Nước giếng có độ pH thấp ảnh hưởng cây thế nào?

Nước giếng có độ pH thấp (nước chua, thường gặp ở giếng vùng đất phèn, đất bazan, đất xám) khi dùng tưới lâu dài có thể làm đất chua thêm, cây khó hấp thu lân, canxi, magie; tăng nguy cơ ngộ độc sắt, nhôm, mangan (nước chua thường kèm sắt cao); làm rễ kém phát triển, lá vàng; ăn mòn đường ống, máy bơm; làm phân bón lá, thuốc pha bằng nước này kém hiệu quả hoặc gây cháy lá. Mức độ ảnh hưởng tùy độ chua, lượng nước tưới, loại đất và cây trồng. Cách khắc phục: kiểm tra nước, xử lý nâng pH (lắng, sục khí, lọc, bổ sung vôi trong bể chứa), bón vôi định kỳ cho đất, tăng phân hữu cơ, dùng nguồn nước khác để pha thuốc, phân bón lá.

Dấu hiệu nước giếng chua, nhiễm phèn

Nước có mùi tanh, vị chua.
Để lâu xuất hiện váng vàng, cặn đỏ nâu (sắt).
Đường ống, bồn chứa có vệt gỉ.
Cây tưới lâu ngày có biểu hiện vàng lá, rễ nâu, chậm phát triển.

Ảnh hưởng đến cây trồng

Qua đất

Đất chua dần: tưới nước chua nhiều năm làm pH đất giảm.
Thiếu dinh dưỡng: lân bị sắt, nhôm giữ chặt; canxi, magie bị rửa trôi.
Ngộ độc: sắt, nhôm, mangan hòa tan nhiều gây hại rễ.

Trực tiếp lên cây

Rễ non tổn thương, cây con, cây ươm nhạy cảm hơn.
Phun lá bằng nước chua có thể gây đốm, cháy lá (nhất là khi pha phân, thuốc).

Với thiết bị

Ăn mòn ống kim loại, máy bơm; cặn sắt làm tắc béc tưới, ống nhỏ giọt.

Cách kiểm tra

Đo pH bằng bút đo, giấy quỳ.
Gửi mẫu phân tích để biết pH, sắt, nhôm, độ mặn, độ cứng (xem thêm dịch vụ xét nghiệm đất, nước).

Cách xử lý

1. Xử lý nước trong bể chứa

Bơm nước lên bể, để lắng: sắt kết tủa, lắng xuống đáy.
Sục khí, cho nước chảy qua giàn mưa/thác nhỏ: ôxy hóa sắt để lắng, lọc.
Lọc qua cát, sỏi trước khi đưa vào hệ thống tưới.
Bổ sung vôi (lượng phù hợp) vào bể chứa để nâng pH, khuấy đều, để lắng rồi mới bơm tưới; nên thử trên lượng nhỏ và đo lại pH.

2. Cải tạo đất

Bón vôi, dolomite định kỳ dựa trên đo pH đất.
Tăng phân hữu cơ giúp đệm pH, giảm độc tố.
Lân nung chảy thay supe lân trên đất chua.

3. Pha thuốc, phân bón lá

Dùng nước mưa, nước máy hoặc nước đã xử lý để pha thuốc bảo vệ thực vật, phân bón lá.

4. Bảo vệ hệ thống tưới

Lắp bộ lọc, súc rửa đường ống định kỳ.
Dùng ống nhựa, thiết bị chống ăn mòn.

5. Đa dạng nguồn nước

Kết hợp trữ nước mưa, nước ao hồ để giảm phụ thuộc giếng chua.

Câu hỏi thường gặp

Nước giếng chua có tưới rau được không? Có thể dùng nếu độ chua không quá thấp và đã xử lý lắng lọc; rau, cây con nhạy cảm hơn cây lâu năm.

Bao lâu nên bón vôi nếu tưới nước chua? Nên đo pH đất hằng năm để quyết định; vườn tưới nhiều nước chua thường cần bón vôi định kỳ.

Nước giếng có cặn đỏ có hại cho cây không? Cặn đỏ là sắt; sắt nhiều gây hại rễ, làm tắc hệ thống tưới. Nên để lắng, sục khí, lọc trước khi tưới.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.