Bài 4633–4656 trong tổng số 9.653 bài.
Sau thu hoạch, để sầu riêng chín đều, đẹp, đúng thời điểm bán, cần thu trái đúng độ già, phân loại đồng đều và kiểm soát điều kiện chín (nhiệt độ, thoáng khí). Trái cắt đúng già sẽ chín tự nhiên ngon; trái non thì dù xử lý cũng khó ngon, dễ sượng.
Sầu riêng méo mó, lệch múi, gai không đều làm giảm mẫu mã và giá bán (nhất là hàng xuất khẩu chuộng trái tròn đều).
Tỉa cành, tạo tán cho sầu riêng thông thoáng giúp vườn đủ nắng, giảm ẩm — nhờ đó ít sâu bệnh (thán thư, thối trái, nấm hồng), dễ phun thuốc, dễ thu hái và cây nuôi trái tốt hơn.
Thụ phấn bổ sung (thụ phấn bằng tay) cho sầu riêng là kỹ thuật tăng tỉ lệ đậu trái, giúp trái tròn đều, đầy múi và nặng hơn. Sầu riêng nở hoa ban đêm, thụ phấn nhờ côn trùng thường không đủ, nên nhiều múi kém thụ phấn bị lép, trái méo.
Sau thu hoạch, cây sầu riêng kiệt sức vì đã dồn dinh dưỡng nuôi trái, nên phục hồi vườn là khâu bắt buộc để vụ sau đạt năng suất và tránh suy cây, cách năm. Việc cần làm là tỉa cành, phục hồi bộ rễ, đi đọt (dưỡng cơi lá) và bón phục hồi.
Nhận biết sầu riêng đủ già để cắt dựa vào nhiều dấu hiệu kết hợp: số ngày từ khi xổ nhụy (theo giống), hình dạng gai và rãnh gai, cuống trái, và tiếng gõ. Không nên dựa vào một dấu hiệu duy nhất.
Kỹ thuật làm bông để sầu riêng ra hoa đồng loạt giúp trái chín tập trung, dễ chăm sóc, dễ thu hoạch và bán được giá. Muốn ra hoa đồng loạt cần cây khỏe, đủ dự trữ, già lá đều, rồi xiết nước tạo mầm hoa kết hợp bón lân – kali, giảm đạm đúng thời điểm.
Sầu riêng xuất khẩu (nhất là chính ngạch) phải đạt các yêu cầu nghiêm về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Chỉ cần vượt ngưỡng dư lượng hoặc thiếu mã vùng trồng là lô hàng bị từ chối.
Sầu riêng cơm mỏng, hạt lép ít thực ra có mặt tốt (hạt lép được ưa chuộng) nhưng nếu cơm mỏng, ít cơm, múi lép thì lại giảm giá trị.
"Chặn đọt" khi nuôi trái là kỹ thuật ghìm cây không ra đọt non trong giai đoạn nuôi trái, để cây dồn dinh dưỡng cho trái thay vì "giành" cho đọt — nhờ đó giảm rụng trái non và cơm phát triển tốt.
Sau khi cắt, sầu riêng cần được xử lý và bảo quản đúng để giữ chất lượng trong lúc chờ chín và vận chuyển: giữ cuống, xếp nhẹ nhàng tránh dập, để nơi thoáng mát, và kiểm soát quá trình chín.
Xiết nước (tạo khô hạn) là kỹ thuật kích cho sầu riêng phân hóa mầm hoa: khi được "làm khô" đúng lúc sau giai đoạn dưỡng lá, cây chuyển từ sinh trưởng sang sinh sản và ra hoa.
Sầu riêng vàng lá, suy cây, thối rễ nhiều khi do tuyến trùng phối hợp với nấm hại rễ (Phytophthora, Fusarium): tuyến trùng chích rễ tạo vết thương, nấm theo đó xâm nhập gây thối. Cây mất rễ tơ nên hút nước, dinh dưỡng kém, vàng lá từ từ rồi suy chết.
Giai đoạn nuôi trái, sầu riêng cần được tưới đủ và ổn định để trái lớn đều, cơm phát triển tốt và không bị sượng.
Sau khi xiết nước và mầm hoa đã nhú, việc tưới lại phải làm từ từ, tăng dần — tuyệt đối không tưới đẫm một lần. Cây vừa qua giai đoạn khô hạn, nếu bị "no nước" đột ngột sẽ sốc, bung đọt và rụng bông hàng loạt, hỏng cả đợt hoa vừa kích được.
Sầu riêng thiếu magie, bo, kẽm (và các trung – vi lượng khác) thường biểu hiện qua lá và ảnh hưởng trực tiếp đến đậu trái, chất lượng cơm: thiếu magie gây vàng gân xanh ở lá già, thiếu bo làm đậu trái kém, méo trái, sượng, thiếu kẽm làm lá non nhỏ, đọt kém.
Trên thân, cành sầu riêng trong vườn ẩm thấp thường xuất hiện nấm hồng (mảng phấn hồng làm khô cành) và rong, tảo (mảng xanh/đỏ bám vỏ). Nấm hồng nguy hiểm hơn vì làm chết cành; rong tảo ít hại trực tiếp nhưng là dấu hiệu vườn quá ẩm, rợp.
Khi mưa lớn gây ngập úng vườn sầu riêng, phải thoát nước cấp tốc để cứu bộ rễ — vì sầu riêng ngập úng chỉ vài ngày là rễ ngạt, thối và bùng Phytophthora (xì mủ), có thể chết cây.
Sầu riêng cây cao, tán lớn, trái nặng nên gió bão dễ làm gãy cành, rách lá, đổ nghiêng hoặc bật gốc, nhất là cây đang mang trái. Thiệt hại có thể rất lớn nếu không phòng.
Cắt sầu riêng đúng độ già là yếu tố quyết định chất lượng cơm và uy tín vườn: cắt non thì cơm nhạt, sượng, không lên màu; để quá già trên cây dễ nứt, rụng, giảm phẩm cấp.
Giai đoạn làm bông sầu riêng cần bón để cây phân hóa mầm hoa tốt, ra hoa đồng loạt và bông khỏe: trước làm bông ưu tiên lân và kali (giảm đạm) để cây "già lá", chuyển sang sinh sản; bổ sung bo và các vi lượng giúp hoa khỏe, đậu tốt.
Kali là dưỡng chất quan trọng bậc nhất ở giai đoạn nuôi trái sầu riêng: giúp cơm dày, ráo, ngọt, lên màu đẹp, giảm sượng và tăng khả năng vận chuyển dinh dưỡng về trái.
Với sầu riêng — cây cực nhạy với nấm rễ Phytophthora — bón phân hữu cơ hoai kết hợp nấm đối kháng Trichoderma là biện pháp bảo vệ bộ rễ hiệu quả và bền vững. Hữu cơ giúp đất tơi xốp, thoát nước, nuôi vi sinh có lợi; Trichoderma cạnh tranh và ức chế nấm hại rễ.
Trồng xen chuối, cà phê (hoặc cây ngắn ngày) vào vườn sầu riêng giai đoạn đầu là cách "lấy ngắn nuôi dài" hợp lý: cây xen che bóng, chắn gió cho sầu riêng con, giữ ẩm đất và cho thu nhập trong lúc chờ sầu riêng lớn.