Biochar là gì và có tác dụng gì đối với đất?

Biochar (than sinh học) là loại than được tạo ra bằng cách nhiệt phân phụ phẩm nông nghiệp (trấu, vỏ cà phê, lõi bắp, thân cây, gỗ vụn…) trong điều kiện thiếu hoặc không có oxy. Khác với tro đốt, biochar giữ lại cấu trúc xốp với rất nhiều lỗ nhỏ, nhờ đó khi bón vào đất có tác dụng: giữ nước và giữ dinh dưỡng tốt hơn, giảm rửa trôi phân bón, cải thiện độ tơi xốp và thoáng khí, tạo nơi cư trú cho vi sinh vật có ích, nâng pH ở đất chua, đồng thời lưu giữ carbon lâu dài trong đất. Biochar không phải phân bón – bản thân nó ít dinh dưỡng – nên hiệu quả nhất khi ủ chung với phân hữu cơ hoặc nạp dinh dưỡng trước khi bón.

Biochar khác tro, than củi thế nào?

Tác dụng của biochar đối với đất

• Giữ nước: hữu ích với đất cát, đất bạc màu, vùng khô hạn.
• Giữ dinh dưỡng: giảm thất thoát đạm, kali do rửa trôi, tăng hiệu quả phân bón.
• Cải thiện cấu trúc đất: tơi xốp, thoáng khí, đất sét bớt bí.
• Nâng pH đất chua (biochar thường có tính kiềm nhẹ).
• Môi trường sống cho vi sinh vật có ích.
• Lưu trữ carbon trong đất, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Cách sử dụng

1. Nạp dinh dưỡng trước khi bón

• Biochar mới làm ra có thể hút bớt dinh dưỡng của đất lúc đầu.
• Nên ủ chung với phân chuồng, compost (vài tuần) hoặc ngâm với dịch phân hữu cơ, chế phẩm vi sinh trước khi bón.

2. Liều lượng và cách bón

• Bón lót khi trồng mới, trộn vào hố trồng hoặc rải xới vào lớp đất mặt.
• Với cây lâu năm: rải theo rãnh quanh tán, lấp đất.
• Lượng dùng tùy loại đất, cây; nên bắt đầu ít và quan sát, tham khảo khuyến cáo kỹ thuật.

3. Trộn giá thể

• Thay một phần trấu hun trong giá thể ươm cây.

Cách làm biochar quy mô nhỏ

• Dùng lò đốt yếm khí (lò nung kín, lò hai lớp, thùng phuy cải tiến…).
• Nguyên liệu khô, kích thước tương đối đều.
• Đốt đến khi nguyên liệu thành than đen, dập tắt bằng nước hoặc đậy kín để không cháy thành tro.
• Lưu ý an toàn cháy nổ, khói và không đốt nguyên liệu nhiễm hóa chất, nhựa.

Lưu ý

• Biochar không thay thế phân bón.
• Không bón quá nhiều trên đất đã kiềm vì có thể làm pH tăng thêm.
• Chất lượng biochar khác nhau theo nguyên liệu và nhiệt độ nhiệt phân.

Câu hỏi thường gặp

Trấu hun có phải là biochar không? Trấu hun là một dạng than sinh học từ vỏ trấu, có thể dùng tương tự biochar trong giá thể và cải tạo đất.

Biochar có tác dụng ngay không? Tác dụng cải thiện đất thể hiện dần và kéo dài; hiệu quả rõ hơn khi kết hợp phân hữu cơ.

Bón biochar cho cà phê, hồ tiêu được không? Được, đặc biệt trên đất bạc màu, chua; nên ủ với phân hữu cơ trước khi bón.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia đất tại địa phương.