Vì sao phun thuốc nhưng sâu bệnh vẫn không giảm?

Phun thuốc mà sâu bệnh vẫn không giảm thường do một hoặc nhiều nguyên nhân: xác định sai đối tượng, chọn sai thuốc, phun sai thời điểm (sâu đã lớn, bệnh đã nặng), phun không trúng nơi sâu bệnh ẩn nấp, pha sai liều, thời tiết làm mất tác dụng (mưa, nắng gắt), nước pha không phù hợp, sâu bệnh đã kháng thuốc, hoặc nguồn sâu bệnh liên tục lây từ vườn xung quanh. Cần kiểm tra lại từng khâu thay vì tăng liều hay đổi thuốc liên tục.

1. Xác định sai đối tượng

Nhầm thiếu dinh dưỡng, ngộ độc, úng rễ thành bệnh → phun thuốc không có tác dụng.
Nhầm bệnh nấm với bệnh vi khuẩn, virus → thuốc trừ nấm không trị được.
Nhầm loại sâu (ví dụ nhện đỏ cần thuốc trừ nhện, không phải thuốc trừ sâu thông thường).

Cách khắc phục: chẩn đoán kỹ trước khi phun; tham khảo chẩn đoán bệnh cây trồng hoặc hỏi cán bộ bảo vệ thực vật.

2. Chọn sai thuốc

Thuốc không đăng ký cho đối tượng đó.
Thuốc tiếp xúc trong khi bệnh đã vào sâu trong mô; hoặc thuốc nội hấp khi cần bảo vệ bề mặt.
Thuốc kém chất lượng, thuốc giả, thuốc hết hạn.

3. Phun sai thời điểm

Sâu đã lớn (tuổi cao) rất khó trị; nên phun khi sâu non mới nở.
Bệnh đã lan rộng, bộ phận bị hại không phục hồi được.
Phun khi sâu không hoạt động (một số sâu ăn đêm, ẩn ban ngày).

4. Phun không trúng chỗ

Rệp sáp, nhện, bọ trĩ thường ở mặt dưới lá, kẽ lá, chùm hoa, chùm quả; phun chỉ mặt trên lá thì không trúng.
Tán cây rậm, lượng nước phun ít, thuốc không phủ đều.
Sâu đục thân, đục quả nằm bên trong, thuốc tiếp xúc khó tác động.
Rệp sáp gốc, tuyến trùng nằm dưới đất, phun lá không có tác dụng.

5. Pha sai liều, sai cách

Pha loãng hơn hướng dẫn để "tiết kiệm" → không đủ diệt, lại tạo kháng thuốc.
Pha đậm hơn → cháy lá, hại thiên địch.
Trộn nhiều loại thuốc kỵ nhau → mất tác dụng.
Dùng nước pha quá đục, quá kiềm hoặc quá chua có thể làm giảm hiệu lực một số thuốc.

Dùng công cụ pha thuốc để tính đúng liều theo dung tích bình.

6. Thời tiết không phù hợp

Mưa ngay sau khi phun rửa trôi thuốc.
Nắng gắt giữa trưa làm thuốc bay hơi, phân hủy nhanh, có thể gây cháy lá.
Gió mạnh làm thuốc bay đi, không bám cây.

7. Sâu bệnh đã kháng thuốc

Dùng một loại hoạt chất liên tục nhiều lần, nhiều vụ.
Dấu hiệu: thuốc trước đây hiệu quả nay không còn tác dụng dù dùng đúng cách.
Khắc phục: luân phiên thuốc khác nhóm cơ chế tác động; kết hợp biện pháp sinh học, canh tác.

8. Nguồn lây liên tục

Vườn xung quanh không phòng trừ, sâu bệnh liên tục bay sang.
Cỏ dại, tàn dư cây bệnh trong vườn là nơi trú ngụ.
Kiến mang rệp đi khắp vườn.

9. Cây quá yếu

Cây thiếu dinh dưỡng, rễ hỏng thì dù diệt được sâu bệnh, cây vẫn không phục hồi, dễ tái nhiễm.

Cách khắc phục tổng hợp

Chẩn đoán đúng đối tượng.
Chọn đúng thuốc, đúng liều, theo nhãn.
Phun đúng thời điểm, đúng chỗ, đủ lượng nước.
Luân phiên hoạt chất, không lạm dụng một loại.
Kết hợp vệ sinh vườn, tỉa cành, bẫy, thiên địch.
Phối hợp với các hộ xung quanh phòng trừ đồng loạt.
Chăm sóc để cây khỏe.

Câu hỏi thường gặp

Phun một lần không hết sâu có nên tăng liều không? Không nên. Tăng liều làm tăng chi phí, nguy cơ cháy lá và kháng thuốc. Hãy kiểm tra lại đối tượng, thời điểm và cách phun; phun lặp lại theo hướng dẫn nhãn nếu cần.

Bao lâu thì thấy hiệu quả sau khi phun? Thuốc tiếp xúc tác động nhanh; thuốc nội hấp, thuốc sinh học cần vài ngày. Nên kiểm tra lại sau 3–5 ngày tùy loại thuốc.

Làm sao biết sâu bệnh đã kháng thuốc? Khi đã dùng đúng thuốc, đúng liều, đúng cách mà hiệu quả kém hẳn so với trước, nên báo cán bộ bảo vệ thực vật để được tư vấn đổi nhóm thuốc.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc bảo vệ thực vật tại địa phương.