Mưa dầm lúc lúa trổ: rủi ro gì và cách phòng

Mưa dầm đúng lúc lúa trổ gây ba rủi ro lớn: thụ phấn kém làm hạt lép, bệnh trên bông (đạo ôn cổ bông, lem lép hạt) bùng phát, và lúa dễ đổ ngã khi bông nặng, đất mềm. Cách phòng là phun phòng bệnh bông đúng thời điểm vào khoảng trời ráo, giữ mực nước ruộng hợp lý, không bón đạm muộn và chuẩn bị phương án tháo nước nhanh khi mưa lớn.

Các rủi ro khi mưa dầm lúc trổ

1. Hạt lép do thụ phấn kém

Lúa phơi màu (nở hoa) thường vào buổi sáng đến gần trưa. Mưa lúc này làm phấn bị ướt, rửa trôi, hoa khó thụ phấn → hạt lép.

2. Bệnh trên bông bùng phát

• Đạo ôn cổ bông: ẩm độ cao kéo dài là điều kiện thuận lợi — xem đạo ôn cổ bông: phun trễ mất bông.
• Lem lép hạt: nấm, vi khuẩn tấn công hạt — xem cảnh báo lem lép hạt.

3. Đổ ngã

Đất mềm do ngập nước, bông nặng dần, gặp gió dễ đổ.

Cách phòng ngừa

• Phun phòng bệnh bông: phun thuốc phòng đạo ôn cổ bông và bệnh hạt được đăng ký cho lúa khi lúa trổ lác đác và khi trổ đều; tranh thủ lúc ngớt mưa, tránh giờ lúa đang phơi màu.
• Dùng chất bám dính phù hợp: giúp thuốc ít bị rửa trôi khi trời hay mưa.
• Giữ mực nước hợp lý: không để ruộng ngập sâu; chuẩn bị máy bơm, khơi rãnh để tháo nước nhanh khi mưa lớn.
• Không bón đạm muộn: đạm sát lúc trổ làm tăng bệnh và đổ ngã.
• Bổ sung kali, phân bón lá: giúp hạt chắc, cây cứng.
• Theo dõi dự báo: chủ động lịch phun và tháo nước theo dự báo thời tiết.

Nếu lúa đã đổ

Tháo nước ngay, bó khóm lúa nếu có thể và chuẩn bị thu hoạch sớm — chi tiết xem lúa đổ ngã do mưa gió: cứu vãn thế nào.

Phòng từ đầu vụ

Chọn lịch thời vụ để lúa trổ tránh thời điểm mưa nhiều trong năm — xem lịch thời vụ lúa.

Câu hỏi thường gặp

Phun thuốc khi trời đang mưa phùn có được không? Không nên. Thuốc dễ bị rửa trôi và kém hiệu quả. Hãy tranh thủ khoảng ngớt mưa, lá ráo.

Mưa lúc trổ thì có cần phun phân bón lá không? Có thể bổ sung phân bón lá có kali, vi lượng khi trời ráo để hỗ trợ hạt chắc, nhưng không thay thế được việc phòng bệnh.

Lúa trổ gặp mưa vài ngày thì mất bao nhiêu năng suất? Tùy mức độ mưa và giai đoạn phơi màu. Mưa đúng giờ phơi màu nhiều ngày liên tiếp làm tỉ lệ lép tăng đáng kể.

Nên tham khảo thêm cán bộ khuyến nông hoặc chuyên gia địa phương khi áp dụng cho ruộng của bạn.