Làm sao kiểm tra độ mặn của nước tưới?

Cách kiểm tra độ mặn nước tưới chính xác và tiện nhất là dùng máy đo độ mặn hoặc máy đo EC (độ dẫn điện) cầm tay: lấy mẫu nước vào cốc sạch, nhúng đầu đo, đọc kết quả (đơn vị ‰ – phần nghìn hoặc g/l với máy đo mặn; mS/cm hoặc µS/cm với máy đo EC). Ngoài ra có thể dùng khúc xạ kế đo mặn, gửi mẫu phân tích khi cần chính xác cao, hoặc theo dõi thông báo độ mặn của cơ quan thủy lợi địa phương. Cách nếm thử chỉ phát hiện được khi nước đã khá mặn – lúc đó nhiều loại cây đã bị hại, nên không dùng cách nếm để quyết định tưới.

Các cách kiểm tra độ mặn

1. Máy đo độ mặn/EC cầm tay (khuyến nghị)

• Cách dùng:
  1. Hiệu chuẩn máy theo hướng dẫn (bằng dung dịch chuẩn).
  2. Lấy nước vào cốc sạch, nhúng đầu đo.
  3. Chờ chỉ số ổn định, đọc kết quả.
  4. Rửa đầu đo bằng nước sạch sau khi đo.
• Ưu điểm: nhanh, chính xác khá, đo được nhiều lần trong ngày.
• Lưu ý: đo ở nhiều thời điểm (triều lên, triều xuống), nhiều vị trí lấy nước.

2. Khúc xạ kế đo mặn

• Nhỏ vài giọt nước lên lăng kính, nhìn qua thị kính đọc vạch độ mặn.
• Phù hợp đo nước có độ mặn tương đối cao (nuôi trồng thủy sản); độ mặn thấp đọc kém chính xác hơn máy EC.

3. Gửi mẫu phân tích

• Phân tích độ mặn, natri, clo, độ cứng… tại phòng thí nghiệm, phù hợp khi thiết kế hệ thống tưới, trồng cây giá trị cao. Xem thêm dịch vụ xét nghiệm đất, nước.

4. Theo dõi thông báo của địa phương

• Cơ quan thủy lợi, trạm quan trắc thường thông báo độ mặn tại các cống, sông chính, lịch lấy nước an toàn trong mùa khô.

Đơn vị và quy đổi

• ‰ (phần nghìn) hoặc g/l: lượng muối trong 1 lít nước (1‰ ≈ 1 g/l).
• EC (mS/cm): độ dẫn điện, tỷ lệ với lượng muối hòa tan; nhiều máy tự quy đổi sang độ mặn.
• Nên dùng đúng đơn vị mà khuyến cáo ngưỡng chịu mặn của cây đang sử dụng.

Ngưỡng an toàn

• Mỗi loại cây có ngưỡng chịu mặn khác nhau; cây ăn trái như sầu riêng, chôm chôm, măng cụt, cây có múi rất nhạy mặn, chỉ chịu được nước có độ mặn rất thấp.
• Lúa, rau màu, cây chịu mặn có ngưỡng cao hơn.
• Tham khảo khuyến cáo cụ thể của ngành nông nghiệp địa phương cho từng cây.

Khi phát hiện nước mặn

• Không tưới khi vượt ngưỡng chịu của cây.
• Pha loãng với nước ngọt nếu có.
• Dùng nước trữ từ ao, bồn, túi trữ nước.
• Lấy nước lúc độ mặn thấp.
• Xem thêm cách xử lý nước tưới nhiễm mặn.

Câu hỏi thường gặp

Nước không có vị mặn có chắc an toàn không? Không chắc. Ở độ mặn thấp, nếm không thấy mặn nhưng vẫn có thể gây hại cho cây nhạy mặn như sầu riêng. Cần đo bằng máy.

Máy đo mặn giá rẻ có dùng được không? Dùng tham khảo được; nên hiệu chuẩn định kỳ và đối chiếu với thông báo của địa phương hoặc kết quả phân tích.

Bao lâu nên đo độ mặn một lần? Mùa khô, vùng ven biển nên đo trước mỗi lần lấy nước vào ao, mương hoặc trước khi tưới.

Khi áp dụng, bà con nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông, thủy lợi tại địa phương.