Phân bón nào được phép dùng trong sản xuất hữu cơ?

Trong sản xuất hữu cơ, chỉ được dùng phân bón có nguồn gốc tự nhiên nằm trong danh mục cho phép của tiêu chuẩn đang áp dụng (ở Việt Nam là bộ TCVN 11041 về nông nghiệp hữu cơ; xuất khẩu theo tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu). Nhóm thường được phép gồm: phân chuồng, phân gia cầm đã ủ hoai (có yêu cầu về nguồn gốc); phân compost từ phụ phẩm nông nghiệp; phân xanh, cây che phủ, tàn dư cây trồng; phân trùn quế; một số khoáng tự nhiên (đá vôi, dolomite, đá lân tự nhiên, kali sunfat có nguồn gốc khoáng tự nhiên, thạch cao…); tro thực vật; chế phẩm vi sinh; một số phân hữu cơ thương mại đã được chứng nhận dùng cho hữu cơ. Không được dùng: phân hóa học tổng hợp (urê, DAP, NPK hóa học…), bùn thải không đạt chuẩn, chất cấm theo tiêu chuẩn.

Nhóm phân thường được phép (tham khảo)

1. Phân hữu cơ tự nhiên

• Phân chuồng, phân gia cầm đã ủ hoai; nhiều tiêu chuẩn yêu cầu hạn chế nguồn từ chăn nuôi công nghiệp quy mô lớn hoặc phải ủ kỹ để diệt mầm bệnh, giảm tồn dư.
• Phân compost từ rơm rạ, vỏ cà phê, bã mía, lá cây, phụ phẩm.
• Phân trùn quế.
• Phân xanh, cây họ đậu vùi đất, cây che phủ.
• Tàn dư cây trồng.

2. Khoáng tự nhiên

• Vôi nông nghiệp, dolomite (cải tạo chua, cung cấp canxi, magie).
• Đá lân tự nhiên (phosphorit) – nguồn lân chậm tan.
• Kali từ nguồn khoáng tự nhiên (một số dạng kali sunfat tự nhiên) – tùy tiêu chuẩn.
• Thạch cao tự nhiên.
• Tro thực vật (nguồn kali).
• Một số khoáng vi lượng tự nhiên khi chứng minh được cây thiếu.

3. Chế phẩm sinh học

• Vi sinh vật có ích: cố định đạm, phân giải lân, Trichoderma.
• Dịch đạm cá, rong biển, chiết xuất thực vật đạt yêu cầu.

4. Phân hữu cơ thương mại

• Chỉ dùng loại được tổ chức chứng nhận chấp thuận hoặc có chứng nhận dùng cho sản xuất hữu cơ; kiểm tra thành phần không lẫn phân hóa học.

Không được phép

• Phân đạm, lân, kali tổng hợp hóa học; NPK hóa học.
• Phân bón lá chứa dưỡng chất tổng hợp không được phép.
• Chất điều hòa sinh trưởng tổng hợp.
• Bùn thải, rác thải đô thị không đạt yêu cầu.
• Vật liệu có nguồn gốc biến đổi gen (tùy tiêu chuẩn).

Lưu ý quan trọng

• Danh mục khác nhau giữa các tiêu chuẩn (Việt Nam, EU, Mỹ, Nhật…); kiểm tra đúng tiêu chuẩn mình đăng ký.
• Hỏi tổ chức chứng nhận trước khi dùng sản phẩm mới.
• Ghi chép đầy đủ: tên, nguồn gốc, lượng, ngày bón; lưu hóa đơn, nhãn bao bì.
• Phân chuồng phải ủ hoai đúng quy trình để an toàn vi sinh và không mang mầm bệnh.
• Không lạm dụng cả phân hữu cơ (dư đạm, nitrat cũng gây vấn đề).

Xây dựng nguồn phân tại chỗ

• Ủ compost từ phụ phẩm trong vườn, trang trại.
• Nuôi trùn quế, kết hợp chăn nuôi để có phân chuồng.
• Trồng cây họ đậu, phân xanh trong luân canh.

Câu hỏi thường gặp

Phân hữu cơ vi sinh bán ngoài thị trường có dùng cho hữu cơ được không? Chỉ khi sản phẩm được chấp thuận theo tiêu chuẩn hữu cơ bạn áp dụng; nhiều sản phẩm có phối trộn thêm phân hóa học nên không được dùng.

Phân gà công nghiệp có dùng được không? Tùy tiêu chuẩn; nhiều tiêu chuẩn hạn chế hoặc yêu cầu xử lý nghiêm ngặt. Nên hỏi tổ chức chứng nhận.

Vôi có được bón trong canh tác hữu cơ không? Vôi nông nghiệp, dolomite từ nguồn tự nhiên thường được phép để cải tạo đất chua.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm tổ chức chứng nhận hữu cơ và cán bộ khuyến nông tại địa phương.