Bài 4681–4704 trong tổng số 9.653 bài.
Tưới béc (phun mưa) và tưới gốc (tưới dí vào bồn) đều dùng được cho cà phê; mỗi cách lợi một kiểu. Tưới gốc đưa nước tập trung vào vùng rễ, tiết kiệm nước và phù hợp tưới kích hoa; tưới béc phủ đều, mát vườn, đỡ công di chuyển nhưng tốn nước và điện hơn.
Cà phê không chỉ cần đạm – lân – kali mà còn cần trung lượng (canxi, magie, lưu huỳnh) và vi lượng (kẽm, bo, sắt, mangan…). Thiếu các chất này tuy lượng nhỏ nhưng làm cây rối loạn sinh trưởng: lá biến màu bất thường, đọt non xoăn, hoa đậu kém, trái nhỏ.
Sương muối và rét hại xảy ra ở một số vùng cao Tây Nguyên vào những đêm trời quang, lặng gió, nhiệt độ xuống rất thấp trong mùa khô lạnh. Sương muối làm cháy lá, khô đọt, hại hoa và trái non, cây suy nặng.
Trong mùa khô Tây Nguyên, cà phê cần được tưới đủ sâu để thấm tới vùng rễ, mỗi đợt cách nhau tùy độ giữ ẩm của đất và thời tiết.
Hái cà phê chín chọn lọc (chỉ hái trái chín) cho chất lượng nhân cao hơn hẳn hái xô (hái tuốt cả xanh, chín, khô), bán được giá tốt hơn và là điều kiện để làm cà phê đặc sản.
Gió lớn, giông lốc có thể làm gãy cành, rách lá, thậm chí đổ nghiêng cây cà phê, nhất là cây đang mang trái nặng hoặc cây có bộ rễ yếu. Khi xảy ra, cần xử lý sớm: dựng lại cây đổ, cắt gọn cành gãy, thoát nước nếu kèm mưa lớn, rồi chăm phục hồi.
Sau thu hoạch, cây cà phê kiệt sức vì đã dồn dinh dưỡng nuôi trái cả vụ. Bón phục hồi sớm giúp cây ra rễ mới, nuôi bộ lá, tích lũy dinh dưỡng cho đợt phân hóa mầm hoa — nền tảng của vụ sau.
Bón phân qua lá cho cà phê hiệu quả khi dùng đúng mục đích: bổ sung nhanh vi lượng, dinh dưỡng ở các thời điểm then chốt (trước ra hoa, nuôi đọt, nuôi trái non) hoặc khi cây cần phục hồi gấp mà rễ hút kém.
Ve sầu hại rễ cà phê là do ấu trùng ve sầu sống dưới đất, chích hút rễ, làm cây suy dần, vàng lá, ít trái và khó phục hồi; vườn bị nặng có thể chết từng chòm. Đây là đối tượng khó phát hiện vì nằm dưới đất, thường bị nhầm với thiếu phân hay bệnh rễ khác.
Vàng lá, thối rễ ở cà phê nhiều khi bắt nguồn từ tuyến trùng rễ — sinh vật rất nhỏ trong đất, chích vào rễ tạo vết thương và u sưng, mở đường cho nấm hại rễ xâm nhập. Kết quả là rễ thối, cây còi, vàng lá, năng suất giảm dần.
Sâu đục thân, đục cành cà phê (thường là ấu trùng của các loài xén tóc, mọt) đục vào thân và cành, ăn rỗng bên trong, làm cành héo, khô, dễ gãy và cây suy. Vì sâu nằm trong thân nên khi thấy cành héo là đã muộn.
Rệp vảy xanh và rệp vảy nâu là những loài rệp bám trên cành, lá, cuống trái cà phê để chích hút nhựa, làm cây suy, lá vàng, trái nhỏ.
Nấm hồng hại cành cà phê là bệnh xuất hiện nhiều trong mùa mưa ẩm, tạo lớp phấn màu hồng bám trên vỏ cành, làm cành khô dần từ chỗ bệnh trở ra ngọn. Bệnh thường tấn công cành trên cao, nơi tán rậm và ẩm, nếu để lan sẽ mất nhiều cành cho trái.
Cà phê rụng hoa non hoặc hoa nở rồi không đậu thường do thời tiết bất lợi lúc nở hoa (mưa hoặc lạnh đột ngột), thiếu nước trước khi bung hoa, thiếu dinh dưỡng (nhất là bo, kẽm, kali) hoặc thụ phấn kém.
Khi hoa cà phê đang nở mà gặp mưa, nguy cơ trôi phấn, thối hoa và đậu trái kém tăng lên, nhất là mưa lớn kéo dài. Việc cần làm là không tưới hay kích thêm lúc đang mưa, đảm bảo vườn thoát nước tốt, và khi trời tạnh thì hỗ trợ cây phục hồi, chờ đợt hoa sau.
Bón vôi giúp nâng pH, giảm độ chua của đất, nhờ đó cây cà phê hút dinh dưỡng tốt hơn, hạn chế ngộ độc nhôm – sắt và tạo môi trường cho vi sinh vật có lợi.
Phân chuồng, phân hữu cơ là "nền tảng" của vườn cà phê bền: giúp đất tơi xốp, giữ ẩm giữ phân, nuôi vi sinh vật có lợi và giảm bệnh rễ. Nhưng phân chuồng phải ủ hoai mục trước khi bón — bón phân tươi dễ mang mầm bệnh, tuyến trùng, cỏ dại và gây "nóng" rễ.
Bệnh đốm mắt cua (còn gọi đốm nâu, do nấm Cercospora) là bệnh lá phổ biến trên cà phê trong thời tiết ẩm, mưa nhiều, đặc biệt ở vườn thiếu dinh dưỡng, thiếu che bóng hoặc cây con trong vườn ươm.
Trồng xen cà phê với sầu riêng, bơ hoặc tiêu là mô hình nên làm nếu bố trí đúng: đa dạng thu nhập, giảm rủi ro khi giá một loại xuống thấp, tận dụng cây xen làm che bóng và chắn gió cho cà phê.
Cà phê vối trồng mới thường mất khoảng 3 năm kiến thiết cơ bản: năm thứ 3 bắt đầu cho bói, năm thứ 4–5 mới vào kinh doanh ổn định với năng suất đáng kể. Cây ghép hoặc ghép cải tạo trên gốc cũ có thể cho thu sớm hơn.
Thời điểm trồng mới cà phê tốt nhất ở Tây Nguyên là đầu đến giữa mùa mưa, khi đất đã đủ ẩm ổn định. Trồng lúc này giúp cây con có nhiều tháng mưa để bén rễ, phục hồi và cứng cáp trước khi bước vào mùa khô — nhờ đó tỷ lệ sống cao và cây phát triển nhanh.
Khi phá bỏ cà phê già để tái canh, đất cũ nên được luân canh, cho "nghỉ" khoảng 2–3 năm trước khi trồng lại cà phê.
Mật độ trồng cà phê vối phổ biến và hợp lý ở Tây Nguyên là khoảng 1.100 cây/ha với khoảng cách 3×3 m (mỗi hố 1 cây). Đất xấu, cần thâm canh có thể trồng dày hơn (3×2,5 m ~1.330 cây/ha); đất tốt, cây tán rộng hoặc trồng xen thì nên trồng thưa hơn.
Trồng cà phê bằng cây ghép hay cây thực sinh (trồng hạt) đều được, nhưng mỗi cách có ưu nhược riêng: cây ghép giữ nguyên đặc tính giống mẹ, vườn đồng đều và cho thu sớm hơn; cây thực sinh có bộ rễ cọc khỏe, chịu hạn và bám đất tốt hơn nhưng dễ phân ly nếu lấy…