Nguy hiểm — xử lý ngay🪱 Rễ, gốc🪵 Thân, cành
Lở cổ rễ, thối cổ rễ cây con trên cà phê
Còn gọi là: lở cổ rễ cà phê, thối cổ rễ vườn ươm, cây con chết rạp.
Biên soạn: Ban biên tập Nông Dân ViệtCập nhật 16/09/2026
Nhìn thấy gì ngoài vườn
- •Cây con trong vườn ươm hoặc mới trồng 1–2 năm: phần thân sát mặt đất thắt lại, thâm đen, vỏ nhăn.
- •Cây héo, ngã rạp xuống dù lá vẫn còn xanh hoặc chỉ hơi vàng.
- •Nhổ lên thấy cổ rễ thối đen, rễ cọc phía dưới có thể vẫn còn trắng.
- •Lan thành chòm trong bầu ươm, nặng ở luống ươm tưới đẫm, đất nén và bí.
Dễ nhầm với cái gì?
Vết THẮT ĐEN NGAY CỔ RỄ sát mặt đất là điểm nhận diện. Chết do mối thì có đường mui đất trên gốc; chết do úng thì cả bộ rễ đen chứ không thắt cục bộ; tuyến trùng thì rễ có nốt sần và cây còi chứ không ngã rạp.
Cách tự kiểm chứng tại vườn
Làm mấy bước này trước khi ra đại lý mua thuốc — mất mươi phút nhưng tránh được việc mua nhầm loại.
- 1
Nhổ cây héo, quan sát đoạn thân sát mặt đất: thắt lại, thâm đen, dễ gãy ngang là lở cổ rễ.
- 2
Xem vị trí cây bệnh trong luống: chỗ trũng, tưới đọng thường bị trước.
Việc cần làm ngay
- →Nhổ bỏ ngay cây bệnh cùng bầu đất, mang ra khỏi vườn ươm để không lây sang cây bên cạnh.
- →Ngưng tưới đẫm, giảm che bóng cho luống ươm khô thoáng hơn.
- →Tưới thuốc trừ nấm vào gốc theo hướng dẫn nhãn cho các cây xung quanh; ưu tiên kết hợp nấm đối kháng.
Cần biết dùng hoạt chất nào và luân phiên ra sao?
Xem hướng dẫn phòng trừ thối rễ thối gốc Liều lượng và thời gian cách ly luôn theo nhãn sản phẩm cụ thể, không có con số chung cho một hoạt chất.
Phòng cho vụ sau
- ✓Xử lý đất và giá thể trước khi đóng bầu; không dùng phân chuồng chưa hoai.
- ✓Không tưới quá nhiều, tưới vào buổi sáng để đất kịp ráo trước đêm.
- ✓Vườn ươm phải thoát nước tốt, không đặt bầu trực tiếp trên nền đất bí.
- ✓Không lấp đất cao quá cổ rễ khi trồng và khi dặm.
Nguyên nhân khác thường gặp trên cà phê
Bệnh gỉ sắt
Mặt dưới lá có đốm bột màu vàng cam như gỉ sắt, lan rộng dần.
Vàng lá thối rễ (tuyến trùng, nấm rễ)
Cây vàng lá, còi cọc theo từng vùng trong vườn dù bón phân đủ.
Rệp sáp
Cụm bông trắng như bột phấn ở chùm quả, nách lá hoặc quanh cổ rễ.
Khô cành khô quả (thán thư)
Vết nâu đen chạy dọc cành, cành khô dần từ ngọn xuống.
Rụng trái non
Trái non rụng hàng loạt sau khi đậu, trái rụng còn xanh và không có vết bệnh.
Thiếu dinh dưỡng (đạm, kali, kẽm, bo)
Thiếu đạm: lá GIÀ vàng đều trước, cây chậm phát triển.
Nấm hồng
Lớp phấn màu hồng nhạt bám trên vỏ cành, thường ở chạc ba.
Mọt đục quả
Lỗ tròn nhỏ ở đầu quả, bên trong nhân bị đục rỗng.
Mọt đục cành
Cành non hoặc cành bánh tẻ héo đột ngột rồi khô từ vị trí bị đục trở ra ngọn, lá khô vẫn còn bám trên cành.
Sâu đục thân mình trắng
Cây vàng lá, sinh trưởng chậm dần dù đất và phân bón bình thường; nặng thì héo và chết cả cây.
Ve sầu hại rễ
Cây vàng lá, chậm lớn, kém phát triển theo từng đám trong vườn, rụng lá và rụng quả non.
Rệp vảy xanh, rệp vảy nâu
Vảy nhỏ hình bầu dục màu xanh vàng (rệp vảy xanh) hoặc nâu bóng gồ lên như mai rùa (rệp vảy nâu) bám dọc gân lá, cành non và cuống quả.
Rệp muội hại đọt non
Đọt non, lá non cong queo, xoăn lại, không xoè ra được.
Bọ xít muỗi chích hút
Chồi non, cành non có vết chích thâm đen nhỏ, sau đó héo khô từ ngọn xuống như bị cháy.
Nhện đỏ hại lá mùa khô
Mặt trên lá mất màu xanh bóng, chuyển vàng đồng hoặc bạc trắng lấm tấm như phủ bụi.
Mối hại gốc và rễ
Cây con mới trồng héo rồi chết, nhổ lên thấy gốc và rễ bị gặm, có đường mối bằng đất bám quanh gốc.
Đốm mắt cua (đốm nâu lá và quả)
Trên lá có đốm tròn màu nâu, tâm xám trắng, viền nâu đậm, ngoài cùng có quầng vàng — nhìn giống mắt cua.
Nấm muội đen (bồ hóng) trên lá
Mặt trên lá, cành và quả phủ một lớp đen như bồ hóng, chùi tay được, không ăn sâu vào mô lá.
Thối nứt thân, thối cành (Fusarium)
Thân hoặc cành cấp 1 có vết nứt dọc, vỏ chỗ nứt thâm đen, mô bên trong nâu và khô.
Sâu róm, sâu ăn lá
Lá bị ăn khuyết mép hoặc thủng lỗ, nặng thì trơ gân lá, tán cây xơ xác từng vùng.
Héo, rụng lá do hạn mùa khô
Lá héo rũ vào trưa và chiều, sáng sớm hồi phục một phần; nặng thì lá vàng, cháy mép và rụng từ dưới lên.
Cháy lá do nắng nóng, do phân hoặc thuốc
Cháy nắng: mảng lá cháy khô màu nâu vàng ở phía tán hứng nắng chiều, thường ở lá non và lá ngoài tán; quả hướng nắng có vết nâu khô.
Úng nước, nghẹt rễ mùa mưa
Cây vàng lá đồng loạt sau đợt mưa dài, lá rụng từ dưới lên, đọt chựng lại.
Hoa nở không đều, hoa chanh, hoa sao
Hoa nở lai rai nhiều đợt thay vì bung trắng đồng loạt, đậu trái không đều, quả chín rải rác nhiều đợt.
Quả nhỏ, nhân lép, nhân đen
Quả nhỏ hơn bình thường, chín ép, bổ ra nhân teo, lép hoặc chỉ có một nhân.
Vẫn chưa chắc chắn? Chụp ảnh vườn và hỏi bà con trên diễn đàn hoặc gửi câu hỏi cho chuyên gia. Với vườn bị nặng, nên nhờ cán bộ bảo vệ thực vật địa phương xem trực tiếp.