Ve sầu hại rễ cà phê: vì sao cây suy, vàng lá, khó phục hồi?

Ve sầu hại rễ cà phê là do ấu trùng ve sầu sống dưới đất, chích hút rễ, làm cây suy dần, vàng lá, ít trái và khó phục hồi; vườn bị nặng có thể chết từng chòm. Đây là đối tượng khó phát hiện vì nằm dưới đất, thường bị nhầm với thiếu phân hay bệnh rễ khác. Nhận biết sớm và phòng bằng biện pháp tổng hợp là cách hiệu quả nhất.

Dấu hiệu nhận biết

• Cây suy yếu từng chòm, lá vàng, rụng dần, chậm lớn dù vẫn bón phân, tưới nước.
• Đào quanh vùng rễ thấy ấu trùng ve sầu (con "sùng" trắng) bám, chích hút rễ.
• Đầu và cuối mùa mưa nghe ve sầu trưởng thành kêu nhiều, thấy xác ve hoặc lỗ ve chui lên quanh gốc.
• Rễ tơ bị hại nhiều nên cây hút nước, dinh dưỡng kém.

Cách phòng trị tổng hợp

• Giữ cây khỏe: bón cân đối, tăng hữu cơ để cây chịu đựng tốt hơn.
• Nấm ký sinh côn trùng (như Metarhizium) bón vào đất giúp diệt ấu trùng theo hướng sinh học, an toàn.
• Tưới nước hợp lý: một số nơi tưới đủ ẩm làm ấu trùng ngoi lên, dễ xử lý; cần theo kinh nghiệm địa phương.
• Khi mật độ cao, dùng thuốc trừ ấu trùng trong đất theo khuyến cáo của cán bộ bảo vệ thực vật, xử lý vào thời điểm ấu trùng còn non.
• Vệ sinh vườn, xử lý đất khi tái canh để giảm nguồn ấu trùng tồn dư.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao phân biệt cây suy do ve sầu với thiếu phân? Thiếu phân thường vàng đều cả vườn và cải thiện khi bón. Ve sầu làm cây suy từng chòm, bón phân vẫn không khá; đào rễ thấy ấu trùng là dấu hiệu chắc chắn.

Phun thuốc lên lá có diệt được ve sầu không? Không, vì ấu trùng nằm dưới đất hại rễ. Phải xử lý trong đất (nấm ký sinh hoặc thuốc xử lý đất theo khuyến cáo), không phải phun lá.

Vườn nào dễ bị ve sầu? Vườn đất tơi, canh tác lâu năm, ít hữu cơ và cây suy yếu thường bị nặng hơn. Tăng hữu cơ, giữ cây khỏe giúp giảm thiệt hại.

Ve sầu hại rễ khó trị dứt điểm bằng một biện pháp; hãy phối hợp nhiều cách và tham khảo cán bộ bảo vệ thực vật địa phương để chọn thuốc và thời điểm xử lý phù hợp.