Quy định về an toàn thực phẩm đối với nông sản là gì?

Quy định về an toàn thực phẩm đối với nông sản (theo Luật An toàn thực phẩm và các văn bản hướng dẫn) tập trung vào: (1) giới hạn tối đa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, độc tố vi nấm, vi sinh vật trong nông sản – không được vượt mức cho phép; (2…

Quy định về an toàn thực phẩm đối với nông sản (theo Luật An toàn thực phẩm và các văn bản hướng dẫn) tập trung vào: (1) giới hạn tối đa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, độc tố vi nấm, vi sinh vật trong nông sản – không được vượt mức cho phép; (2) sử dụng vật tư đúng quy định – chỉ dùng thuốc, phân bón trong danh mục, tuân thủ thời gian cách ly; (3) điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm của cơ sở sản xuất, sơ chế, chế biến, kinh doanh – nhà xưởng, trang thiết bị, nguồn nước, người lao động; với một số loại hình phải có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc chứng nhận tương đương (VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ…), một số trường hợp được miễn nhưng phải ký cam kết; (4) công bố sản phẩm với thực phẩm chế biến, đóng gói; (5) ghi nhãn hàng hóa đúng quy định; (6) truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm không an toàn. Vi phạm có thể bị xử phạt, buộc thu hồi, tiêu hủy sản phẩm.

1. Giới hạn dư lượng và chất ô nhiễm

Nông sản bán ra không được vượt giới hạn tối đa về:
- Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
- Kim loại nặng (chì, cadimi, asen…).
- Độc tố vi nấm (aflatoxin trong lạc, bắp, hạt điều…; ochratoxin trong cà phê…).
- Vi sinh vật gây bệnh (với rau ăn sống, sản phẩm chế biến).
Các giới hạn này được quy định trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

2. Trong sản xuất ban đầu (trồng trọt)

Dùng thuốc, phân bón trong danh mục, đúng hướng dẫn (xem những quy định cơ bản về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật).
Đảm bảo thời gian cách ly trước thu hoạch (xem thời gian cách ly thuốc bảo vệ thực vật là gì).
Nước tưới không ô nhiễm (đặc biệt rau ăn sống).
Không dùng phân chuồng tươi cho rau ăn sống.
Ghi chép nhật ký sản xuất.

3. Điều kiện cơ sở

Loại cơ sở	Yêu cầu thường gặp
Hộ sản xuất ban đầu nhỏ lẻ	Thường thuộc diện không phải cấp giấy chứng nhận nhưng phải ký cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm
Cơ sở sơ chế, chế biến, kinh doanh	Có thể phải có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện, trừ trường hợp được miễn (đã có VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ, ISO 22000, HACCP…)
Cơ sở đóng gói xuất khẩu	Thêm yêu cầu của nước nhập khẩu, mã số cơ sở đóng gói

Phân loại cụ thể theo quy định hiện hành; nên hỏi cơ quan quản lý an toàn thực phẩm ngành nông nghiệp tại địa phương.

4. Công bố sản phẩm

Thực phẩm chế biến, bao gói sẵn (cà phê rang xay, trái cây sấy, tiêu xay…) thường phải tự công bố sản phẩm hoặc đăng ký bản công bố (với nhóm sản phẩm đặc thù).
Nông sản tươi sống, chưa qua chế biến thường không phải công bố, nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn.

5. Ghi nhãn

Sản phẩm bao gói phải có nhãn hàng hóa với thông tin bắt buộc: tên sản phẩm, khối lượng, thành phần, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản, tên địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm, xuất xứ…

6. Truy xuất và thu hồi

Cơ sở phải truy xuất được nguồn gốc sản phẩm (xem truy xuất nguồn gốc nông sản là gì).
Khi phát hiện sản phẩm không an toàn: dừng bán, thu hồi, xử lý theo quy định.

Câu hỏi thường gặp

Nông dân bán rau ở chợ có cần giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không? Hộ sản xuất nhỏ lẻ thường không phải cấp giấy chứng nhận nhưng phải ký cam kết và tuân thủ quy định về sử dụng thuốc, thời gian cách ly.

Có chứng nhận VietGAP rồi có cần giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện không? Theo quy định, cơ sở đã có một số chứng nhận như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ… có thể thuộc diện được miễn cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện; nên kiểm tra quy định hiện hành.

Làm sao kiểm tra dư lượng thuốc trong nông sản? Gửi mẫu tới phòng kiểm nghiệm được công nhận (xem tìm dịch vụ kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ở đâu).

Thông tin mang tính tham khảo; quy định có thể thay đổi, bà con nên cập nhật văn bản mới nhất hoặc hỏi cơ quan quản lý chất lượng nông lâm thủy sản tại địa phương.