🌾 Cập nhật giá cà phê và nông sản mới nhất mỗi ngày
Nguy hiểm — xử lý ngay🪵 Thân, cành🍃 Lá

Sâu đục thân mình trắng trên cà phê

Còn gọi là: xén tóc đục thân, sâu đục thân cà phê.

Biên soạn: Ban biên tập Nông Dân ViệtCập nhật 16/09/2026

Nhìn thấy gì ngoài vườn

  • •Cây vàng lá, sinh trưởng chậm dần dù đất và phân bón bình thường; nặng thì héo và chết cả cây.
  • •Trên thân, đoạn từ gốc lên khoảng 1 m, có vết sần lồi hoặc đường gồ ngoằn ngoèo dưới vỏ.
  • •Có lỗ đùn mùn gỗ và phân sâu ở thân, đôi khi thấy lỗ vũ hoá tròn to bằng đầu đũa.
  • •Gặp gió mạnh cây có thể gãy ngang thân ở chỗ bị đục.

Dễ nhầm với cái gì?

Vàng lá do sâu đục thân đi kèm DẤU HIỆU TRÊN THÂN CHÍNH (vết gồ dưới vỏ, mùn gỗ đùn ra). Vàng lá do rễ thì thân sạch nhưng rễ tổn thương; gỉ sắt thì có bột vàng cam dưới lá. Hại nặng nhất trên cà phê chè (Arabica) vùng cao, cà phê vối cũng bị nhưng ít hơn.

Cách tự kiểm chứng tại vườn

Làm mấy bước này trước khi ra đại lý mua thuốc — mất mươi phút nhưng tránh được việc mua nhầm loại.

  1. 1

    Sờ dọc thân từ gốc lên 1 m tìm đoạn gồ ghề, vỏ nứt hoặc có lỗ nhỏ đùn mùn.

  2. 2

    Dùng dao khẽ cạy vỏ tại chỗ nghi ngờ: thấy đường đục và sâu non màu trắng ngà là chắc chắn.

  3. 3

    Cây vàng lá mà thân sạch, hãy kiểm tra rễ và loại trừ tuyến trùng trước.

Việc cần làm ngay

  • →Cây bị nhẹ: bắt sâu bằng cách cạy vỏ hoặc luồn dây thép vào đường đục, sau đó xử lý vết thương.
  • →Cây bị nặng, thân rỗng nhiều: cưa bỏ phần thân bị hại, để chồi mới hoặc nhổ bỏ tuỳ mức độ; phần cưa ra phải đốt ngay để diệt sâu bên trong.
  • →Phun hoặc quét thuốc lên thân theo hướng dẫn nhãn vào thời điểm xén tóc trưởng thành ra rộ (thường sau các đợt mưa đầu mùa).

Phòng cho vụ sau

  • ✓Trồng cây che bóng hợp lý: xén tóc thích đẻ trứng lên thân cây bị nắng chiếu trực tiếp.
  • ✓Không cạo vỏ, không làm xây xát thân cây vì vết thương hấp dẫn xén tóc đẻ trứng.
  • ✓Quét vôi hoặc dung dịch bảo vệ lên đoạn thân từ gốc lên 1 m trước mùa xén tóc ra rộ.
  • ✓Kiểm tra thân cây định kỳ mỗi tháng, phát hiện khi sâu còn nhỏ thì cứu được cây.

Câu hỏi thường gặp

Cà phê bị sâu đục thân có cứu được không?

Cứu được nếu phát hiện sớm khi sâu chưa đục sâu vào lõi: cạy vỏ bắt sâu hoặc luồn dây thép diệt sâu, rồi xử lý vết thương. Cây đã bị rỗng thân, vàng lá nặng thì nên cưa bỏ phần bị hại để nuôi chồi mới, hoặc nhổ bỏ nếu cây quá yếu. Phần thân cưa ra phải đốt ngay vì sâu vẫn còn sống bên trong.

Nguyên nhân khác thường gặp trên cà phê

Bệnh gỉ sắt
Mặt dưới lá có đốm bột màu vàng cam như gỉ sắt, lan rộng dần.
Vàng lá thối rễ (tuyến trùng, nấm rễ)
Cây vàng lá, còi cọc theo từng vùng trong vườn dù bón phân đủ.
Rệp sáp
Cụm bông trắng như bột phấn ở chùm quả, nách lá hoặc quanh cổ rễ.
Khô cành khô quả (thán thư)
Vết nâu đen chạy dọc cành, cành khô dần từ ngọn xuống.
Rụng trái non
Trái non rụng hàng loạt sau khi đậu, trái rụng còn xanh và không có vết bệnh.
Thiếu dinh dưỡng (đạm, kali, kẽm, bo)
Thiếu đạm: lá GIÀ vàng đều trước, cây chậm phát triển.
Nấm hồng
Lớp phấn màu hồng nhạt bám trên vỏ cành, thường ở chạc ba.
Mọt đục quả
Lỗ tròn nhỏ ở đầu quả, bên trong nhân bị đục rỗng.
Mọt đục cành
Cành non hoặc cành bánh tẻ héo đột ngột rồi khô từ vị trí bị đục trở ra ngọn, lá khô vẫn còn bám trên cành.
Ve sầu hại rễ
Cây vàng lá, chậm lớn, kém phát triển theo từng đám trong vườn, rụng lá và rụng quả non.
Rệp vảy xanh, rệp vảy nâu
Vảy nhỏ hình bầu dục màu xanh vàng (rệp vảy xanh) hoặc nâu bóng gồ lên như mai rùa (rệp vảy nâu) bám dọc gân lá, cành non và cuống quả.
Rệp muội hại đọt non
Đọt non, lá non cong queo, xoăn lại, không xoè ra được.
Bọ xít muỗi chích hút
Chồi non, cành non có vết chích thâm đen nhỏ, sau đó héo khô từ ngọn xuống như bị cháy.
Nhện đỏ hại lá mùa khô
Mặt trên lá mất màu xanh bóng, chuyển vàng đồng hoặc bạc trắng lấm tấm như phủ bụi.
Mối hại gốc và rễ
Cây con mới trồng héo rồi chết, nhổ lên thấy gốc và rễ bị gặm, có đường mối bằng đất bám quanh gốc.
Đốm mắt cua (đốm nâu lá và quả)
Trên lá có đốm tròn màu nâu, tâm xám trắng, viền nâu đậm, ngoài cùng có quầng vàng — nhìn giống mắt cua.
Lở cổ rễ, thối cổ rễ cây con
Cây con trong vườn ươm hoặc mới trồng 1–2 năm: phần thân sát mặt đất thắt lại, thâm đen, vỏ nhăn.
Nấm muội đen (bồ hóng) trên lá
Mặt trên lá, cành và quả phủ một lớp đen như bồ hóng, chùi tay được, không ăn sâu vào mô lá.
Thối nứt thân, thối cành (Fusarium)
Thân hoặc cành cấp 1 có vết nứt dọc, vỏ chỗ nứt thâm đen, mô bên trong nâu và khô.
Sâu róm, sâu ăn lá
Lá bị ăn khuyết mép hoặc thủng lỗ, nặng thì trơ gân lá, tán cây xơ xác từng vùng.
Héo, rụng lá do hạn mùa khô
Lá héo rũ vào trưa và chiều, sáng sớm hồi phục một phần; nặng thì lá vàng, cháy mép và rụng từ dưới lên.
Cháy lá do nắng nóng, do phân hoặc thuốc
Cháy nắng: mảng lá cháy khô màu nâu vàng ở phía tán hứng nắng chiều, thường ở lá non và lá ngoài tán; quả hướng nắng có vết nâu khô.
Úng nước, nghẹt rễ mùa mưa
Cây vàng lá đồng loạt sau đợt mưa dài, lá rụng từ dưới lên, đọt chựng lại.
Hoa nở không đều, hoa chanh, hoa sao
Hoa nở lai rai nhiều đợt thay vì bung trắng đồng loạt, đậu trái không đều, quả chín rải rác nhiều đợt.
Quả nhỏ, nhân lép, nhân đen
Quả nhỏ hơn bình thường, chín ép, bổ ra nhân teo, lép hoặc chỉ có một nhân.
Vẫn chưa chắc chắn? Chụp ảnh vườn và hỏi bà con trên diễn đàn hoặc gửi câu hỏi cho chuyên gia. Với vườn bị nặng, nên nhờ cán bộ bảo vệ thực vật địa phương xem trực tiếp.