Bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá do rầy nâu truyền: phòng tránh

Bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá là bệnh virus do rầy nâu truyền, gây lùn cây, lá vàng hoặc xoắn, lúa không trổ hoặc trổ lép, thiệt hại rất nặng và không có thuốc trị virus. Vì vậy phòng bệnh là quản lý rầy nâu và gieo sạ né rầy — chặn nguồn truyền bệnh, chứ không trông vào chữa cây đã nhiễm.

Dấu hiệu nhận biết

• Cây lùn hẳn so với ruộng, đẻ nhánh nhiều nhưng còi.
• Lá vàng từ chóp, dựng đứng (vàng lùn) hoặc xoăn, rách mép, xoắn (lùn xoắn lá).
• Lúa không trổ hoặc trổ nghẹn, lép; ruộng có nhiều chòm bệnh loang.
• Xuất hiện khi có rầy nâu mang virus và ruộng nhiễm.

Cách phòng (không có thuốc trị virus)

• Gieo sạ đồng loạt, né rầy theo lịch và bẫy đèn — biện pháp quan trọng nhất để tránh rầy mang virus truyền vào lúa non.
• Quản lý rầy nâu tốt: dùng giống kháng rầy, thăm đồng, chỉ phun khi cần theo ngưỡng; giữ thiên địch.
• Nhổ, tiêu hủy cây bệnh sớm để giảm nguồn virus lây tiếp.
• Vệ sinh đồng ruộng, dọn lúa chét, cỏ dại là nơi lưu tồn rầy và virus.

Câu hỏi thường gặp

Cây đã bị vàng lùn có chữa được không? Không. Bệnh do virus, không có thuốc trị. Chỉ có thể nhổ bỏ cây bệnh để giảm nguồn lây và phòng cho phần còn lại; phòng bệnh phải từ quản lý rầy và né rầy.

Vì sao né rầy lại phòng được bệnh? Vì virus lây qua rầy nâu. Gieo đồng loạt né đỉnh rầy di trú giúp lúa non không gặp rầy mang virus, cắt đường truyền bệnh — hiệu quả hơn mọi cách chữa.

Thấy vài cây bệnh có đáng lo không? Có. Bệnh lây lan qua rầy nên vài cây có thể là khởi đầu. Cần nhổ bỏ sớm, kiểm soát rầy ngay để tránh lan rộng thành dịch.

Bệnh virus hại lúa rất nguy hiểm; hãy theo dõi thông báo rầy và bệnh, tuân thủ lịch né rầy và tham khảo cán bộ bảo vệ thực vật địa phương.