Biên tập Nông Dân Việt