Bài 7297–7320 trong tổng số 12.265 bài.
Sau khi xiết nước và mầm hoa đã nhú, việc tưới lại phải làm từ từ, tăng dần — tuyệt đối không tưới đẫm một lần. Cây vừa qua giai đoạn khô hạn, nếu bị "no nước" đột ngột sẽ sốc, bung đọt và rụng bông hàng loạt, hỏng cả đợt hoa vừa kích được.
Sầu riêng thiếu magie, bo, kẽm (và các trung – vi lượng khác) thường biểu hiện qua lá và ảnh hưởng trực tiếp đến đậu trái, chất lượng cơm: thiếu magie gây vàng gân xanh ở lá già, thiếu bo làm đậu trái kém, méo trái, sượng, thiếu kẽm làm lá non nhỏ, đọt kém.
Trên thân, cành sầu riêng trong vườn ẩm thấp thường xuất hiện nấm hồng (mảng phấn hồng làm khô cành) và rong, tảo (mảng xanh/đỏ bám vỏ). Nấm hồng nguy hiểm hơn vì làm chết cành; rong tảo ít hại trực tiếp nhưng là dấu hiệu vườn quá ẩm, rợp.
Khi mưa lớn gây ngập úng vườn sầu riêng, phải thoát nước cấp tốc để cứu bộ rễ — vì sầu riêng ngập úng chỉ vài ngày là rễ ngạt, thối và bùng Phytophthora (xì mủ), có thể chết cây.
Sầu riêng cây cao, tán lớn, trái nặng nên gió bão dễ làm gãy cành, rách lá, đổ nghiêng hoặc bật gốc, nhất là cây đang mang trái. Thiệt hại có thể rất lớn nếu không phòng.
Cắt sầu riêng đúng độ già là yếu tố quyết định chất lượng cơm và uy tín vườn: cắt non thì cơm nhạt, sượng, không lên màu; để quá già trên cây dễ nứt, rụng, giảm phẩm cấp.
Giai đoạn làm bông sầu riêng cần bón để cây phân hóa mầm hoa tốt, ra hoa đồng loạt và bông khỏe: trước làm bông ưu tiên lân và kali (giảm đạm) để cây "già lá", chuyển sang sinh sản; bổ sung bo và các vi lượng giúp hoa khỏe, đậu tốt.
Kali là dưỡng chất quan trọng bậc nhất ở giai đoạn nuôi trái sầu riêng: giúp cơm dày, ráo, ngọt, lên màu đẹp, giảm sượng và tăng khả năng vận chuyển dinh dưỡng về trái.
Với sầu riêng — cây cực nhạy với nấm rễ Phytophthora — bón phân hữu cơ hoai kết hợp nấm đối kháng Trichoderma là biện pháp bảo vệ bộ rễ hiệu quả và bền vững. Hữu cơ giúp đất tơi xốp, thoát nước, nuôi vi sinh có lợi; Trichoderma cạnh tranh và ức chế nấm hại rễ.
Trồng xen chuối, cà phê (hoặc cây ngắn ngày) vào vườn sầu riêng giai đoạn đầu là cách "lấy ngắn nuôi dài" hợp lý: cây xen che bóng, chắn gió cho sầu riêng con, giữ ẩm đất và cho thu nhập trong lúc chờ sầu riêng lớn.
Sầu riêng ghép thường bắt đầu cho trái bói sau khoảng 4–5 năm trồng, và vào giai đoạn kinh doanh ổn định từ khoảng năm thứ 6–7 trở đi (tùy giống, cây giống và cách chăm).
Thời điểm trồng sầu riêng tốt nhất là đầu mùa mưa, khi đất đủ ẩm ổn định. Trồng lúc này cây con được cấp ẩm tự nhiên, bén rễ nhanh và có cả mùa mưa để phát triển trước khi vào mùa khô.
Sâu đục trái sầu riêng (ấu trùng đục vào trái) làm trái bị lỗ đục, chảy nhựa, thối múi bên trong, giảm chất lượng và giá trị, nhất là trái xuất khẩu. Sâu tấn công từ khi trái còn non đến gần chín.
Một nguyên nhân lớn khiến sầu riêng rụng trái non là cạnh tranh dinh dưỡng giữa trái và đọt non: khi cây vừa nuôi trái vừa đi đọt, đọt "giành" dinh dưỡng làm trái non yếu và rụng. Ngoài ra còn do mất cân đối phân bón, thiếu canxi – bo, sốc nước và thời tiết.
Rầy phấn (còn gọi rầy nhảy) là đối tượng hại đọt và lá non sầu riêng rất phổ biến: chúng chích hút làm lá non nhăn, cháy mép, rụng, đọt kém phát triển, cây suy và ảnh hưởng ra hoa, nuôi trái. Rầy bùng mạnh vào các đợt cây ra đọt non.
Sầu riêng đang nuôi trái mà gặp nắng gắt sau một đợt mưa (hoặc mưa lớn rồi nắng đột ngột) rất dễ bị sốc nước, rụng trái hàng loạt. Nguyên nhân là độ ẩm đất thay đổi đột ngột khiến cây "giật" nước, kích đi đọt và làm cuống trái yếu.
Sầu riêng là cây tán lớn, ưa thoáng nên cần trồng thưa: khoảng cách phổ biến và hợp lý là 8–10 m giữa các cây (tùy giống, đất và điều kiện chăm sóc).
Sầu riêng cực kỳ kỵ úng nước: rễ ngập nước dễ bị nấm Phytophthora tấn công gây xì mủ, thối rễ, chết cây. Vì vậy đất trồng phải thoát nước thật tốt, và ở vùng thấp, đất nặng hay ngập phải lên mô (mô cao), làm mương liếp để gốc luôn ráo.
Ri6, Monthong (Dona) và Musang King là ba giống sầu riêng phổ biến nhưng khác nhau rõ về cơm, hạt, thời gian và thị trường: Ri6 cơm vàng đậm, hạt lép nhiều, chín nhanh, hợp thị trường nội địa; Monthong cơm dày, ráo, hạt to, được ưa chuộng xuất khẩu; Musang Kin…
Chọn cây giống sầu riêng tốt, sạch bệnh là bước đầu quyết định cả vườn: cây giống mang sẵn nấm Phytophthora hay bị tuyến trùng thì trồng xuống rất dễ xì mủ, còi cọc, chết.
Bệnh thối trái sầu riêng (chủ yếu do nấm Phytophthora và một số nấm khác) bùng mạnh trong mùa mưa ẩm, làm trái xuất hiện vết thối nâu đen, lan nhanh, có thể rụng hoặc hỏng cả trái. Bệnh lây từ đất, nước mưa bắn lên và từ trái bệnh sang trái lành.
Có ba cách sơ chế cà phê phổ biến: chế biến khô (phơi nguyên trái), chế biến ướt (xát vỏ, ủ lên men, rửa sạch nhớt) và chế biến honey/mật ong (xát vỏ nhưng giữ lại lớp nhớt khi phơi). Mỗi cách cho hương vị và chi phí khác nhau.
Quản lý cỏ dại trong vườn cà phê nên theo hướng kiểm soát ở mức hợp lý, không lạm dụng thuốc diệt cỏ. Cỏ cạnh tranh nước, phân với cà phê nhưng nếu diệt sạch trơ đất lại gây xói mòn, đất chai, mất ẩm và hại hệ vi sinh.
Ghép cải tạo (cưa gốc rồi ghép chồi giống mới) là cách trẻ hóa vườn cà phê già cỗi hoặc giống kém mà tận dụng bộ rễ sẵn có, nhờ đó cây phục hồi nhanh và cho thu lại sớm hơn nhiều so với trồng mới hoàn toàn.