Bệnh khô vằn hại lúa mùa mưa: cách phòng và trị

Bệnh khô vằn (đốm vằn) do nấm gây hại lúa mạnh trong mùa mưa, ẩm độ cao và ruộng sạ dày, tạo các vết loang hình vằn da hổ trên bẹ và lá, lan dần lên trên làm khô lá, giảm quang hợp và có thể gây lép, giảm năng suất. Bệnh nặng ở ruộng rậm rạp, bón thừa đạm. Phòng bằng sạ thưa, bón cân đối, quản lý nước và xử lý sớm khi bệnh chớm.

Dấu hiệu nhận biết

• Trên bẹ lá gần mặt nước xuất hiện vết loang màu xám xanh đến nâu, hình vằn loang lổ.
• Vết bệnh lan lên lá, bẹ trên, làm khô lá; nấm có thể tạo hạch nhỏ.
• Nặng ở ruộng sạ dày, rậm, ẩm, giai đoạn lúa làm đòng – trổ.

Cách phòng ngừa

• Sạ thưa hợp lý, ruộng thông thoáng — giảm ẩm, giảm bệnh (biện pháp quan trọng).
• Bón cân đối, không thừa đạm; tăng kali giúp cây cứng, chống bệnh tốt hơn.
• Quản lý nước hợp lý, không để ruộng lúc nào cũng ngập sâu, rậm rạp ẩm thấp.
• Vệ sinh đồng ruộng, làm sạch cỏ bờ (nơi lưu tồn nấm).

Cách xử lý

• Khi bệnh chớm xuất hiện và có nguy cơ lan (ẩm cao, ruộng rậm), phun thuốc trừ nấm theo khuyến cáo, phun vào phần bẹ, gốc nơi bệnh phát.
• Kết hợp rút bớt nước, làm thông thoáng để giảm ẩm.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao ruộng sạ dày hay bị khô vằn? Sạ dày làm ruộng rậm, bí, ẩm cao ở tầng gốc – nơi nấm khô vằn phát triển và lan nhanh. Sạ thưa, thông thoáng giảm rõ bệnh này.

Bón thừa đạm có liên quan không? Có. Thừa đạm làm lá mềm, rậm, ẩm cao trong tán → bệnh khô vằn (và nhiều bệnh khác) nặng hơn. Bón cân đối, đủ kali giúp hạn chế.

Phun thuốc khi nào hiệu quả? Phun sớm khi bệnh chớm và điều kiện thuận lợi cho bệnh (mưa, ẩm, ruộng rậm), tập trung vào tầng bẹ – gốc. Chờ bệnh lan cao mới phun thì kém hiệu quả.

Để chọn thuốc và thời điểm phù hợp, hãy đọc kỹ nhãn và tham khảo cán bộ bảo vệ thực vật địa phương.