Cách chăm sóc cà phê Robusta theo từng giai đoạn?

Chăm sóc cà phê Robusta hiệu quả là làm đúng việc theo chu kỳ năm của cây: sau thu hoạch thì tỉa cành, dưỡng cây; mùa khô thì tưới cho ra hoa đồng loạt; mùa mưa thì bón phân 3 đợt, làm cỏ, phòng bệnh; cuối mùa mưa thì tăng kali cho nhân chắc rồi chuẩn bị thu hái. Mỗi giai đoạn bỏ sót một việc là năng suất vụ sau bị kéo xuống.

Giai đoạn 1: Sau thu hoạch (khoảng tháng 12 – tháng 1)

Đây là lúc cây kiệt sức nhất sau một vụ nuôi trái.

• Tỉa cành: cắt cành khô, cành sâu bệnh, cành tăm hương, cành đã cho trái nhiều năm ở sát thân; mở tán cho thoáng.
• Vệ sinh vườn: gom cành lá bệnh, trái khô còn sót trên cây và dưới đất để cắt nguồn mọt đục quả.
• Bón phục hồi: một lượng phân nhỏ, ưu tiên hữu cơ và đạm vừa phải, để cây ra lá mới chuẩn bị ra hoa.
• Tủ gốc bằng cỏ khô, vỏ cà phê đã ủ để giữ ẩm khi bước vào mùa khô.

Giai đoạn 2: Mùa khô – ra hoa (khoảng tháng 1 – tháng 4)

Nước quyết định cây có ra hoa đồng loạt hay không.

• Tưới đợt 1 khi mầm hoa đã phân hóa đủ (nụ to, chuyển màu trắng ngà ở nhiều đốt), tưới đẫm để hoa nở cùng lúc.
• Sau khi hoa nở, tưới tiếp các đợt sau cách nhau khoảng 20–25 ngày tùy đất và nắng, giữ ẩm cho trái non đậu.
• Không tưới lai rai mỗi lần một ít: hoa nở rải rác, thu hái nhiều lần, tốn công.
• Có thể phun bổ sung Bo, kẽm qua lá trước và sau ra hoa nếu vườn có dấu hiệu thiếu.

Giai đoạn 3: Đầu mùa mưa – nuôi trái non (khoảng tháng 5 – tháng 6)

• Bón phân đợt 1 khi đất đã đủ ẩm sau vài trận mưa, ưu tiên đạm và lân để cây ra cành mới, nuôi trái non.
• Nếu đất chua, bón vôi trước khi bón phân hóa học một khoảng thời gian, không trộn chung.
• Làm cỏ, để thảm cỏ thấp giữa hàng nhằm chống xói mòn trên đất dốc.
• Theo dõi rệp sáp, rệp vảy trên chùm trái non.

Giai đoạn 4: Giữa mùa mưa – trái lớn, vào nhân (khoảng tháng 7 – tháng 8)

• Bón phân đợt 2, cân đối đạm – kali, chia nhỏ lượng để hạn chế rửa trôi khi mưa nhiều.
• Tỉa chồi vượt thường xuyên, chồi vượt mọc mạnh mùa mưa sẽ hút dinh dưỡng của cành mang trái.
• Mưa ẩm kéo dài là mùa của nấm hồng, gỉ sắt, thán thư: kiểm tra vườn hằng tuần, cắt bỏ cành bệnh sớm.
• Khơi rãnh thoát nước, không để đọng nước quanh gốc.

Giai đoạn 5: Cuối mùa mưa – nhân chắc (khoảng tháng 9 – tháng 10)

• Bón phân đợt 3 nghiêng về kali để nhân chắc, nặng hạt, hạn chế rụng trái và hạt lép.
• Hạn chế bón đạm cao giai đoạn này vì dễ kích thích ra đọt, cây phân tán dinh dưỡng.
• Chuẩn bị sân phơi, bạt, bao, kho chứa trước vụ hái.

Giai đoạn 6: Thu hoạch (khoảng cuối tháng 10 – tháng 12)

• Hái khi tỷ lệ trái chín cao, tránh hái quá xanh làm giảm trọng lượng và chất lượng nhân.
• Phơi sấy ngay, không ủ đống trái tươi lâu ngày gây mốc, lên men.
• Bảo quản nhân ở nơi khô, kê cao khỏi nền.

Cà phê kiến thiết khác cà phê kinh doanh thế nào?

Cà phê 1–3 năm tuổi chưa cho trái ổn định nên trọng tâm là bộ rễ và khung tán: bón ít, chia nhiều lần, giữ ẩm, che bóng tạm, tạo hình và hãm ngọn đúng độ cao. Không nên ép cây ra trái sớm vì cây sẽ suy, khung tán yếu, những năm sau năng suất thấp.

Câu hỏi thường gặp

Một năm cà phê kinh doanh nên bón phân mấy lần? Phổ biến là 3–4 lần: 3 đợt trong mùa mưa (đầu, giữa, cuối) và có thể thêm một đợt nhỏ mùa khô hoặc sau thu hoạch nếu có tưới. Lượng và loại phân nên điều chỉnh theo kết quả phân tích đất, tuổi cây và năng suất mục tiêu.

Có cần tỉa cành mỗi năm không? Có. Tỉa sau thu hoạch là đợt chính, mùa mưa tỉa chồi vượt nhiều lần. Vườn không tỉa sẽ rậm rạp, cành mang trái ngày càng xa thân, sâu bệnh nhiều và năng suất giảm dần.

Bỏ một đợt tưới ra hoa có sao không? Nếu bỏ đợt tưới sau khi hoa đã nở, trái non dễ rụng, đậu ít. Mùa khô kéo dài mà thiếu nước thì đây là nguyên nhân mất năng suất lớn nhất, khó bù lại bằng phân bón về sau.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia tại địa phương để điều chỉnh theo điều kiện vườn mình.