Thời tiết ảnh hưởng đến năng suất cà phê thế nào?

Thời tiết ảnh hưởng đến năng suất cà phê ở mọi giai đoạn, nhưng mạnh nhất ở 3 thời điểm: mùa khô – ra hoa (thiếu nước, nắng nóng, mưa trái mùa làm hoa nở không đều, đậu quả kém), mùa mưa – nuôi quả (mưa quá nhiều gây rụng quả, nấm bệnh; hạn giữa mùa mưa làm nhân nhẹ), và thu hoạch (mưa kéo dài làm khó phơi sấy, quả nứt, mốc, giảm chất lượng). Ngoài ra sương muối, rét hại, gió bão cũng gây thiệt hại cục bộ. Hiện tượng El Niño thường gây hạn, La Niña thường gây mưa nhiều ở Tây Nguyên, ảnh hưởng rõ đến sản lượng.

Giai đoạn ra hoa (mùa khô)

• Khô hạn đủ thời gian giúp cây phân hóa mầm hoa. Sau đó cần một lượng nước lớn (tưới hoặc mưa) để hoa nở đồng loạt.
• Mưa trái mùa nhỏ, lai rai: hoa nở rải rác nhiều đợt, khó chăm sóc, thu hái nhiều lần, có đợt hoa nở mà không đủ nước nuôi.
• Nắng nóng gay gắt lúc hoa nở: hoa khô, hạt phấn kém, đậu quả thấp.
• Hạn kéo dài, thiếu nước tưới: cây không ra hoa được hoặc quả non rụng.

Giai đoạn nuôi quả (mùa mưa)

• Mưa điều hòa: quả lớn tốt, nhân chắc.
• Mưa quá nhiều, kéo dài: đất úng, rễ yếu, rụng quả; nấm hồng, thán thư, gỉ sắt bùng phát; phân bón bị rửa trôi.
• Hạn giữa mùa mưa (ít mưa nhiều ngày liên tiếp): quả chậm lớn, nhân nhẹ.
• Gió mạnh, giông: gãy cành, rụng quả.

Giai đoạn thu hoạch

• Mưa lúc thu hoạch: quả chín nứt, rụng, khó phơi, dễ mốc, lên men, giảm chất lượng và giá bán.
• Nắng ráo: thuận lợi phơi sấy, chất lượng tốt.

Các hiện tượng thời tiết đặc biệt

• Sương muối, rét hại: gây cháy lá, chết đọt, nhất là vùng trũng, vùng cao.
• El Niño: thường gây nắng nóng, hạn hán, thiếu nước tưới mùa khô → giảm ra hoa, đậu quả.
• La Niña: thường mưa nhiều, kéo dài → rụng quả, sâu bệnh, khó thu hoạch.

Ảnh hưởng đến giá

Thời tiết ở các vùng trồng cà phê lớn (Tây Nguyên, Brazil…) ảnh hưởng đến sản lượng thế giới và giá cà phê. Hạn hán hoặc sương giá ở Brazil thường đẩy giá lên. Bà con có thể theo dõi giá cà phê hôm nay song song với tin thời tiết.

Nhà vườn có thể làm gì để giảm thiệt hại?

Trước mùa khô

• Chuẩn bị nguồn nước: ao hồ, giếng, tưới nhỏ giọt tiết kiệm.
• Tủ gốc giữ ẩm, trồng cây che bóng, chắn gió.

Mùa ra hoa

• Tưới đúng thời điểm, đủ lượng để hoa nở tập trung.
• Bổ sung bo, kẽm qua lá.

Mùa mưa

• Khơi rãnh thoát nước, tỉa cành thông thoáng.
• Chia nhỏ phân bón, chọn ngày bón theo dự báo.
• Thăm vườn phát hiện sớm nấm bệnh.

Thu hoạch

• Chuẩn bị bạt, sân phơi, máy sấy hoặc dịch vụ sấy để đối phó mưa.

Theo dõi dự báo

• Xem dự báo theo xã tại trang thời tiết, kèm gợi ý ngày thuận lợi để phun thuốc, bón phân.

Câu hỏi thường gặp

Năm El Niño có làm cà phê mất mùa không? Thường làm giảm năng suất nếu thiếu nước tưới mùa khô. Vườn chủ động nước, giữ ẩm tốt sẽ ít bị ảnh hưởng hơn.

Mưa trái mùa lúc ra hoa có nên tưới bổ sung không? Nếu mưa nhỏ làm hoa nở rải rác, nên tưới bổ sung đủ lượng ngay sau đó để các đợt hoa còn lại nở tập trung và hoa đã nở đủ nước nuôi.

Thời tiết thuận lợi có chắc được mùa không? Thời tiết là yếu tố quan trọng nhưng năng suất còn phụ thuộc giống, dinh dưỡng, tỉa cành, sâu bệnh và nước tưới.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương.