Nông nghiệp hữu cơ là gì?

Nông nghiệp hữu cơ là hệ thống sản xuất không sử dụng phân bón hóa học tổng hợp, thuốc bảo vệ thực vật hóa học tổng hợp, chất kích thích sinh trưởng tổng hợp, sinh vật biến đổi gen, mà dựa vào phân hữu cơ, luân canh, cây che phủ, đa dạng sinh học, thiên địch,…

Nông nghiệp hữu cơ là hệ thống sản xuất không sử dụng phân bón hóa học tổng hợp, thuốc bảo vệ thực vật hóa học tổng hợp, chất kích thích sinh trưởng tổng hợp, sinh vật biến đổi gen, mà dựa vào phân hữu cơ, luân canh, cây che phủ, đa dạng sinh học, thiên địch, chế phẩm sinh học được phép để nuôi dưỡng đất khỏe, cây khỏe, tạo ra nông sản an toàn và bảo vệ môi trường. So với canh tác thông thường, hữu cơ lấy sức khỏe đất làm trung tâm, phòng là chính thay vì xử lý bằng hóa chất, có thời gian chuyển đổi, ghi chép và truy xuất chặt chẽ, và muốn bán dưới tên "hữu cơ" thì cần được chứng nhận theo tiêu chuẩn.

Nguyên tắc cốt lõi của nông nghiệp hữu cơ

Sức khỏe: đất, cây, vật nuôi, con người và hệ sinh thái khỏe mạnh.
Sinh thái: sản xuất dựa trên chu trình tự nhiên, tái sử dụng phụ phẩm.
Công bằng: quan hệ công bằng giữa người sản xuất, người tiêu dùng và môi trường.
Cẩn trọng: hạn chế rủi ro cho thế hệ sau, tránh công nghệ chưa rõ tác động.

Những gì được và không được dùng

Không được dùng

Phân bón hóa học tổng hợp (urê, NPK hóa học…).
Thuốc bảo vệ thực vật hóa học tổng hợp.
Chất điều hòa sinh trưởng tổng hợp.
Giống biến đổi gen.
Nguồn nước, đất ô nhiễm.

Được dùng (theo danh mục của tiêu chuẩn)

Phân chuồng ủ hoai, phân xanh, phân compost, phân hữu cơ được phép.
Một số khoáng tự nhiên (vôi, đá lân tự nhiên…).
Chế phẩm sinh học, vi sinh, thảo mộc được phép.
Biện pháp vật lý: bẫy, lưới, bao trái.
Thiên địch.

Canh tác hữu cơ khác canh tác thông thường thế nào?

Tiêu chí	Hữu cơ	Thông thường
Phân bón	Hữu cơ, khoáng tự nhiên	Chủ yếu phân hóa học
Sâu bệnh	Phòng là chính; sinh học, thiên địch	Thuốc hóa học là chủ lực
Đất	Trung tâm, nuôi dưỡng lâu dài	Thường xem là giá thể
Năng suất	Có thể thấp hơn giai đoạn đầu	Thường cao hơn ngắn hạn
Chi phí	Công nhiều hơn, vật tư hóa chất ít hơn	Vật tư hóa chất nhiều
Giá bán	Thường cao hơn nếu có chứng nhận và thị trường	Theo giá thị trường chung
Ghi chép, chứng nhận	Bắt buộc chặt chẽ	Không bắt buộc
Thời gian chuyển đổi	Có (theo tiêu chuẩn)	Không

Lợi ích

Nông sản an toàn, không tồn dư hóa chất tổng hợp.
Đất ngày càng tốt, đa dạng sinh học tăng.
Giá bán cao hơn ở thị trường phù hợp.
Giảm phụ thuộc vật tư hóa chất.

Khó khăn

Năng suất có thể giảm trong thời gian chuyển đổi.
Tốn công quản lý sâu bệnh, cỏ dại.
Cần nguồn phân hữu cơ lớn.
Chi phí chứng nhận, ghi chép.
Thị trường cần được xây dựng, người mua sẵn sàng trả giá cao.

Bắt đầu với nông nghiệp hữu cơ

Tìm hiểu tiêu chuẩn (quốc gia, quốc tế) mà thị trường mục tiêu yêu cầu.
Đánh giá đất, nước, vùng đệm cách ly với ruộng canh tác hóa học.
Xây dựng kế hoạch chuyển đổi, nguồn phân hữu cơ, biện pháp quản lý sâu bệnh.
Ghi chép đầy đủ ngay từ đầu.
Tham gia nhóm, hợp tác xã hữu cơ để chia sẻ kinh nghiệm, chi phí chứng nhận, đầu ra.

Câu hỏi thường gặp

Không phun thuốc hóa học có phải là hữu cơ không? Chưa đủ. Hữu cơ còn yêu cầu không dùng phân hóa học, giống biến đổi gen, quản lý đất, nước, vùng đệm, ghi chép và chứng nhận theo tiêu chuẩn.

Rau hữu cơ có hoàn toàn không dùng thuốc? Có thể dùng một số chế phẩm sinh học, khoáng tự nhiên được phép theo tiêu chuẩn hữu cơ.

Làm hữu cơ có lời hơn không? Tùy thị trường. Nếu bán được đúng giá hữu cơ, chi phí được kiểm soát, nhiều mô hình có lời tốt; nếu bán giá thường thì khó bù được năng suất thấp hơn.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc tổ chức chứng nhận hữu cơ.