Lâm Đồng mở “đường băng” logistics cho nông sản

UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Kế hoạch triển khai phát triển hệ thống logistics nhằm nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh nông lâm thủy sản giai đoạn 2026-2030.

Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Quyết định 2152/QĐ-BNNMT ngày 5/6/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về phát triển hệ thống logistics nông sản Việt Nam, đồng thời cụ thể hóa định hướng phù hợp với không gian phát triển mới của tỉnh sau sáp nhập.

Mục tiêu là từng bước đưa Lâm Đồng trở thành trung tâm logistics nông sản hiện đại, đồng bộ, ứng dụng mạnh chuyển đổi số và phát triển theo hướng logistics xanh.

Có hàng, phải có đường

Lợi thế lớn của Lâm Đồng mới là khả năng kết nối trực tiếp giữa vùng sản xuất Tây Nguyên với duyên hải Nam Trung Bộ. Đây là điều kiện để tỉnh tổ chức lại dòng nông sản theo một chuỗi khép kín từ vùng nguyên liệu - sơ chế - chế biến - bảo quản - vận chuyển - phân phối - xuất khẩu.

Bài toán logistics vì thế không còn dừng ở chuyện đưa hàng từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ. Với rau, hoa, trái cây và nông sản hữu cơ, mỗi khâu chậm trễ trong thu gom, sơ chế, bảo quản hay vận chuyển đều có thể làm giảm chất lượng và giá trị sản phẩm.

Kế hoạch xác định các nhóm ngành hàng chủ lực cần được tổ chức logistics phù hợp gồm rau, hoa; cà phê, chè; hồ tiêu, điều, mắc ca; sầu riêng, thanh long và các loại cây ăn quả; chăn nuôi, lâm sản và thủy sản.

Với rau, hoa và nông nghiệp công nghệ cao, tỉnh định hướng phát triển các trung tâm logistics gắn với vùng sản xuất tập trung, cùng hệ thống sơ chế, phân loại, đóng gói, kho lạnh và vận chuyển lạnh.

Đối với cà phê, chè, hồ tiêu, điều và mắc ca, trọng tâm là hệ thống thu gom, kho bảo quản, kho ngoại quan, kiểm nghiệm và kết nối vận tải container đến cảng biển.

Với sầu riêng, thanh long và các loại cây ăn quả, tỉnh ưu tiên cơ sở xử lý sau thu hoạch, đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu, kho lạnh và chuỗi lạnh.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, hạ tầng giết mổ, sơ chế, bảo quản lạnh phải đáp ứng yêu cầu thú y, an toàn thực phẩm và môi trường. Với thủy sản, tỉnh định hướng nâng cấp cảng cá, khu neo đậu, kho lạnh, cơ sở nước đá, trung tâm thu mua - chế biến, gắn với truy xuất nguồn gốc và chống khai thác IUU.

Lâm Đồng cũng khuyến khích đầu tư các trạm trung chuyển, điểm thu gom, kho lạnh quy mô vừa và nhỏ ngay tại vùng nguyên liệu, phục vụ trực tiếp HTX, tổ hợp tác.

Thay vì đầu tư dàn trải, tỉnh định hướng phát triển hạ tầng logistics theo từng ngành hàng, từng vùng nguyên liệu và yêu cầu của từng thị trường.

Đến năm 2030, Lâm Đồng đặt mục tiêu 80% doanh nghiệp dịch vụ logistics trong nông nghiệp ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số nhằm cải thiện thời gian và chi phí logistics.

Đồng thời, 100% vùng sản xuất hàng hóa nông, lâm, thủy sản tập trung được cung cấp đầy đủ dịch vụ truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch, kiểm tra, kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng, chế biến và phát triển thị trường.

Với nông sản hữu cơ, đây là nền tảng để sản phẩm chứng minh được nguồn gốc, quy trình sản xuất và chất lượng một cách minh bạch, đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Dữ liệu giữ giá trị

Nếu hạ tầng là “đường đi” của nông sản thì dữ liệu sẽ giúp kiểm soát hành trình của sản phẩm từ nông trại đến thị trường.

Theo kế hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối xây dựng cơ sở dữ liệu logistics nông sản của tỉnh, kết nối với dữ liệu ngành nông nghiệp, đất đai, giao thông và thương mại.

Cùng với đó, tỉnh sẽ triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử liên thông từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ.

Doanh nghiệp và HTX được khuyến khích ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), blockchain, quản trị kho và thương mại điện tử.

Đáng chú ý, công nghệ bảo quản sau thu hoạch, công nghệ chuỗi lạnh, giải pháp giảm tổn thất và logistics xanh được xác định là những hướng nghiên cứu, ứng dụng ưu tiên.

Một lô rau, hoa hay trái cây có thể đạt chất lượng cao tại vùng sản xuất, nhưng nếu thiếu kho lạnh, vận chuyển không phù hợp hoặc không kiểm soát được điều kiện bảo quản, giá trị sản phẩm có thể suy giảm trước khi đến thị trường.

Ngược lại, khi dữ liệu được kết nối xuyên suốt, doanh nghiệp có thể quản trị dòng hàng, HTX có thể chứng minh nguồn gốc, cơ quan quản lý có thêm công cụ giám sát, còn thị trường có thể kiểm chứng thông tin sản phẩm.

Với nông sản hữu cơ và nông sản công nghệ cao, giá trị vì thế không chỉ nằm trên cánh đồng mà còn nằm trong khả năng truy xuất, bảo quản, vận chuyển và chứng minh chất lượng.

Kế hoạch cũng phân công rõ trách nhiệm giữa các cơ quan. Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối theo dõi, kiểm tra và tổng hợp kết quả; Sở Công Thương phụ trách quản lý nhà nước về logistics, kết nối với các trung tâm logistics vùng, cảng biển và thúc đẩy thương mại điện tử.

Sở Khoa học và Công nghệ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; Sở Xây dựng và Sở Tài chính tham mưu tích hợp quy hoạch, bố trí quỹ đất và cân đối nguồn vốn. UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý triển khai kế hoạch tại cơ sở.

Nguồn kinh phí được huy động từ ngân sách nhà nước, lồng ghép các chương trình, dự án, vốn xã hội hóa, ODA cùng nguồn lực của doanh nghiệp và HTX.

Với kế hoạch này, Lâm Đồng kỳ vọng từng bước hình thành các chuỗi cung ứng nông sản hiện đại, bền vững, giảm mạnh tổn thất sau thu hoạch và nâng giá trị sản phẩm.

Từ một vùng sản xuất lớn, Lâm Đồng đang tính đến một bước đi mới: xây hệ thống logistics đủ mạnh để nông sản không chỉ có hàng để bán, mà còn giữ được giá trị trên suốt hành trình ra thị trường trong nước và xuất khẩu.

Hoàng Phương