Thu hoạch lúa gặp mưa: xử lý lúa ướt nhanh tránh hư

Thu hoạch gặp mưa (thường gặp ở vụ Hè Thu) khiến lúa ướt, dễ mọc mầm, mốc, đen hạt và giảm giá nhanh nếu không xử lý kịp. Nguyên tắc là không để lúa tươi ướt đống lâu: trải mỏng cho thoáng, và sấy chủ động khi không có nắng. Chờ nắng mới phơi trong khi lúa ướt đống là cách làm hỏng cả lô nhanh nhất.

Vì sao lúa ướt nhanh hỏng

• Lúa tươi ẩm rất cao, gặp mưa càng ướt; để đống nóng lên, lên men, mọc mầm, mốc đen chỉ sau thời gian ngắn.
• Hạt mọc mầm, mốc → giảm phẩm cấp, mất giá nặng, thậm chí không bán được.

Cách xử lý lúa ướt

• Không đổ đống dày để chờ nắng; trải mỏng, thông thoáng ngay để hạ nhiệt, giảm ẩm tạm thời.
• Sấy bằng máy là giải pháp an toàn khi mưa kéo dài, không có nắng — sấy sớm, nhiệt độ vừa phải.
• Tranh thủ nắng phơi mỏng, đảo đều liên tục khi có; che đậy kịp khi mưa lại.
• Loại riêng phần đã mọc mầm, mốc để không lẫn làm giảm phẩm cấp cả lô.

Chủ động phòng

• Theo dõi dự báo, bố trí gặt né đợt mưa lớn nếu có thể; gặt gọn, vận chuyển nhanh về nơi có điều kiện sấy.
• Chuẩn bị sân, bạt, lò sấy/dịch vụ sấy trước vụ mưa để không bị động.

Câu hỏi thường gặp

Lúa ướt để được bao lâu trước khi hỏng? Rất ngắn, nhất là khi trời nóng ẩm — có thể mọc mầm, mốc chỉ sau một, hai ngày để đống. Phải trải mỏng và sấy sớm, không chần chừ chờ nắng.

Không có máy sấy thì làm sao? Trải mỏng nơi thoáng, đảo đều để hạ ẩm tạm; tranh thủ mọi lúc hửng nắng để phơi; và tìm dịch vụ sấy gần nhất. Để đống chờ nắng là rủi ro cao nhất.

Lúa đã mọc mầm có bán được không? Bị giảm giá mạnh và khó bán. Nên tách riêng, và tập trung cứu phần chưa hỏng bằng sấy/phơi nhanh. Phòng bằng gặt né mưa và sấy chủ động.

Điều kiện thời tiết mỗi vụ khác nhau; hãy bám dự báo, chuẩn bị phương án sấy và tham khảo cơ sở thu mua, khuyến nông địa phương.