Cần xử lý sớm🪱 Rễ, gốc🪵 Thân, cành
Mối hại gốc và rễ trên cà phê
Còn gọi là: mối ăn rễ cà phê, mối đùn gốc.
Biên soạn: Ban biên tập Nông Dân ViệtCập nhật 16/09/2026
Nhìn thấy gì ngoài vườn
- •Cây con mới trồng héo rồi chết, nhổ lên thấy gốc và rễ bị gặm, có đường mối bằng đất bám quanh gốc.
- •Cây lớn: gốc có lớp đất đắp thành đường mui, cạo ra thấy mối bên trong; vỏ gốc bị ăn thành mảng.
- •Thường nặng ở đất mới khai hoang, đất còn nhiều gốc rễ cây rừng, hoặc vườn tủ gốc bằng vật liệu khô chưa hoai.
Dễ nhầm với cái gì?
ĐƯỜNG MUI BẰNG ĐẤT trên gốc là dấu hiệu riêng của mối, không lẫn với bệnh nào. Cây héo mà không có đường mối thì nghĩ tới lở cổ rễ, thối rễ hoặc úng nước.
Cách tự kiểm chứng tại vườn
Làm mấy bước này trước khi ra đại lý mua thuốc — mất mươi phút nhưng tránh được việc mua nhầm loại.
- 1
Cạo nhẹ lớp đất bám trên gốc: thấy mối trắng bò ra là chắc chắn.
- 2
Với cây con héo, nhổ lên kiểm tra phần gốc dưới mặt đất có bị gặm không.
- 3
Tìm tổ mối trong vườn — thường ở gốc cây rừng cũ hoặc đống vật liệu khô.
Việc cần làm ngay
- →Phá đường mui, xử lý thuốc trực tiếp vào đường mối và quanh gốc theo hướng dẫn nhãn.
- →Tìm và xử lý tổ mối trong vườn, không chỉ xử lý từng cây bị hại.
- →Cây con chết do mối phải xử lý hố trước khi trồng dặm.
Cần biết dùng hoạt chất nào và luân phiên ra sao?
Xem hướng dẫn phòng trừ mọt đục quả Liều lượng và thời gian cách ly luôn theo nhãn sản phẩm cụ thể, không có con số chung cho một hoạt chất.
Phòng cho vụ sau
- ✓Dọn sạch gốc rễ cây cũ khi khai hoang; xử lý hố trồng ở vùng đất nhiều mối.
- ✓Không tủ gốc sát thân bằng rơm, cỏ khô chưa hoai — đó là thức ăn dẫn mối vào gốc.
- ✓Bón hữu cơ hoai mục, giữ đất ẩm hợp lý; mối ưa đất khô và nghèo hữu cơ.
Nguyên nhân khác thường gặp trên cà phê
Bệnh gỉ sắt
Mặt dưới lá có đốm bột màu vàng cam như gỉ sắt, lan rộng dần.
Vàng lá thối rễ (tuyến trùng, nấm rễ)
Cây vàng lá, còi cọc theo từng vùng trong vườn dù bón phân đủ.
Rệp sáp
Cụm bông trắng như bột phấn ở chùm quả, nách lá hoặc quanh cổ rễ.
Khô cành khô quả (thán thư)
Vết nâu đen chạy dọc cành, cành khô dần từ ngọn xuống.
Rụng trái non
Trái non rụng hàng loạt sau khi đậu, trái rụng còn xanh và không có vết bệnh.
Thiếu dinh dưỡng (đạm, kali, kẽm, bo)
Thiếu đạm: lá GIÀ vàng đều trước, cây chậm phát triển.
Nấm hồng
Lớp phấn màu hồng nhạt bám trên vỏ cành, thường ở chạc ba.
Mọt đục quả
Lỗ tròn nhỏ ở đầu quả, bên trong nhân bị đục rỗng.
Mọt đục cành
Cành non hoặc cành bánh tẻ héo đột ngột rồi khô từ vị trí bị đục trở ra ngọn, lá khô vẫn còn bám trên cành.
Sâu đục thân mình trắng
Cây vàng lá, sinh trưởng chậm dần dù đất và phân bón bình thường; nặng thì héo và chết cả cây.
Ve sầu hại rễ
Cây vàng lá, chậm lớn, kém phát triển theo từng đám trong vườn, rụng lá và rụng quả non.
Rệp vảy xanh, rệp vảy nâu
Vảy nhỏ hình bầu dục màu xanh vàng (rệp vảy xanh) hoặc nâu bóng gồ lên như mai rùa (rệp vảy nâu) bám dọc gân lá, cành non và cuống quả.
Rệp muội hại đọt non
Đọt non, lá non cong queo, xoăn lại, không xoè ra được.
Bọ xít muỗi chích hút
Chồi non, cành non có vết chích thâm đen nhỏ, sau đó héo khô từ ngọn xuống như bị cháy.
Nhện đỏ hại lá mùa khô
Mặt trên lá mất màu xanh bóng, chuyển vàng đồng hoặc bạc trắng lấm tấm như phủ bụi.
Đốm mắt cua (đốm nâu lá và quả)
Trên lá có đốm tròn màu nâu, tâm xám trắng, viền nâu đậm, ngoài cùng có quầng vàng — nhìn giống mắt cua.
Lở cổ rễ, thối cổ rễ cây con
Cây con trong vườn ươm hoặc mới trồng 1–2 năm: phần thân sát mặt đất thắt lại, thâm đen, vỏ nhăn.
Nấm muội đen (bồ hóng) trên lá
Mặt trên lá, cành và quả phủ một lớp đen như bồ hóng, chùi tay được, không ăn sâu vào mô lá.
Thối nứt thân, thối cành (Fusarium)
Thân hoặc cành cấp 1 có vết nứt dọc, vỏ chỗ nứt thâm đen, mô bên trong nâu và khô.
Sâu róm, sâu ăn lá
Lá bị ăn khuyết mép hoặc thủng lỗ, nặng thì trơ gân lá, tán cây xơ xác từng vùng.
Héo, rụng lá do hạn mùa khô
Lá héo rũ vào trưa và chiều, sáng sớm hồi phục một phần; nặng thì lá vàng, cháy mép và rụng từ dưới lên.
Cháy lá do nắng nóng, do phân hoặc thuốc
Cháy nắng: mảng lá cháy khô màu nâu vàng ở phía tán hứng nắng chiều, thường ở lá non và lá ngoài tán; quả hướng nắng có vết nâu khô.
Úng nước, nghẹt rễ mùa mưa
Cây vàng lá đồng loạt sau đợt mưa dài, lá rụng từ dưới lên, đọt chựng lại.
Hoa nở không đều, hoa chanh, hoa sao
Hoa nở lai rai nhiều đợt thay vì bung trắng đồng loạt, đậu trái không đều, quả chín rải rác nhiều đợt.
Quả nhỏ, nhân lép, nhân đen
Quả nhỏ hơn bình thường, chín ép, bổ ra nhân teo, lép hoặc chỉ có một nhân.
Vẫn chưa chắc chắn? Chụp ảnh vườn và hỏi bà con trên diễn đàn hoặc gửi câu hỏi cho chuyên gia. Với vườn bị nặng, nên nhờ cán bộ bảo vệ thực vật địa phương xem trực tiếp.