Tín chỉ carbon trong nông nghiệp là gì?

Tín chỉ carbon là chứng nhận có thể mua bán, mỗi tín chỉ thường tương ứng với 1 tấn khí CO₂ (hoặc khí nhà kính quy đổi) được giảm phát thải hoặc hấp thụ.

Tín chỉ carbon là chứng nhận có thể mua bán, mỗi tín chỉ thường tương ứng với 1 tấn khí CO₂ (hoặc khí nhà kính quy đổi) được giảm phát thải hoặc hấp thụ. Trong nông nghiệp, tín chỉ carbon có thể tạo ra từ các hoạt động như: giảm khí mê-tan ở ruộng lúa (tưới ướt khô xen kẽ, không đốt rơm rạ), bón phân hợp lý giảm khí nitơ oxit, tăng lưu trữ carbon trong đất (cây che phủ, hữu cơ, biochar), trồng cây lâu năm, nông lâm kết hợp, xử lý chất thải chăn nuôi bằng biogas. Lượng giảm phát thải phải được đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) theo một tiêu chuẩn được công nhận, rồi mới được cấp tín chỉ để bán cho doanh nghiệp, tổ chức cần bù đắp phát thải. Nông hộ nhỏ khó tự làm riêng lẻ, thường phải tham gia qua dự án, hợp tác xã, doanh nghiệp tổ chức trên diện tích lớn.

Tín chỉ carbon được tạo ra thế nào?

Xác định hoạt động giảm phát thải hoặc hấp thụ carbon (ví dụ đổi cách tưới lúa).
Xây dựng dự án theo một tiêu chuẩn carbon (quốc tế hoặc trong nước), xác định đường cơ sở (phát thải nếu không làm gì).
Thực hiện trên diện tích đủ lớn, ghi chép đầy đủ.
Đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) bởi đơn vị độc lập.
Cấp tín chỉ và bán trên thị trường carbon.

Hoạt động nông nghiệp có thể tạo tín chỉ

Hoạt động	Cơ chế
Tưới ướt khô xen kẽ cho lúa	Giảm khí mê-tan (xem tưới tiết kiệm góp phần giảm phát thải thế nào)
Không đốt rơm rạ, xử lý rơm đúng cách	Giảm phát thải từ đốt và phân hủy yếm khí
Bón phân hợp lý, phân chậm tan	Giảm khí nitơ oxit
Cây che phủ, tăng hữu cơ, biochar	Tăng carbon trong đất
Trồng cây lâu năm, nông lâm kết hợp, cây che bóng	Hấp thụ carbon vào sinh khối
Biogas từ chất thải chăn nuôi	Giảm mê-tan

Xem thêm: canh tác ít phát thải giúp ích gì.

Lợi ích với nông dân

Thêm nguồn thu từ bán tín chỉ (thường chia qua dự án, hợp tác xã).
Hỗ trợ kỹ thuật, vật tư từ dự án.
Giảm chi phí nhờ tiết kiệm nước, phân.
Sản phẩm bền vững, dễ bán cho khách hàng yêu cầu phát thải thấp.

Khó khăn

Quy mô nhỏ, manh mún: chi phí đo đạc, thẩm định cao so với lượng tín chỉ.
Yêu cầu ghi chép, giám sát chặt chẽ nhiều năm.
Giá tín chỉ biến động, thị trường còn đang hình thành.
Thời gian từ khi làm đến khi nhận tiền thường dài.

Nông dân nên làm gì?

Áp dụng kỹ thuật giảm phát thải ngay vì có lợi cho chi phí, đất.
Ghi chép đầy đủ nhật ký canh tác.
Tham gia hợp tác xã, dự án uy tín có tổ chức tín chỉ carbon.
Cẩn trọng với lời mời ký hợp đồng carbon không rõ ràng: đọc kỹ điều khoản chia lợi ích, thời hạn, nghĩa vụ, đơn vị đứng sau.

Câu hỏi thường gặp

Hộ trồng 1 ha cà phê có bán được tín chỉ carbon không? Rất khó bán riêng lẻ; cần tham gia chương trình tập hợp nhiều hộ, diện tích lớn.

Một tín chỉ carbon giá bao nhiêu? Giá thay đổi theo loại dự án, tiêu chuẩn, thị trường và thời điểm; không có mức cố định.

Đã bán tín chỉ thì có ràng buộc gì? Thường phải duy trì hoạt động giảm phát thải trong thời hạn cam kết; vi phạm có thể ảnh hưởng quyền lợi. Cần đọc kỹ hợp đồng.

Thông tin mang tính tham khảo; quy định về thị trường carbon trong nước đang được hoàn thiện, bà con nên cập nhật từ cơ quan nhà nước và tổ chức uy tín.