Bón phân đón đòng cho lúa: đúng ngày đúng lượng để trúng mùa

Bón phân đón đòng đúng lúc là khi lúa bắt đầu phân hóa đòng — với giống lúa ngắn ngày phổ biến ở ĐBSCL thường vào khoảng 40–45 ngày sau sạ, có thể kiểm tra bằng cách chẻ dọc thân lúa thấy đòng non dài khoảng 1–2 mm. Lượng phân cần dựa vào màu lá: lá xanh đậm thì giảm đạm, lá vàng nhạt thì tăng; luôn ưu tiên kali trong lần bón này để bông dài, hạt chắc, cây cứng.

Vì sao bón đón đòng quan trọng?

Đây là giai đoạn quyết định số hạt trên bông và kích thước bông.
Thiếu dinh dưỡng lúc này, bông ngắn, ít hạt, hạt lép nhiều.
Thừa đạm lúc này, lúa dễ bệnh (đạo ôn cổ bông, khô vằn) và dễ đổ ngã.

Xác định đúng ngày bón

Tính theo ngày sau sạ: giống ngắn ngày khoảng 40–45 ngày; giống dài ngày muộn hơn. Thời gian cụ thể tùy giống và vụ.
Kiểm tra đòng: chọn vài dảnh chính, chẻ dọc thân, thấy đòng non như sợi lông trắng dài 1–2 mm là đúng thời điểm.
Quan sát ruộng: lá lúa bắt đầu chuyển màu nhạt hơn do cây chuyển từ sinh trưởng thân lá sang làm đòng.

Xác định đúng lượng phân

Dùng bảng so màu lá: so màu lá thứ hai từ trên xuống để quyết định lượng đạm — xem bảng so màu lá lúa.
Lá xanh đậm: giảm hoặc không bón đạm, chỉ bón kali.
Lá vàng nhạt: bón đạm vừa phải kết hợp kali.
Kali là bắt buộc: giúp cứng cây, chống đổ ngã, tăng hạt chắc — xem lúa thiếu kali dễ đổ, dễ bệnh.

Cách bón hiệu quả

Giữ mực nước vừa phải: ruộng có lớp nước mỏng khi bón, hạn chế nước chảy ra ngoài.
Bón đều khắp ruộng: tránh chỗ dày chỗ thưa.
Không bón khi trời sắp mưa lớn: phân dễ trôi theo nước tràn bờ.
Kết hợp thăm đồng: giai đoạn đón đòng cũng là lúc theo dõi đạo ôn, khô vằn, rầy nâu.

Câu hỏi thường gặp

Bón đón đòng sớm quá có sao không? Bón quá sớm, cây lúa dùng đạm để phát triển thân lá, tán rậm, dễ bệnh và đổ ngã, trong khi đòng lại không được nuôi đủ.

Bón trễ thì sao? Bón trễ (khi đòng đã lớn) hiệu quả tăng số hạt giảm, đạm muộn còn làm tăng nguy cơ bệnh cổ bông, lem lép hạt.

Có cần bón nuôi hạt sau đón đòng không? Tùy giống và tình trạng ruộng. Nếu cây khỏe, lá xanh tốt thì có thể không cần; nếu cần, chỉ bổ sung lượng nhỏ, ưu tiên kali hoặc phân bón lá.

Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho ruộng của bạn.