Bài 7225–7248 trong tổng số 12.261 bài.
Chọn giống hồ tiêu nên ưu tiên giống khỏe, cho năng suất ổn định và chống chịu bệnh tốt (nhất là chết nhanh, chết chậm) phù hợp với vùng.
Cải tạo, trồng dặm vườn tiêu già hoặc vườn từng bị bệnh chết nhanh, chết chậm phải rất thận trọng: đất và tàn dư rễ cũ thường còn nấm Phytophthora, tuyến trùng, nấm chết chậm, nên trồng dặm ngay dễ thất bại.
Xử lý rơm rạ sau gặt không đốt đồng vừa bảo vệ môi trường, đất, vừa tận dụng rơm rạ làm giá trị (trồng nấm, thức ăn gia súc, phân hữu cơ). Đốt rơm gây ô nhiễm, làm mất dinh dưỡng và chai đất, đốt cháy vi sinh có lợi.
Tỉ lệ gạo nguyên (tỉ lệ hạt gạo không gãy sau xay xát) quyết định giá bán và giá trị hạt lúa. Gạo gãy nhiều thì giá thấp.
Thu hoạch gặp mưa (thường gặp ở vụ Hè Thu) khiến lúa ướt, dễ mọc mầm, mốc, đen hạt và giảm giá nhanh nếu không xử lý kịp. Nguyên tắc là không để lúa tươi ướt đống lâu: trải mỏng cho thoáng, và sấy chủ động khi không có nắng.
Thu hoạch lúa đúng độ chín (khoảng 85–90% hạt trên bông chín vàng) cho năng suất và chất lượng cao nhất, đồng thời giảm hao hụt. Gặt quá sớm nhiều hạt còn xanh, lép, tỉ lệ gạo nguyên thấp; gặt quá muộn hạt rụng, gãy, nứt và dễ gặp mưa gió, chuột chim.
San phẳng mặt ruộng bằng tia laser là kỹ thuật dùng thiết bị san đất chính xác để mặt ruộng gần như phẳng tuyệt đối.
Quản lý cỏ dại ruộng lúa hiệu quả dựa trên làm đất kỹ, san phẳng, quản lý nước tốt ("lấy nước trị cỏ") kết hợp làm cỏ và dùng thuốc cỏ đúng lúc, đúng loại — thay vì chỉ phụ thuộc thuốc.
Sau gặt, lúa tươi có độ ẩm cao nên phải phơi hoặc sấy nhanh, hạ độ ẩm về mức an toàn (khoảng 14% để bảo quản) để tránh nảy mầm, mốc, lên men và giảm phẩm cấp. Ở vụ Hè Thu nhiều mưa, để lúa tươi đống lâu chỉ vài ngày là có thể mọc mầm, mốc, đen hạt.
Luân canh lúa với cây màu (lúa – màu, lúa – đậu, lúa – tôm…) là thay đổi cây trồng giữa các vụ thay vì độc canh lúa liên tục. Cách này giúp cải tạo đất, cắt vòng đời sâu bệnh và cỏ dại của lúa, tăng thu nhập và giảm rủi ro.
Bạc bụng (hạt gạo có phần đục trắng ở bụng) làm giảm giá trị thương phẩm và tỉ lệ gạo trong, nhất là với lúa thơm, lúa chất lượng cao xuất khẩu.
Cấy dặm (sạ dặm) là trồng bổ sung vào những chỗ lúa bị mất khoảng, thưa cây do ốc, chuột, ngộ độc, chết mạ hay sạ không đều. Dặm kịp thời giúp giữ mật độ đồng đều, ruộng không bị trống, năng suất ổn định.
Canh tác lúa sạch đạt chuẩn xuất khẩu đòi hỏi kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật dưới ngưỡng, dùng thuốc trong danh mục và đúng thời gian cách ly, ghi chép nhật ký và truy xuất nguồn gốc.
Bảo quản lúa lâu dài (cả lúa giống và lúa thịt) cần ba điều: hạt đủ khô (độ ẩm an toàn), kho khô ráo – thoáng – sạch, và chống mọt, chuột, ẩm mốc. Riêng lúa giống phải khô hơn và bảo quản kỹ hơn để giữ tỉ lệ nảy mầm cao.
"1 phải 5 giảm" là quy trình canh tác lúa tiến bộ giúp giảm chi phí, tăng lợi nhuận và bảo vệ môi trường: "1 phải" là phải dùng giống xác nhận; "5 giảm" là giảm giống (sạ thưa), giảm phân đạm, giảm thuốc bảo vệ thực vật, giảm nước, giảm thất thoát sau thu hoạc…
Tưới ướt – khô xen kẽ (AWD, còn gọi "ngập – khô xen kẽ") là kỹ thuật cho ruộng ngập nước rồi để rút cạn tự nhiên đến mức nhất định mới cho nước lại, thay vì giữ ngập liên tục.
Kali giúp lúa cứng cây, chống đổ ngã, chắc hạt và tăng sức chống chịu sâu bệnh, phèn mặn. Ruộng thiếu kali thường mềm yếu, dễ đổ, dễ bệnh, hạt lép nhiều, nhất là giống năng suất cao và đất bạc màu, đất cát.
Rút nước giữa vụ (còn gọi "phơi ruộng", "siết nước") là tháo cạn nước cho mặt ruộng se, nứt chân chim vào cuối giai đoạn đẻ nhánh, trước khi lúa làm đòng.
Rét đậm, rét hại (chủ yếu ở vụ Đông Xuân miền Bắc) có thể làm mạ chết, lúa non nghẹt rễ, chậm lớn hoặc chết chòm. Nhiệt độ thấp làm rễ hút nước – dinh dưỡng kém, cây vàng, lụi dần.
Giai đoạn trổ bông đến vào chắc – chín là lúc lúa cần nước đầy đủ và ổn định để thụ phấn tốt, vào hạt chắc, giảm lép; nhưng đến gần thu hoạch lại cần rút nước cho ruộng khô ráo để hạt chín đều, cứng cây và thuận cho thu hoạch.
Ngộ độc phèn đầu vụ thường gặp ở đất phèn (ĐBSCL, vùng trũng): lúa non bị vàng lá, đầu lá cháy, rễ đen ngắn – thối, cây còi, không nở bụi. Nguyên nhân là đất phèn giải phóng sắt, nhôm gây độc rễ, nhất là khi phơi đất rồi cho nước vào.
Ngộ độc hữu cơ xảy ra khi gieo sạ quá sớm ngay sau khi vùi rơm rạ tươi mà rơm chưa kịp phân hủy: quá trình phân hủy trong đất ngập nước sinh ra khí độc (như khí hữu cơ, H2S) làm rễ lúa đen, thối, cây vàng lá, còi, chậm lớn — thường gặp ở vụ quay vòng nhanh (Hè…
Khi hạn – mặn xâm nhập (nhất là mùa khô ở ĐBSCL), việc tưới cho lúa phải né mặn: chỉ lấy nước khi độ mặn dưới ngưỡng an toàn, tích trữ nước ngọt và tránh tuyệt đối lấy nước mặn vào ruộng ở giai đoạn mẫn cảm (mạ, làm đòng – trổ).
Lúa đổ ngã sát ngày gặt (do mưa giông, bón thừa đạm, sạ dày, thiếu kali) làm hạt lép, nảy mầm trên bông, khó gặt và tăng hao hụt. Khi đã đổ, cần xử lý sớm để cứu vãn: tháo cạn nước, dựng – bó lúa nếu còn xanh, và thu hoạch kịp thời khi lúa đã chín.