Hỏi đáp kỹ thuật canh tác nông nghiệp ngày 29/8/2026: giải đáp từ chuyên gia

Kỹ thuật canh tác sầu riêng Monthong đạt chuẩn xuất khẩu — Giải đáp chi tiết

Ngày 29/8/2026, hàng ngàn bà con ở Tiền Giang, Bến Tre và Đắk Lắk đang vào vụ thu hoạch sầu riêng Monthong, nhưng nhiều người lo lắng: trái đẹp mà vẫn bị từ chối tại cửa khẩu Tân Thanh; giá cao (52.000–55.000 đ/kg với loại 1 ≥3kg/trái) nhưng không bán được cho thương lái Trung Quốc vì “không đạt mã vùng trồng” hay “dư lượng thuốc BVTV vượt ngưỡng”. Đây không phải vấn đề cá biệt — mà là bài toán kỹ thuật canh tác gắn liền với yêu cầu thị trường xuất khẩu.

Tổng quan kỹ thuật

Sầu riêng Monthong xuất khẩu sang Trung Quốc từ 01/05/2026 phải tuân thủ hai điều kiện bắt buộc: (1) có mã vùng trồng đã đăng ký với Cục Bảo vệ Thực vật (Bộ NN&PTNT) và được cập nhật trên hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia; (2) dư lượng thuốc BVTV phải dưới ngưỡng cho phép theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-172:2023/BNNPTNT. Không còn chuyện “trái to, bóng đẹp là đủ”. Canh tác phải minh bạch từ gốc — từ đất, phân, nước đến từng lần phun thuốc.

Hướng dẫn thực hiện từng bước

Bước 1: Đăng ký mã vùng trồng
— Liên hệ Trạm Bảo vệ Thực vật huyện để lập hồ sơ vùng trồng (tên chủ vườn, diện tích, tọa độ GPS, bản đồ ranh giới). Thời gian xử lý: tối đa 15 ngày làm việc.
Bước 2: Quản lý phân bón đúng cách
— Dùng phân hữu cơ vi sinh thay 30–40% phân hóa học. Với cây 5–7 năm tuổi, mỗi lần bón: 5–7kg phân hữu cơ + 0,8–1,2kg NPK 16-16-8 (không dùng DAP giả như cảnh báo tại Gia Lai — kiểm tra tem QR trên bao bì, gọi tổng đài 1800.1515 của Tổng cục Hải quan để xác minh).
Bước 3: Phòng trừ sâu bệnh an toàn
— Chỉ sử dụng thuốc trong Danh mục thuốc BVTV được phép xuất khẩu sang Trung Quốc (tra cứu tại website bvtp.gov.vn). Ngưng phun thuốc ít nhất 21 ngày trước thu hoạch. Ghi chép đầy đủ ngày phun, loại thuốc, liều lượng vào sổ nhật ký đồng ruộng.
Bước 4: Thu hoạch và xử lý sau thu hoạch
— Cắt trái khi cuống chuyển vàng nhạt, vỏ xanh đậm, gai nở đều. Không để trái nứt, xây xát. Bảo quản ở nhiệt độ 13–15°C, độ ẩm 85–90%.

Lưu ý và sai lầm phổ biến

— Sai lầm lớn nhất: Chủ quan nghĩ “vườn mình lâu năm rồi thì tự động được cấp mã vùng” → Thực tế: mã vùng phải đăng ký lại mỗi năm, có hiệu lực 12 tháng.
— Lỗi thường gặp: Dùng phân DAP không rõ nguồn gốc (như lô hàng giả tại Pleiku) khiến cây thiếu kali, trái mềm, dễ nứt, không đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
— Cấm tuyệt đối: Phun thuốc trừ sâu nhóm organophosphate (ví dụ: Diazinon, Methamidophos) trong vòng 45 ngày trước thu hoạch — đây là nguyên nhân chính gây tồn dư vượt ngưỡng tại cửa khẩu Hữu Nghị, Tân Thanh.

Kinh nghiệm từ cộng đồng

Anh Phạm Văn Tùng (Tiền Giang), người vừa xuất thành công 12 tấn sầu riêng Monthong sang Trung Quốc đầu tháng 5/2026, chia sẻ: “Tôi ghi chép nhật ký bằng app ‘Nông dân số’ do Bộ NN&PTNT cung cấp — mỗi lần bón phân, phun thuốc đều chụp ảnh, ghi GPS. Thương lái kiểm tra chỉ mất 2 phút qua mã QR. Giá loại 1 tôi bán được 54.000 đ/kg, cao hơn thị trường chung 1.500 đ/kg vì có chứng nhận vùng trồng và kiểm định dư lượng.”
Tương tự, chị Đặng Thị Hoa (Bảo Lâm, Lâm Đồng) áp dụng xen canh sầu riêng – cà phê cho biết: “Cây sầu riêng che bóng giúp cà phê giảm stress nhiệt, đồng thời rễ sầu riêng hút sâu nên không tranh dinh dưỡng — nhờ đó cả hai loại đều đạt chuẩn xuất khẩu.”

Kết luận và khuyến nghị

Kỹ thuật canh tác sầu riêng Monthong hiện nay không chỉ hướng đến năng suất, mà phải gắn với truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Bà con cần hành động ngay: (1) Kiểm tra lại mã vùng trồng của mình trên hệ thống https://vungtrong.bvtp.gov.vn; (2) Lập nhật ký đồng ruộng điện tử miễn phí; (3) Ưu tiên phân bón có tem chống giả, thuốc BVTV trong danh mục xuất khẩu. Nhớ rằng: trái ngon + giấy tờ minh bạch = giá cao bền vững.

Biên tập Nông Dân Việt