Lúa đổ ngã sát ngày gặt: cứu vãn và thu hoạch sao cho đỡ hao?

Lúa đổ ngã sát ngày gặt (do mưa giông, bón thừa đạm, sạ dày, thiếu kali) làm hạt lép, nảy mầm trên bông, khó gặt và tăng hao hụt. Khi đã đổ, cần xử lý sớm để cứu vãn: tháo cạn nước, dựng – bó lúa nếu còn xanh, và thu hoạch kịp thời khi lúa đã chín. Về lâu dài, phòng đổ ngã bằng sạ thưa, bón cân đối đủ kali và rút nước cuối vụ.

Xử lý khi lúa đã đổ

• Tháo cạn nước ruộng ngay để hạt không ngâm nước (tránh nảy mầm, thối, lép) và ruộng cứng cho việc gặt.
• Nếu lúa đổ khi còn xanh (chưa chín), có thể dựng và bó túm vài bụi vào nhau để bông không chạm nước, tiếp tục vào chắc.
• Nếu lúa đã chín, thu hoạch càng sớm càng tốt để giảm hao hụt, nảy mầm; ưu tiên gặt tay/gặt phù hợp ở ruộng đổ nặng.
• Loại riêng phần lúa ngâm nước, mọc mầm để không lẫn làm giảm phẩm cấp.

Phòng đổ ngã cho vụ sau

• Sạ thưa hợp lý, ruộng thông thoáng, cây cứng.
• Bón cân đối, không thừa đạm, đủ kali để thân cứng, rễ khỏe.
• Rút nước giữa vụ (phơi ruộng) cho rễ ăn sâu; rút nước cuối vụ cho ruộng khô, cây cứng.
• Chọn giống cứng cây, kháng đổ và né giai đoạn chín trùng mưa bão nếu có thể.

Câu hỏi thường gặp

Lúa đổ ngâm nước có nảy mầm không? Có. Lúa chín đổ, bông ngâm nước hoặc gặp ẩm dễ nảy mầm trên bông, thối hạt, giảm phẩm cấp nặng. Vì vậy phải tháo nước và gặt sớm.

Có nên dựng lúa đổ dậy không? Nếu lúa còn xanh, chưa chín, dựng và bó túm giúp bông không chạm nước, tiếp tục vào chắc. Lúa đã chín thì tập trung gặt sớm thay vì dựng.

Làm sao giảm đổ ngã tận gốc? Sạ thưa, bón cân đối đủ kali (không thừa đạm), phơi ruộng giữa vụ, rút nước cuối vụ và chọn giống cứng cây. Đó là các biện pháp phòng bền vững.

Khi ruộng bị đổ, hãy ưu tiên thoát nước và thu hoạch kịp thời; tham khảo cán bộ khuyến nông để giảm thiệt hại và phòng cho vụ sau.