☕ Cây cà phê bị gì?
Vàng lá, rụng trái, khô cành, rệp sáp, mọt đục cành, ve sầu — 26 nguyên nhân hay gặp nhất trên vườn cà phê, phân biệt theo bộ phận biểu hiện.
Bệnh gỉ sắt
Cần xử lý sớmCòn gọi: rỉ sắt, vàng lá gỉ sắt
- •Mặt dưới lá có đốm bột màu vàng cam như gỉ sắt, lan rộng dần.
- •Mặt trên lá là đốm vàng nhạt tương ứng, nhìn ngược sáng thấy rõ.
🍃 Lá
Vàng lá thối rễ (tuyến trùng, nấm rễ)
Nguy hiểm — xử lý ngayCòn gọi: tuyến trùng cà phê, cà phê suy rễ
- •Cây vàng lá, còi cọc theo từng vùng trong vườn dù bón phân đủ.
- •Héo vào trưa nắng dù đất còn ẩm, chiều mát tươi lại.
🍃 Lá🪱 Rễ, gốc
Rệp sáp
Cần xử lý sớmCòn gọi: rệp trắng, rệp bông, rệp sáp gốc
- •Cụm bông trắng như bột phấn ở chùm quả, nách lá hoặc quanh cổ rễ.
- •Quả non teo, khô rồi rụng; chùm quả bị bám không phát triển.
🍃 Lá🍈 Hoa, trái🪱 Rễ, gốc
Khô cành khô quả (thán thư)
Cần xử lý sớmCòn gọi: thán thư cà phê, khô cành
- •Vết nâu đen chạy dọc cành, cành khô dần từ ngọn xuống.
- •Quả có đốm nâu đen lõm, sau đó khô đen và bám lại trên cành.
🪵 Thân, cành🍈 Hoa, trái
Rụng trái non
Cần xử lý sớmCòn gọi: rụng quả non, rụng trái sinh lý
- •Trái non rụng hàng loạt sau khi đậu, trái rụng còn xanh và không có vết bệnh.
- •Rụng nhiều sau những đợt mưa lớn hoặc nắng nóng kéo dài.
🍈 Hoa, trái
Thiếu dinh dưỡng (đạm, kali, kẽm, bo)
Theo dõi, chưa cấp báchCòn gọi: vàng lá thiếu đạm, thiếu vi lượng
- •Thiếu đạm: lá GIÀ vàng đều trước, cây chậm phát triển.
- •Thiếu kali: lá già cháy mép và chóp lá, lan dần vào trong.
🍃 Lá
Nấm hồng
Cần xử lý sớmCòn gọi: mốc hồng
- •Lớp phấn màu hồng nhạt bám trên vỏ cành, thường ở chạc ba.
- •Cành phía trên vết bệnh vàng lá rồi khô chết.
🪵 Thân, cành
Mọt đục quả
Cần xử lý sớmCòn gọi: mọt đục trái cà phê
- •Lỗ tròn nhỏ ở đầu quả, bên trong nhân bị đục rỗng.
- •Quả bị hại rụng sớm hoặc nhân hư làm giảm chất lượng khi chế biến.
🍈 Hoa, trái
Mọt đục cành
Cần xử lý sớmCòn gọi: mọt đục cành cà phê, cành héo khô từng đoạn
- •Cành non hoặc cành bánh tẻ héo đột ngột rồi khô từ vị trí bị đục trở ra ngọn, lá khô vẫn còn bám trên cành.
- •Trên cành có lỗ đục tròn nhỏ như đầu tăm, thường ở mặt dưới cành, quanh lỗ có mùn gỗ mịn.
🪵 Thân, cành
Sâu đục thân mình trắng
Nguy hiểm — xử lý ngayCòn gọi: xén tóc đục thân, sâu đục thân cà phê
- •Cây vàng lá, sinh trưởng chậm dần dù đất và phân bón bình thường; nặng thì héo và chết cả cây.
- •Trên thân, đoạn từ gốc lên khoảng 1 m, có vết sần lồi hoặc đường gồ ngoằn ngoèo dưới vỏ.
🪵 Thân, cành🍃 Lá
Ve sầu hại rễ
Cần xử lý sớmCòn gọi: ve sầu cà phê, ấu trùng ve sầu
- •Cây vàng lá, chậm lớn, kém phát triển theo từng đám trong vườn, rụng lá và rụng quả non.
- •Quanh gốc có nhiều lỗ tròn nhỏ bằng ngón tay út thông xuống đất, thường thấy rõ sau mưa.
🪱 Rễ, gốc🍃 Lá
Rệp vảy xanh, rệp vảy nâu
Theo dõi, chưa cấp báchCòn gọi: rệp vảy cà phê, rệp xanh, rệp nâu mai
- •Vảy nhỏ hình bầu dục màu xanh vàng (rệp vảy xanh) hoặc nâu bóng gồ lên như mai rùa (rệp vảy nâu) bám dọc gân lá, cành non và cuống quả.
- •Lá vàng, cành non chậm lớn, quả non phát triển kém.
🍃 Lá🪵 Thân, cành🍈 Hoa, trái
Rệp muội hại đọt non
Theo dõi, chưa cấp báchCòn gọi: rệp mềm, rầy mềm, rệp đen đọt cà phê
- •Đọt non, lá non cong queo, xoăn lại, không xoè ra được.
- •Mặt dưới lá non và cuống lá có đám rệp nhỏ màu đen hoặc nâu đen bám dày, di chuyển chậm.
🍃 Lá
Bọ xít muỗi chích hút
Cần xử lý sớmCòn gọi: bọ xít muỗi cà phê, muỗi chích đọt
- •Chồi non, cành non có vết chích thâm đen nhỏ, sau đó héo khô từ ngọn xuống như bị cháy.
- •Quả non bị chích có chấm đen lõm, quả méo, khô và rụng.
🍈 Hoa, trái🪵 Thân, cành🍃 Lá
Nhện đỏ hại lá mùa khô
Cần xử lý sớmCòn gọi: nhện đỏ cà phê, rám lá, lá bạc trắng
- •Mặt trên lá mất màu xanh bóng, chuyển vàng đồng hoặc bạc trắng lấm tấm như phủ bụi.
- •Lá già bị trước, nặng thì lá khô và rụng nhiều, cây trơ cành trong mùa khô.
🍃 Lá
Mối hại gốc và rễ
Cần xử lý sớmCòn gọi: mối ăn rễ cà phê, mối đùn gốc
- •Cây con mới trồng héo rồi chết, nhổ lên thấy gốc và rễ bị gặm, có đường mối bằng đất bám quanh gốc.
- •Cây lớn: gốc có lớp đất đắp thành đường mui, cạo ra thấy mối bên trong; vỏ gốc bị ăn thành mảng.
🪱 Rễ, gốc🪵 Thân, cành
Đốm mắt cua (đốm nâu lá và quả)
Theo dõi, chưa cấp báchCòn gọi: đốm mắt cua cà phê, đốm nâu lá cà phê, Cercospora
- •Trên lá có đốm tròn màu nâu, tâm xám trắng, viền nâu đậm, ngoài cùng có quầng vàng — nhìn giống mắt cua.
- •Đốm lan rộng làm lá vàng và rụng sớm, nhất là lá già phía dưới tán.
🍃 Lá🍈 Hoa, trái
Lở cổ rễ, thối cổ rễ cây con
Nguy hiểm — xử lý ngayCòn gọi: lở cổ rễ cà phê, thối cổ rễ vườn ươm, cây con chết rạp
- •Cây con trong vườn ươm hoặc mới trồng 1–2 năm: phần thân sát mặt đất thắt lại, thâm đen, vỏ nhăn.
- •Cây héo, ngã rạp xuống dù lá vẫn còn xanh hoặc chỉ hơi vàng.
🪱 Rễ, gốc🪵 Thân, cành
Nấm muội đen (bồ hóng) trên lá
Theo dõi, chưa cấp báchCòn gọi: bồ hóng cà phê, muội đen, lá đen như phủ tro
- •Mặt trên lá, cành và quả phủ một lớp đen như bồ hóng, chùi tay được, không ăn sâu vào mô lá.
- •Cây quang hợp kém, lá xỉn, quả chậm lớn; nặng thì rụng lá.
🍃 Lá🍈 Hoa, trái
Thối nứt thân, thối cành (Fusarium)
Nguy hiểm — xử lý ngayCòn gọi: nứt thân cà phê, thối thân cà phê, héo Fusarium
- •Thân hoặc cành cấp 1 có vết nứt dọc, vỏ chỗ nứt thâm đen, mô bên trong nâu và khô.
- •Phần cây phía trên vết bệnh vàng lá, héo rồi khô dần dù đất đủ ẩm.
🪵 Thân, cành🍃 Lá
Sâu róm, sâu ăn lá
Theo dõi, chưa cấp báchCòn gọi: sâu ăn lá cà phê, sâu róm cà phê, sâu xanh ăn lá
- •Lá bị ăn khuyết mép hoặc thủng lỗ, nặng thì trơ gân lá, tán cây xơ xác từng vùng.
- •Thấy sâu róm có lông hoặc sâu xanh bám mặt dưới lá, phân sâu rơi dưới gốc.
🍃 Lá
Héo, rụng lá do hạn mùa khô
Cần xử lý sớmCòn gọi: cà phê thiếu nước, héo mùa khô, cà phê khô hạn
- •Lá héo rũ vào trưa và chiều, sáng sớm hồi phục một phần; nặng thì lá vàng, cháy mép và rụng từ dưới lên.
- •Đọt non chựng lại, cành mềm rũ xuống, quả non teo và rụng.
🍃 Lá🍈 Hoa, trái
Cháy lá do nắng nóng, do phân hoặc thuốc
Theo dõi, chưa cấp báchCòn gọi: cháy nắng lá cà phê, cháy lá do phân, xót phân, cháy thuốc
- •Cháy nắng: mảng lá cháy khô màu nâu vàng ở phía tán hứng nắng chiều, thường ở lá non và lá ngoài tán; quả hướng nắng có vết nâu khô.
- •Xót phân: lá cháy mép và chóp đồng loạt sau khi bón, nặng ở cây bón phân sát gốc lúc đất khô.
🍃 Lá🍈 Hoa, trái
Úng nước, nghẹt rễ mùa mưa
Cần xử lý sớmCòn gọi: cà phê bị úng, nghẹt rễ, vàng lá mùa mưa
- •Cây vàng lá đồng loạt sau đợt mưa dài, lá rụng từ dưới lên, đọt chựng lại.
- •Đất quanh gốc sũng nước nhiều ngày, đọng vũng, có mùi hôi khi bới.
🪱 Rễ, gốc🍃 Lá
Hoa nở không đều, hoa chanh, hoa sao
Cần xử lý sớmCòn gọi: cà phê ra hoa chanh, hoa sao, hoa nở rải rác, hoa không đậu
- •Hoa nở lai rai nhiều đợt thay vì bung trắng đồng loạt, đậu trái không đều, quả chín rải rác nhiều đợt.
- •Hoa chanh: hoa nhỏ, cánh dày, màu xanh nhạt, không nở xoè và không đậu trái — thường do tưới sớm hoặc mưa trái mùa khi hoa chưa phân hoá đủ.
🍈 Hoa, trái
Quả nhỏ, nhân lép, nhân đen
Cần xử lý sớmCòn gọi: cà phê nhân lép, nhân nhỏ, nhân đen, quả không vào nhân
- •Quả nhỏ hơn bình thường, chín ép, bổ ra nhân teo, lép hoặc chỉ có một nhân.
- •Nhân đen, nhân nâu khi phơi — thường do quả rụng nhặt dưới đất, quả bị mọt, hoặc phơi ẩm.
🍈 Hoa, trái
Trước khi mua thuốc, kiểm ba thứ
- • Bộ rễ: bới nhẹ ở mép tán xem rễ tơ còn trắng khoẻ hay đã thâm đen.
- • Vị trí bị trước: lá già hay lá non, trong tán hay ngoài tán, một chỗ hay cả vườn.
- • Diễn biến: chụp ảnh hôm nay, so lại sau 5–7 ngày để biết bệnh đang lan nhanh hay đứng.